Uzasadnienie
We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – R. D. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że jego 7-osobowa rodzina mieszka w blaszanym garażu przerobionym na lokal mieszkalny, a utrzymuje się "z opieki społecznej". On jest osobą bezrobotną, jego żona również nie pracuje – jest osobą przewlekle chorą. Wychowują pięcioro dzieci, z których jedno jest pod stałą opieką lekarską. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pięciorgiem dzieci. Do ich majątku należy dom ["przerobiony garaż (...) 26 m2] oraz działka, na której jest usytuowany (900 m2).
Skarżący w rubryce nr 7.2.1. "Oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce" wykazał 600 zł, rubryce nr 10 "Dochody" – dochody z tytułu zasiłku rodzinnego i zasiłku opiekuńczego w łącznej wysokości 1.080 zł, natomiast w rubryce nr 11 "Zobowiązania i stałe wydatki" – wydatki miesięczne: energia elektryczna, gaz, Internet, wywóz nieczystości w łącznej wysokości 387,99 zł oraz wydatki związane z leczeniem syna w łącznej wysokości ok. 420 zł (bez wskazania za jaki okres).
Postanowieniem z dnia 31 marca 2016r. (sygn. akt II SA/Ol 261/16) Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść wskazanych kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie wystarczy wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel.
W warunkach niniejszej sprawy skarżący tego nie uczynił. We wniosku powołał się wprawdzie na trudną sytuację materialną rodziny, która jak wskazał utrzymuje się ze świadczeń socjalnych, lecz jednocześnie wykazał oszczędności w kwocie 600 zł, co oznacza, że pomimo trudnej sytuacji - ze środków, którymi dysponuje jego rodzina, jest jednak w stanie poczynić oszczędności, które aktualnie przewyższają wymagane obecnie koszty sądowe. Dodatkowo zauważyć należy, że skarżący nie wskazał jakichkolwiek przeszkód, dla których nie jest możliwe przeznaczenie tych i przyszłych oszczędności na pokrycie kosztów postępowania w prowadzonych przez niego sprawach. W konsekwencji, w przedstawionych okolicznościach stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał, że pomimo dysponowania oszczędnościami nie posiada możliwości uiszczenia kosztów sądowych.
W złożonym sprzeciwie R. D. podniósł, że wykazana przez niego kwota 600 zł, która prawdopodobnie stanowiła przyczynę odmowy przyznania mu prawa pomocy, przeznaczona była na pokrycie kosztów nauki dzieci oraz kosztów dojazdu do Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie z chorym synem. Strona podkreśliła swoją ciężką sytuację materialną, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Jak wynika z akt sprawy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pięciorgiem dzieci. Do ich majątku należy dom ["przerobiony garaż (...) 26 m2] oraz działka, na której jest usytuowany (900 m2). Skarżący w rubryce nr 7.2.1. "Oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce" wykazał 600 zł, rubryce nr 10 "Dochody" – dochody z tytułu zasiłku rodzinnego i zasiłku opiekuńczego w łącznej wysokości 1.080 zł, natomiast w rubryce nr 11 "Zobowiązania i stałe wydatki" – wydatki miesięczne: energia elektryczna, gaz, Internet, wywóz nieczystości w łącznej wysokości 387,99 zł oraz wydatki związane z leczeniem syna w łącznej wysokości ok. 420 zł (bez wskazania za jaki okres).
Powyższe informacje, jak też wyjaśnienia zawarte w sprzeciwie pozwalają na stwierdzenie, że obecnie skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Skarżący i jego rodzina utrzymują się z niewysokich świadczeń z pomocy społecznej, z której zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby. Ponadto mieszkają oni w budynku przerobionym z garażu. Do niezbędnych wydatków rodziny zaliczyć należy również koszty związane z utrzymaniem oraz nauką dzieci oraz koszty związane z dojazdami do Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, które są niezbędne w związku z chorobą syna wnioskodawcy. Trudno więc oczekiwać, żeby strona przeznaczyła zaoszczędzone 600 zł na poczet kosztów sądowych, skoro pieniądze te są niezbędne na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do kliniki w Warszawie. W ocenie Sądu zatem zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżącemu należy jednak wyjaśnić, że stosownie do art. 249 p.ps.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.s. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.