Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 28 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 27/25

Uzasadnienie

Pismem z 11 grudnia 2024 r. Starosta Elbląski (dalej jako: "skarżący", "Starosta") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na "czynność wydania w dniu 5 grudnia 2024 r. przez funkcjonariusza Komendy Miejskiej Policji w Elblągu dyspozycji nr [...] usunięcia pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...]", zarzucając brak przesłanek do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, dalej jako: "p.r.d.").

W odpowiedzi na skargę, Komendant Miejski Policji w Elblągu (dalej jako: "Komendant", "organ") wniósł o oddalenie skargi, odnosząc się do zarzutów i argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje

Rozpoznawana skarga podlega odrzuceniu, ponieważ zaskarżona dyspozycja usunięcia pojazdu oraz sama czynność jego usunięcia nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.

Na wstępie wyjaśnić należy, że rozpoznając sprawę, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres tej kontroli został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie, tj. w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w ustawach szczególnych.

Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;

4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.), a także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.).

Przedmiotowa skarga została wniesiona w związku z usunięciem z drogi pojazdu marki [...] nr rej. [...], w trybie art. 130a ust. 1 pkt p.r.d. Zgodnie z tym przepisem, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku kierowania nim przez osobę nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami albo której zatrzymano prawo jazdy i nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu przez przekazanie go osobie znajdującej się w nim i posiadającej uprawnienie do kierowania tym pojazdem; przepisu nie stosuje się, jeżeli kierujący posiada pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 4 lub 5 albo w art. 135a ust. 5 lub 6, upoważniające do kierowania pojazdem. Dokonując więc w sprawie oceny dopuszczalności skargi, należy rozważyć sam charakter czynności usunięcia pojazdu w trybie przepisów ustawy p.r.d.

Z ww. przepisów p.p.s.a. wynika bowiem, że nie każde działanie, czynność, bezczynność czy przewlekłość w działaniu organu administracji podlega kontroli sądów administracyjnych.

W ocenie tutejszego Sądu, czynność wydania dyspozycji usunięcia pojazdu – a jak podkreśla się w orzecznictwie nawet sama czynność usunięcia pojazdu – nie może zostać uznana za "inną czynność" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W judykaturze podnosi się, że akt lub czynność, które podlegają kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. powinny posiadać charakter zewnętrzny, tj. muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność; powinny mieć charakter indywidualny; winny być wydawane (zaś czynność jest podejmowana) władczo w sferze administracji publicznej przez podmiot wykonujący administrację publiczną i ostatecznie powinny dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (por. postanowienie NSA z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 7234/21, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).

O charakterze prawnym samego pisma dyspozycji usunięcia pojazdu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 września 2023 r., sygn. akt II GZ 359/23 (dostępne w CBOSA) wprost stwierdzając, że dyspozycja usunięcia pojazdu, pochodząca od powołanego do jej sporządzenia organu – w rozpoznawanej sprawie Komendanta Miejskiego Policji – ma charakter dokumentu urzędowego. Pismo takie ma charakter wewnętrzny, między organami administracji publicznej. Jak podkreślił NSA "nie zostało ono skierowane do podmiotu zewnętrznego, w sposób, który nakłada na jednostkę obowiązki lub przyznaje określone prawa. Podejmowana przez organ ma charakter publicznoprawny, ale nie jest ona skierowana wobec jednostki w celu określenia jej uprawnień lub obowiązków w sposób autorytarny. W szczególności działanie organu administracji publicznej nie służy w tym przypadku stabilizacji określonych stosunków społecznych i prawnych".

Stwierdzić zatem należy, że ze względu na swój charakter, dyspozycja usunięcia pojazdu nie mieści się w zakresie kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, wobec czego tutejszy Sąd nie mógł odnieść się merytorycznie do argumentacji przedstawionej w skardze przez Starostę.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.