Uzasadnienie
Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Kierownik Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" odmówił M. G. przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w miesiącu styczniu 2013 r. na: żywność w kwocie 1000 zł, węgiel w kwocie 1350 zł, leki w kwocie 1250 zł, opłatę za energię elektryczna w kwocie 400 zł, odzież w kwocie 350 zł, opłatę za wodę w kwocie 350 zł, na wywóz nieczystości w kwocie 100 zł i wywóz śmieci w kwocie 50 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 106 ust. 1, 4 i art. 41 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 4 i art. 8 ust. 9, ust. 11 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Argumentował m.in., że zasiłek celowy specjalny ma zupełnie wyjątkowy charakter, gdyż może być przyznany jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Taka sytuacja nie zaistniała w sprawie, gdyż wnioskodawca osiąga dochód przekraczający kryterium dochodowe, posiada majątek ruchomy i nieruchomy, a w miesiącu styczniu 2013 r. otrzymał pomoc z MOPS w łącznej wysokości 1317,50 zł w formie specjalnego zasiłku celowego.
Ponadto wskazał, że posiadane przez organ pomocy społecznej środki w pierwszej kolejności przeznaczane są na zaspakajanie niezbędnych potrzeb rodzin i osób nie posiadających żadnych własnych źródeł dochodu, oraz których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W miesiącu styczniu 2013 r. MOPS w "[...]" wydatkował na zasiłki celowe łączną kwotę 57666,13 zł. Pomocą objęto ogółem 211 środowisk. Średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 273,30 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podniosło, iż w sprawie organ pomocy społecznej wyjaśnił sytuację materialną odwołującego się i stwierdził, że na tle innych rodzin ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej, nie znaleziono szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego. Z akt rozpatrywanej sprawy, a w szczególności kwestionariusza wywiadu środowiskowego sporządzonego w dniu "[...]" wynika, że odwołujący się mieszka z byłą żoną i synem, z którymi prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Choruje przewlekle na miażdżycę, nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, cukrzycę. Jego łączny dochód wynosi "[...]" (renta inwalidzka, 1/12 dochodu uzyskanego ze sprzedaży ziemi oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego).
Z powyższego wynika zatem, że odwołujący się ma stałe źródło dochodu, które zabezpiecza jego podstawowe potrzeby bytowe. Nadto wskazało, że organ pomocy społecznej, uznając trudną sytuację wnioskodawcy wspiera go, przyznając świadczenia z zakresu pomocy społecznej w formie specjalnych zasiłków celowych. I tak w styczniu 2013 r. M. G. otrzymał pomoc z MOPS na łączną kwotę 1317,50 zł w formie specjalnego zasiłku celowego (w tym 400 zł na dofinansowanie do opału, 440 zł na żywność, leki, energię, odzież, obuwie, 477,50 zł na pokrycie kosztów leków - przelew na konto apteki). Tak więc nie można zarzucić organowi pomocy społecznej, że nie pomaga odwołującemu się. Konkludując Kolegium wskazało, że prawem dozwolona uznaniowa decyzja organu pierwszej instancji odmawiająca przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy.
W skardze złożonej na decyzje Kolegium M. G. wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia i wskazał, że wnioskowana pomoc powinna być mu przyznana, gdyż jest niezbędna do życia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do uregulowania art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala.
Z uwagi na tak zakreśloną kognicję sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji.
Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 182), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wnioskowana pomoc bezsprzecznie mieści się w zakresie tego przepisu. Bezsporne w sprawie jest, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek celowy jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]". Podkreślenia wymaga, że w miesiącu styczniu 2013 r. skarżący otrzymał zasiłek celowy w kwocie 1317,50 zł, kiedy pozostałe gospodarstwa domowe otrzymały w tym czasie średnio pomoc w kwocie 273,30 zł. Zatem przyznana skarżącemu pomoc finansowa jest znaczna i przekracza średnie kwoty zasiłków, jakie w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, w styczniu 2013 r. średnia kwota zasiłku wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła 273 zł. W tych okolicznościach przyjąć należy, że odmowa przyznania skarżącemu kolejnego zasiłku celowego na zakup wnioskowanej odzieży, żywności, czy też opłacenia bieżących rachunków jest zgodna z prawem.
Podnieść również należy, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57).
Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414).
W kontekście wysokości udzielonego skarżącemu w styczniu 2013 r. wsparcia warto również wskazać, że pomoc społeczna ma jedynie charakter posiłkowy, nie jest żadnym zastępczym środkiem utrzymania osób lub rodzin. Świadczenia z pomocy społecznej mają jedynie umożliwić osobom potrzebującym zaspokojenie ich głównych potrzeb i to w zakresie podstawowym. Pomoc społeczna ma bowiem zmierzać do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Skarżący, będąc niewątpliwie w sytuacji wymagającej świadczeń z pomocy społecznej, nie może z kolei oczekiwać, by organ pomocy społecznej przejął na siebie wszystkie obowiązki wynikające z konieczności jego utrzymania. Świadczenie w postaci zasiłku celowego służy zaspokojeniu konkretnej potrzeby, a jego wysokość, uzależniona jest nie tylko od wysokości konkretnej potrzeby, ale i od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej.
W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w rozpoznawanej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Wbrew stanowisku skarżącego, jego trudna sytuacja finansowa nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą.
Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ pierwszej instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb.
W związku z powyższym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.