Uzasadnienie
J.W. w skardze złożonej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]", wydaną w przedmiocie zasiłku celowego, zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2008 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania przedmiotowy wniosek. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący wezwany został do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dniu od daty doręczenia wezwania. Pomimo pouczenia o skutkach zaniechania złożenia żądanego formularza, skarżący nie przedłożył w wyznaczonym terminie, tj. do dnia 10 czerwca 2008 r., tego dokumentu.
W dniu 8 lipca 2008 r. skarżący nadesłał złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Natomiast dnia 9 lipca 2008 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wyjaśnił w nim, że opóźnienie w realizacji wezwania Sądu spowodowane było brakiem środków pieniężnych koniecznych do nadania przesyłki pocztowej. Sprzeciw został wysłany przez MOPS "[...]", gdyż skarżący nie dysponował odpowiednimi środkami także na ten cel.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Należy również wyjaśnić, że zgodnie z regulacjami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Strona, może zatem składać swój wniosek w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania. Ewentualne ograniczenia, co do możliwości rozpoznawania wniosku mogą wynikać z okoliczności wymienionych w art. 247 i art. 257 p.p.s.a. Wniosek strony złożony przed wniesieniem sprzeciwu nie wypełniał żadnej z przesłanek wskazanych w powyższych przepisach. Sąd zatem, uwzględniając treść art. 243 § 1 p.p.s.a., rozpoznał ten wniosek. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 12/08 (niepublikowane).
Wnioskodawca, skarżąc działanie organu administracji w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec powyższego rozważenia wymaga wyłącznie kwestia zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego przez ustanowienie adwokata.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeżeli wykazała ona, że spełnia przesłanki przewidziane w art. 246 §1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Jednocześnie niedopuszczalne i pozbawione podstawy prawnej byłoby rozstrzygnięcie przez sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 118/5 i z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 203/07, oba niepublikowane).
Jak wynika z wniosku z dnia 8 lipca 2008 r. skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, zaś jego majątek stanowi działka budowlana i dom w stanie surowym oraz mieszkanie o powierzchni 51,20 m². Z akt administracyjnych wynika ponadto, iż skarżący utrzymuje się m. in. ze świadczeń z pomocy społecznej i nieregularnej pomocy matki, u której mieszka. Wprawdzie skarżący ma dom, jednakże nie oznacza to, iż przynosi on pożytki, które pozwoliłyby na opłacenie kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt I OZ 921/06, niepublikowany).
W ocenie Sądu sytuacja finansowa skarżącego wskazuje, iż znajduje się on w na tyle trudnych warunkach materialnych, że nie posiada realnych możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, tj. kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.