Uzasadnienie
We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – P.N. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, iż jest na zasiłku stałym i nie stać go na zapłacenie wpisu od skargi. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Skarżący nie wypełnił rubryki nr 6, w rubryce nr 10 wykazał natomiast zasiłek stały w kwocie 524 zł.
Z uwagi na brak formalny wniosku, skarżący wezwany został do jego uzupełnienia (poprzez wypełnienie lub skreślenie rubryki nr 6 "Stan rodzinny", a w przypadku wykazania w rubryce nr 6 jakichkolwiek osób – dodatkowo uzupełnienie rubryk nr 8 i nr 10 o informacje dotyczące stanu majątkowego i dochodów tych osób) w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, a ponadto - kierując się względami ekonomiki procesowej w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia - do przedłożenia w tym samym terminie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących aktualnego miejsca zamieszkania skarżącego i ewentualnych osób, z którymi mieszka; lokali mieszkalnych, zlokalizowanych pod adresami wskazanymi w rubrykach nr 2.1. i nr 2.2.; posiadanych pojazdów; dochodu z tytułu zasiłku stałego oraz dochodów osiąganych w okresie 12 miesięcy przed przyznaniem mu tego zasiłku; ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny; wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy).
W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieusunięcie braku formalnego wniosku w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania, natomiast nieprzedłożenie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył uzupełniony wniosek, w którego rubryce nr 6 wpisał: "nie ma", oraz pismo procesowe, w którym wyjaśnił, iż w lokalu o powierzchni 38 m2, zlokalizowanym pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1., jest zameldowany i mieszka w nim sam. Czynsz wynosi 350 zł, prąd – 60 zł, woda – 100 zł. W lokalu, zlokalizowanym pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.2., nie przebywa, a podał go jako adres do korespondencji, gdyż osoba, która w nim mieszka stale w nim przebywa i grzecznościowo powiadamia go o korespondencji. Na zakończenie, skarżący dodał: "Jestem świadomy o konsekwencjach prawnych i jest to prawda co napisałem w oświadczeniu".
Na wstępie zauważyć należy, iż odpowiedź skarżącego została złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie drugiego dnia po upływie terminu wskazanego w wezwaniu. Powyższe, zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu, skutkować powinno pozostawieniem wniosku skarżącego bez rozpoznania. Kierując się jednak stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1015/11 (orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym pozostawienie wniosku bez rozpoznania, mimo iż uzupełniono jego braki formalne, jest stanowiskiem zbytnio formalistycznym, uznano - mając również na uwadze względy ekonomiki procesowej w sytuacji przeprowadzenia w sprawie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w zakresie prawa pomocy, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne jest merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.
W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie wyjaśnił też przyczyn tego stanu rzeczy. Powyższe sprawia natomiast, że nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania.
Zauważyć należy, iż skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył kopii dokumentu, potwierdzającego pobieranie zasiłku stałego, nie złożył też dodatkowego oświadczenia wskazującego, od kiedy pobiera ten zasiłek oraz wskazującego wysokość i źródło dochodów osiąganych przez niego w okresie 12 miesięcy przed przyznaniem tego zasiłku (jeśli rozpoczął pobieranie tego zasiłku w 2014 r. i/lub w 2015 r.) Skarżący nie złożył ponadto dodatkowego oświadczenia dotyczącego ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, poza wykazanym zasiłkiem stałym, lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny.
Wobec powyższego nie jest możliwe zweryfikowanie oświadczenia skarżącego co do jego sytuacji finansowej, a w konsekwencji ustalenie także jego rzeczywistych możliwości płatniczych, szczególnie że w złożonym piśmie procesowym w żaden sposób nie wyjaśnił przyczyn nieprzedłożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentu źródłowego.
Skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył również dodatkowego oświadczenia wskazującego wysokość i przeznaczenie wszystkich ponoszonych miesięcznie wydatków oraz źródeł ich pokrycia, nie złożył też jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia w określonej wysokości. W piśmie procesowym wskazał jedynie wydatki mieszkaniowe (czynsz, prąd, woda) w łącznej kwocie 510 zł. Zauważyć jednak należy, iż ich opłacenie niemal w całości wyczerpuje środki pieniężne, jakimi dysponuje skarżący z tytułu zasiłku stałego. Skarżący nie wskazał natomiast w jaki sposób finansuje pozostałe wydatki, w tym na wyżywienie, odzież, itp. W tych okolicznościach nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych.
Na zakończenie wskazać należy, że skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył także ani wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy ani oświadczenia o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych, co w konsekwencji uniemożliwia stwierdzenie, czy skarżący posiada jakiekolwiek rachunki bankowe, a jeśli tak - to czy ulokowane są na nich środki pieniężne, które pozwalałyby na uiszczenie kosztów sądowych.
Wobec powyższego, stwierdzić należy, że nieujawnienie przez skarżącego, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. To, że skarżący odpowiada na wezwanie jedynie w sposób wybiórczy, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku złożenia wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a tym samym również ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi też wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania.
Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił.
W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.