Uzasadnienie
We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca – A.W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, iż jest studentką, a jedynym źródłem jej dochodu są alimenty otrzymywane z ośrodka pomocy społecznej. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi sama gospodarstwo domowe. Skarżąca nie wykazała żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wykazała natomiast alimenty w kwocie 500 zł.
W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących lokalu mieszkalnego, zlokalizowanego pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1 oraz ewentualnych osób, z którymi mieszka w tym lokalu i przyczyn ich niewykazania jako osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym; dochodu wykazanego w rubryce nr 10 oraz ewentualnych innych dodatkowych dochodów o charakterze stałym lub okresowym, w tym np. z tytułu pracy dorywczej, czy też w postaci stypendium naukowego, socjalnego, itp.; ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny; wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków; szkoły, do której uczęszcza i trybu, w jakim się uczy oraz posiadanych pojazdów, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy).
W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia 10 czerwca 2015 r., w którym wskazała, iż nie posiada tytułu prawnego do lokalu, zlokalizowanego pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1. Mieszka w nim z mamą i dwiema siostrami. Koszty jego utrzymania pokrywane są z alimentów otrzymywanych przez wszystkie siostry. Stwierdziła, iż obecnie jedynym źródłem jej dochodu są alimenty w kwocie 500 zł i załączyła kopię decyzji w przedmiocie przyznania jej przedmiotowego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dodała, iż w 2014 r. i przez część 2015 r. uzyskiwała ponadto dochód w wysokości ok. 500 zł miesięcznie z tytułu umowy o pracę na niepełny etat. Nie korzysta natomiast z innych świadczeń z pomocy społecznej ani od innych instytucji/osób. Wskazała, iż większość pieniędzy - ok. 400 zł przeznacza na wyżywienie, za resztę kupuje bilet miesięczny na autobusy miejskie i pokrywa koszty związane z nauką.
Studiuje na uniwersytecie w trybie dziennym. Skarżąca dodała, iż jest współwłaścicielką pojazdu "[...]", rocznik: 1998 o szacunkowej wartości ok. 3.000 zł, ale głównym użytkownikiem pojazdu jest wskazana przez nią osoba trzecia, która to ponosi wszystkie koszty zwiane z jego użytkowaniem.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.
W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie przedłożyła wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie wyjaśniła też przyczyn tego stanu rzeczy. Powyższe sprawia natomiast, że nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej, a w konsekwencji stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla niej utrzymania.
Zauważyć należy, iż skarżąca udzieliła wprawdzie dodatkowych wyjaśnień, lecz nie w pełnym zakresie, nie przedłożyła też wszystkich żądanych dokumentów źródłowych. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż skarżąca wskazała, iż mieszka razem z mamą i dwiema siostrami, lecz nie wyjaśniała, pomimo wezwania, dlaczego nie wykazała ich jako osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, co jeśli weźmie się pod uwagę to, że osoby te stanowią jej najbliższą rodzinę oraz wspólnie pokrywają koszty utrzymania mieszkania, budzi dodatkowe wątpliwości co do sytuacji rodzinnej skarżącej, a w konsekwencji również co do jej możliwości płatniczych. Mając bowiem na uwadze to, że członkowie najbliższej rodziny powinni wspierać się wzajemnie i pomagać w trudnych sytuacjach życiowych, nie można wykluczyć, że skarżąca - dzięki ich pomocy - mogłaby przezwyciężyć własne trudności finansowe i zdobyć środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Wobec niepełnych wyjaśnień skarżącej dotyczących jej źródeł utrzymania nie można ustalić również jak w rzeczywistości kształtuje się jej sytuacja finansowa. Pomimo wezwania, skarżąca nie wskazała bowiem przez jaki okres czasu uzyskiwała dodatkowy dochód z tytułu umowy o pracę. W dodatkowym oświadczeniu nie wspomniała też w ogóle o stypendium socjalnym, pomimo tego, że w skardze stwierdziła: "mam stypendium socjalne". Powyższe rodzi natomiast wątpliwości co do rzetelności składanych przez skarżącą oświadczeń i nie pozwalała na ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych.
W dalszej kolejności zauważyć należy, iż na ocenę sytuacji finansowej strony ma wpływ nie tylko wysokość jej dochodu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. W niniejszej sprawie, skarżąca - pomimo wezwania - nie przedłożyła natomiast jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia określonych wydatków, co nie pozwalała na zweryfikowanie jej oświadczenia co do wysokości i przeznaczenia określonych wydatków. W żaden sposób nie wyjaśniła również przyczyny nieprzedłożenia żądanych dokumentów źródłowych we wskazanym zakresie.
Pomimo wezwania, skarżąca nie przedłożyła także ani wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy ani oświadczenia o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych, co w konsekwencji uniemożliwia stwierdzenie, czy skarżąca posiada rachunki bankowe, a jeśli tak - to czy są na nich ulokowane środki pieniężne, które pozwalałyby na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego, stwierdzić należy, że nieujawnienie przez skarżącą, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. To, że skarżąca odpowiada na wezwanie jedynie w sposób wybiórczy, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku złożenia wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, uniemożliwia zweryfikowanie jej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a tym samym również ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi też wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych, bez uszczerbku koniecznego dla niej utrzymania.
Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła.
W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.