Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. C. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r., Nr "[...]". Następnie, postanowieniem z dnia 28 lipca 2010 r., Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego jako pełnomocnika z urzędu – adwokata P. B. W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2011 r., stanowiącym uzupełnienie pisma z dnia 18 września 2010 r., do którego załączone zostały opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku oraz spis kosztów poniesionych w związku z udzieleniem pomocy prawnej z urzędu, pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej zgodnie z załączonym spisem kosztów, które jak oświadczył nie zostały opłacone przez skarżącego ani w całości ani w części.
Zgodnie z przedłożonym spisem, pełnomocnik skarżącego zażądał wynagrodzenia w kwocie 1.000 zł + 22% VAT, wskazując w jego uzasadnianiu, iż wynika ono z nakładu pracy związanej z udzieleniem pomocy prawnej w zakresie obejmującym sporządzenie opinii co do zasadności wniesienia skargi kasacyjnej, czyli zamówienie akt sprawy, przeglądanie akt, wykonanie fotokopii z akt, przegląd aktualnych przepisów prawnych i orzecznictwa, sporządzenie opinii, złożenie opinii w sądzie, wysłanie opinii klientowi, co zajęło łącznie 3 dni pracy.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2011r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał adwokatowi wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w kwocie 180 zł netto powiększonej o należny podatek VAT. W uzasadnieniu postanowienia Referendarz wskazał, że zgodnie z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych.
W świetle § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia, stawka minimalna za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przez adwokata, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji, wynosi natomiast 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1. W związku z tym Referendarz stwierdził, iż w niniejszej sprawie – z uwagi na jej przedmiot, zastosowanie ma stawka minimalna, określona w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, w wysokości 240 zł. Zdaniem bowiem Referendarza czynności, jakie zostały podjęte przez pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie, uznać należy za nie odbiegające od standardowych, jakie należy podjąć w celu poprowadzenia danej sprawy w ramach udzielonego pełnomocnictwa. W konsekwencji, nie można uznać, aby nakład pracy, jaką poświęcił pełnomocnik na prowadzenie niniejszej sprawy uzasadniał podwyższenie wskazanej opłaty do 150 % stawek minimalnych.
W ustawowym terminie adwokat P. B. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że przyznane wynagrodzenie jest niewspółmierne do nakładu wykonanej pracy. Wskazał, że przedmiotowa sprawa miała skomplikowany charakter i w związku z tym wymagała dokładnego przeanalizowania. Podał, że we wrześniu 2010 roku aplikant adwokacki K. B. przeanalizowała obszerne akta sprawy i złożyła wniosek o wyrażenie zgody na dokonanie fotokopii. Następnie dokonała fotokopii akt sprawy (ponad 300 zdjęć), które należało wydrukować i zapoznać się z nimi. Po dokładnym zapoznaniu się z aktami sprawy, aktualnymi przepisami prawa oraz stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie pełnomocnik uznał, że brak jest podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej wydając jednocześnie opinię prawną w przedmiocie zasadności wniesienia skargi kasacyjnej.
Następnie opinia ta została złożona do Sądu i wysłana do klienta. Łączny czas pracy pełnomocnika w sprawie wyniósł 3 dni. Dlatego, zdaniem pełnomocnika, należy uznać, że wystąpiły okoliczności, które zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika i zasadne jest żądanie przyznania wynagrodzenia zgodnie z załączonym spisem kosztów, tj. 1000 zł + podatek VAT. Adwokat argumentował też, że przyznana kwota 180 złotych nie zapewni w przyszłości klientom udzielenia profesjonalnej pomocy prawnej w sytuacji zlecenia tak skomplikowanej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym; na postanowienie przysługuje zażalenie.
Zgodnie z przepisem art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Szczegółowe zasady przyznawania opłat za czynności adwokatów reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, póz. 1348 ze zm.), dalej zwanym rozporządzeniem.
Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia stawka minimalna za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi 50 % stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.
Z kolei według § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w innej sprawie niż wymienione w pkt 1 lit. a - b powyższego przepisu stawka w pierwszej instancji wynosi 240 zł. Ponadto w myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia, opłaty za czynności adwokata ustanowionego z urzędu podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.
W niniejszej sprawie adwokat P. B. został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyroku oddalającego wniesioną skargę, czyli po zakończeniu postępowania sądowego w pierwszej instancji. Wobec tego, stosownie do powołanych wyżej przepisów ustalono, że należne pełnomocnikowi wynagrodzenie za zastępstwo prawne z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, w związku ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wynosi 75% z 240 zł, czyli 180 zł i powinno być podwyższone o kwotę stanowiącą podatek od towarów i usług.
Zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także rodzaj i stopień zawiłości sprawy, jak również wkład pracy adwokata w przyczynieniu się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie udział w sprawie pełnomocnika skarżącego polegał na zapoznaniu się z aktami sprawy, obowiązującymi przepisami prawa mającymi w sprawie zastosowanie i uzasadnieniem wyroku, a następnie sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zakres tych czynności nie wykraczał poza wymogi, których profesjonalny pełnomocnik winien dochować przy każdej świadczonej pomocy prawnej. Obowiązek zapoznania się pełnomocnika ze stanem faktycznym i prawnym sprawy jest standardem. Dlatego niezrozumiała jest argumentacja adwokata, że musiał temu poświęcić swój czas. Poza tym dla rozpatrywanej sprawy nie może mieć znaczenia w jaki sposób pełnomocnik organizuje swoje obowiązki zawodowe.
Ponadto wbrew stanowisku skarżącego przedmiot postępowania nie należał do szczególnie zawiłych. Potwierdza to sporządzona opinia o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Adwokat w całości podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który dokonał prostego zestawienia obowiązujących przepisów prawa z ustalonym przez organy stanem faktycznym sprawy. Zatem wkład pracy adwokata dla zawisłej przed Sądem sprawy ze skargi J. C. nie miał zasadniczego znaczenia. W konsekwencji nie można uznać, aby nakład pracy, jaką poświęcił pełnomocnik na prowadzenie niniejszej sprawy uzasadniał podwyższenie wskazanej opłaty do 150 % stawek minimalnych. Wyjaśnić należy też pełnomocnikowi skarżącego, że § 19 jednoznacznie określa, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują po pierwsze opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych (pkt 1) oraz po drugie niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata (pkt 2).
Zatem prócz opłaty, która w niniejszej sprawie mogłaby wynieść maksymalnie 360 zł powiększonej o należny podatek od towarów i usług, pełnomocnik musiałby udokumentować poniesione wydatki, których de facto w niniejszej sprawie nie przedstawił, gdyż przedłożony Sądowi spis kosztów obejmuje jedynie kwotę honorarium, którą pełnomocnik sam sobie ustalił i której się domaga. Żądana kwota 1000 zł + VAT poza tym, że wykracza poza ramy ustawowe, jest nieuzasadniona.
Tym samym z mocy powołanych wyżej przepisów należało przyznać pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości określonej w sentencji postanowienia.