Uzasadnienie
W dniu 30 sierpnia 2010 r. S. C. złożył do Dyrektora Aresztu Śledczego wniosek (datowany na 13 sierpnia 2010 r.) o przyznanie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu braku mieszkania.
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2010 r. Dyrektor Aresztu Śledczego potwierdził spełnienie przez funkcjonariusza warunków do otrzymywania tegoż równoważnika i zarządził jego wypłatę począwszy od dnia 13 sierpnia 2010 r.
W dniu 6 grudnia 2010 r. S. C. złożył do Dyrektora Aresztu Śledczego wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, a decyzją z dnia 4 stycznia 2011 r. Dyrektor A.Ś. przyznał wnioskodawcy pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 19 stycznia 2011 r.
W dniu 28 lutego 2011 r. Dyrektor A.Ś. zawiadomił S. C. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia utraty uprawnień do otrzymywania równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej z tytułu braku mieszkania oraz stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
W dniu 8 marca 2011 r. Dyrektor A.Ś. wydał decyzję, w której stwierdził utratę uprawnień S. C. do pobierania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania od dnia 19 stycznia 2011 r. oraz stwierdził wygaśnięcie decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 30 sierpnia 2010 r. w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej z tytułu braku mieszkania.
W odwołaniu od powyższej decyzji S. C. podniósł zarzut wydania sentencji decyzji bez podstawy prawnej, opierając ją jedynie na dowolnej i subiektywnej interpretacji istniejących przepisów.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzja z dnia 14 kwietnia 2011 r., Nr "[...]", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał m.in. art. 178 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz § 1-4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu braku mieszkania. Podniósł, że funkcjonariuszowi Służby Więziennej w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania po spełnieniu warunków określonych w art. 178 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 2. Treść ustępu 1 pkt 2 powyższego artykułu wyklucza S. C. z grona funkcjonariuszy, którym przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, bowiem funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli funkcjonariuszowi lub jego małżonkowi nie przyznano pomocy finansowej. Skoro S. C. otrzymał pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego, to zaistniała przesłanka negatywna do wypłaty równoważnika.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję z dnia 14 kwietnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie S. C. zwrócił się o jej uchylenie. Opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał, że przyznanie jednego świadczenia nie wyklucza przyznania drugiego świadczenia, i jest to wyłącznie kwestia interpretacji przepisów prawa. Podniósł, że został wyłączony poza nawias obowiązującego w Służbie Więziennej prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Sąd administracyjny przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy, w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zbadania swojej właściwości w sprawie. Odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego następuje w szczególności w wypadku, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych - art. 3 § 2 i § 3 oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) lub, gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi z wymienionego powodu nastąpi także wówczas, gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych.
Z dniem 13 sierpnia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze. zm.), która przewidziała w rozdziale 20, zatytułowanym "Rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego", nowe zasady postępowania w tych kwestiach. I tak, zgodnie z art. 217 tej ustawy, sprawy ze stosunku służbowego rozstrzyga przełożony w formie pisemnej, a przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy.
Natomiast, z mocy art. 218 ustawy o Służbie Więziennej, sprawy dotyczące:
- 1) zwolnienia ze służby,
- 2) przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej,
- 3) przeniesienia na niższe stanowisko służbowe,
- 4) zawieszenia w czynnościach służbowych
- - rozstrzyga się w formie decyzji, od których funkcjonariusz może, w terminie 14 dni, wnieść odwołanie do wyższego przełożonego. Do postępowań w tych sprawach, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze. zm.), a od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w p.p.s.a.
Z kolei sprawy wynikające z podległości służbowej (wymienione w art. 219 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej), dotyczące:
- 1) powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe,
- 2) odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji,
- 3) nadawania stopni Służby Więziennej,
- 4) delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej,
- 5) oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa,
- 6) powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym
- - rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego.
Formę rozkazu personalnego stosuje się również do stwierdzania wygaśnięcia stosunku służbowego (art. 219 ust.2 ww. ustawy).
Przepisem ustalającym generalną właściwość sądów w sprawach roszczeń funkcjonariuszy Służby Więziennej jest art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Zdaniem Sądu, analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny jest niewłaściwy w niniejszej sprawie. Ustawodawca bowiem, w nowej ustawie o Służbie Więziennej nie zawarł przepisu, z którego wynikałaby właściwość sądu administracyjnego w sprawach innych niż wymienione w art. 218 ust. 1, zaś art. 262 tej ustawy wskazuje na wyłączne stosowanie nowej ustawy do wszystkich spraw i postępowań dotyczących sporów ze stosunków służbowych funkcjonariuszy Służby Więziennej.
W tym stanie rzeczy, ponieważ spór o przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego dotyczy realizacji uprawnień wynikających z treści stosunku służbowego i nie należy do spraw wymienionych w art. 218 ust. 1 podlegających kognicji sądów administracyjnych, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.