Uzasadnienie
W dniu 4 lutego 2020 r., Rada Gminy Lelkowo podjęła uchwałę Nr XVII/100/2020 w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej w Lelkowie poprzez utworzenie podporządkowanej jej organizacyjnie Szkoły Filialnej w Zagajach o strukturze organizacyjnej klas I-III wraz z oddziałem przedszkolnym i punktem przedszkolnym.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z 11 marca 2020 r. nr PN.4131.108.2020, Wojewoda Warmińsko-Mazurski stwierdził nieważność powyższej uchwały w części, tj. § 1 w zakresie sformułowania "oddziałem przedszkolnym i punktem przedszkolnym".
Organ nadzoru podniósł w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego, że ustawodawca w art. 95 ustawy Prawo oświatowe określił m.in. strukturę organizacyjną szkoły podstawowej filialnej i wobec brzemienia art. 95 ust. 3 tej ustawy, w strukturze szkoły filialnej nie może działać, wskazany w § 1 uchwały, oddział i punkt przedszkolny.
W skardze, złożonej do tut. Sądu na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze, Gmina Lelkowo wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzoru Wojewody i zasądzenie od Wojewody kosztów postępowania w sprawie.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 95 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe, poprzez błędną jego wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że treść tego przepisu wyłącza możliwość funkcjonowania w szkole podstawowej filialnej oddziału przedszkolnego i punktu przedszkolnego. Gmina zarzuciła też naruszenie art. 95 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego nieuwzględnienie, a przepis ten nie wskazuje funkcjonowania w szkole podstawowej oddziału przedszkolnego i punktu przedszkolnego, co nie oznacza, że szkoły podstawowe nie mogą mieć w swoich strukturach oddziału przedszkolnego i punktu przedszkolnego.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Warmińsko-Mazurski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Dodatkowo Wojewoda powołał się na postanowienia § 1 ust. 13 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli, jako uzasadnienie rozstrzygnięcia nadzorczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl zaś art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.
Podstawę wniesienia rozpoznawanej skargi stanowi art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r. poz. 994 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.s.g.", na mocy którego rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, w tym rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 1, a także stanowisko zajęte w trybie art. 89, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. W myśl ust. 3 zd. 2 art. 98 - podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. Gmina Lelkowo podjęła w dniu 15 kwietnia 2020 r. uchwałę
Nr XIX/106/2020 w sprawie wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego nr Pn.4131.108.2020 z dnia 11 marca 2020 r.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej uchwały według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że uchwała nie narusza przepisów prawa. Tym samym, skarga jest zasadna.
Sąd nie podziela bowiem poglądu organu nadzoru, że wobec brzmienia art. 95 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe, w strukturze szkoły filialnej nie może działać oddział i punkt przedszkolny.
To prawda, że zgodnie z brzmieniem art. 95 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2019 r., poz. 1148 z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą" - w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami, mogą być tworzone szkoły podstawowe filialne obejmujące strukturą organizacyjną klasy I-III albo klasy I-IV.
W przepisie tym nie przewidziano więc oddziałów, ani punktów przedszkolnych.
Należy jednak w tym miejscu wskazać na inne jeszcze przepisy ustawy, które nie pozwalają na podzielenie stanowiska organu w tej sprawie.
Zgodnie bowiem z art. 95 ust. 1 ustawy - struktura organizacyjna szkoły podstawowej obejmuje klasy I-VIII, a w przypadku szkoły podstawowej dla dorosłych - klasy VII i VIII. Ten przepis również nie przewiduje – jak słusznie zauważyła skarżąca – oddziałów, ani punktów przedszkolnych. Nie oznacza to jednak, że nie mogą one działać w strukturze organizacyjnej szkoły podstawowej.
Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 1 lit. a ustawy– system oświaty obejmuje szkoły podstawowe, w tym: specjalne, integracyjne, z oddziałami przedszkolnymi, integracyjnymi, specjalnymi, przysposabiającymi do pracy, dwujęzycznymi, sportowymi i mistrzostwa sportowego, sportowe i mistrzostwa sportowego. W myśl zaś art. 32 tej ustawy - rada gminy ustala sieć prowadzonych przez gminę publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych.
Ponadto, zgodnie z art. 31 ust. 9 pkt 1 ustawy – gmina jest zobowiązana zapewnić dziecku w wieku lat 6 odbycie rocznego przygotowania przedszkolnego w publicznym przedszkolu, oddziale przedszkolnym w publicznej szkole podstawowej lub publicznej innej formie wychowania przedszkolnego prowadzonych przez gminę.
Należy też zwrócić uwagę, na postanowienia art. 32 ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem - w przypadkach uzasadnionych warunkami demograficznymi i geograficznymi rada gminy może uzupełnić sieć publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych o publiczne inne formy wychowania przedszkolnego. Inne formy wychowania przedszkolnego organizuje się dla dzieci w miejscu zamieszkania lub w innym możliwie najbliższym miejscu.
Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 6 ustawy - dzieci w wieku 3-5 lat mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego
Z powyższych przepisów ustawy wynika jednoznacznie i bezsprzecznie, że w szkołach podstawowych działają oddziały przedszkolne. Nie ma natomiast żadnych podstaw do przyjęcia, że nie mogą one działać w szkołach podstawowych filialnych. Żaden z przepisów ustawy tego nie wyklucza – w tym także art. 95 ust. 3.
Przepis prawa należy bowiem interpretować przy pomocy wykładni systemowej, polegającej na ustalaniu właściwego znaczenia przepisu prawa na podstawie jego usytuowania w systemie prawa. A takie odczytanie postanowień art. 95 ust. 3 ustawy nie daje podstaw do przyjęcia, że w szkołach podstawowych filialnych nie można tworzyć oddziałów przedszkolnych, czy punktów przedszkolnych.
Odczytanie wyłącznie literalne jednego przepisu – art. 95 ust. 3 ustawy – nie pozwala na jego prawidłową interpretację.
Celem ustawodawcy jest, jak wskazują powołane przepisy ustawy, zapewnienie jak najszerszego dostępu dzieci do wychowania przedszkolnego w różnych formach, w tym w formie punktów przedszkolnych.
Przyjęcie więc, że oddziały przedszkolne nie mogą działać w szkołach filialnych pozostawałoby w sprzeczności ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem prawa. Prawo musi bowiem uwzględniać interes społeczny, a interpretacja proponowana przez Wojewodę oznaczałaby, że dzieci z miejscowości Zagaje nie miałyby w swojej miejscowości dostępu do przedszkola.
W ocenie Sądu, podstawy rozstrzygnięcia, wbrew stanowisku Wojewody, nie może również stanowić § 1 ust. 13 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. z 2019 r., poz. 502). Zgodnie z tym przepisem - utworzenie oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, oddziału specjalnego, integracyjnego, dwujęzycznego, sportowego, mistrzostwa sportowego oraz oddziału przysposabiającego do pracy nie stanowi przekształcenia szkoły, o którym mowa w art. 89 ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe.
Uchwała, będąca przedmiotem rozstrzygnięcia nie dotyczy jednak utworzenia oddziału przedszkolnego, a zamiaru przekształcenia szkoły podstawowej i powyższe postanowienia rozporządzenia nie mają tu zastosowania.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 148 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.