Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 378/22

Uzasadnienie

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że 5 stycznia 2022 r. M. G. (dalej jako: strona, wnioskodawczyni lub skarżąca) zwróciła się do organu I instancji (tj. Wójta Gminy) z wnioskiem o ustalenie prawa do: zasiłków rodzinnych na dwóch synów (tj. A. G. oraz K. G.), a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (wnioskowanego na A. G.) w okresie zasiłkowym 2021/2022. Jak wskazała we wniosku, czteroosobową rodzinę (w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych) tworzą: wnioskodawczyni, dwaj wyżej wskazani synowie, a także mąż skarżącej.

Wójt Gminy Lubawa (z upoważnienia którego działa Inspektor Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Lubawa) decyzją z 25 stycznia 2022 r., odmówił przyznania stronie zasiłków rodzinnych na synów, a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Strona zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając jej:

1. 1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 8 K.p.a.) poprzez - jak wskazała - " niewłaściwe ich zastosowanie;
2. 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 23 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych - poprzez błędną wykładnię tego przepisu, jak też pominięcie pozostałych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów - art. 3 pkt 23 lit. c i lit. h ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: Kolegium, organ odwoławczy) w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej decyzją z 28 lutego 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazało, że obliczenia dochodu zarówno wnioskodawczyni, jak również jej męża - są prawidłowe. Przepis art. 5 ust. 4 ustawy stanowi, iż w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W oparciu o ten właśnie przepis organ I instancji uznał, że kwota 7.568,91 zł winna zostać uznana za dochód utracony (a tym samym winna być pominięta w dochodzie rodziny). Artykuł 3 pkt 23 lit. a ustawy stanowi bowiem, iż ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu, oznacza to utratę dochodu spowodowaną uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Odwołująca się przebywa na urlopie wychowawczym od dnia 13 grudnia 2021 r., tak więc zasadne było uznanie powyższej kwoty (będącej należnością ze stosunku pracy - GOPS) za dochód utracony.

Obliczenie powyższej kwoty 7.568,91 zł nastąpiło zaś poprzez odjęcie od kwoty dochodu 10.176,27 zł (wykazanej w PIT - 11) składki na ubezpieczenie społeczne (1.168,60 zł, także wynikającej z PIT - 11), składki zdrowotnej (940,61 zł, wskazanej w dokumencie pozyskanym z ZUS), a także należnego podatku (498,15 zł). Dochód skarżącej za "bazowy" 2020 r. (w przyjętej do rozstrzygnięcia wniosku kwocie 19.825,71 zł) ustalono natomiast poprzez odjęcie od kwoty 22.648,56 zł (wykazanej w PIT - 11A z ZUS, a obejmującej wypłacony zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński) należnego podatku w kwocie 2.822,85 zł.

Natomiast dochód męża skarżącej za "bazowy" 2020 r. w kwocie 33.057,88 zł obliczony został poprzez odjęcie od kwoty dochodu 44.758,33 zł (wykazanej w PIT - 11 jako suma dochodów z poz. 31 i poz.

1. 66) składki na ubezpieczenie społeczne (5.869,25 zł, wykazanej w PIT - 11), składki zdrowotnej (3.617,20 zł, wskazanej w dokumencie pozyskanym z ZUS), a także należnego podatku (2.214 zł).

Łączny dochód rodziny strony za 2020 r. w kwocie 52.883,59 zł (stanowiący sumę wyżej obliczonych dochodów obojga małżonków, a jednocześnie nie uwzględniający dochodu utraconego wnioskodawczyni) został następnie podzielony przez organ I instancji na 12 miesięcy roku bazowego, kształtując miesięczny dochód rodziny w kwocie 4.406,97 zł. Z kolei ta ostatnia kwota dochodu została w dalszej kolejności podzielona przez 4 (tj. liczbę osób w rodzinie), kształtując miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę - w kwocie 1.101,74 zł, a więc w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ wyjaśnił, że nie było także możliwe przyznanie stronie świadczeń rodzinnych w trybie art. 5 ust. 3, 3a oraz 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że bezsporne pozostaje to, że zarówno wnioskodawczyni, jak też jej małżonek nie mogą zostać uznani za osoby, w przypadku których nastąpiła "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (a więc przesłanka wskazywana zarówno w art. 3 pkt 23 lit. c jak też lit. h ustawy). Przepisy te stanowią, że ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu, oznacza to utratę dochodu spowodowaną: utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c) oraz utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. h). Skarżąca jest zatrudniona w GOPS od 2016 r. (jak wynika z wydruku uzyskanego z ZUS), zaś w okresie od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2023 r. udzielono Jej urlopu wychowawczego. Mąż skarżącej jest zatrudniony od 2008 r. (wydruk informacji z ZUS o uprawnieniu do ubezpieczenia zdrowotnego); z akt sprawy nie wynika aby stosunek pracy ustał (natomiast jego żona oświadczyła, iż w 2020 r. wypłacono mu zasiłek chorobowy w trakcie zatrudnienia).

Kolegium podniosło, że art. 3 pkt 22 ustawy definiuje pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Uznać należy, że przedmiotowe pojęcie jest zatem związane z określonymi stosunkami prawnymi.

Nie sposób - zdaniem Kolegium - natomiast przyjąć, aby w przypadku strony (przebywającej na urlopie wychowawczym) zaistniała przesłanka utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem skarżąca pozostaje w stosunku pracy w GOPS. Urlop wychowawczy powoduje jedynie czasowe zawieszenie obowiązku świadczenia pracy po stronie pracownika, zaś po stronie pracodawcy obowiązku zatrudniania go i świadczenia wynagrodzenia. Celem urlopu wychowawczego jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji trudności z połączeniem obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Z uprawnienia do urlopu wychowawczego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika. Urlop wychowawczy jest zatem uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy. Okres urlopu wychowawczego wlicza się ponadto do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Nie można zatem - w ocenie Kolegium - uznać, aby wypłacony stronie przez ZUS w 2020 r. zasiłek chorobowy oraz zasiłek macierzyński podlegał utracie (w świetle treści art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 23 lit. h ustawy) bowiem nie doszło do sytuacji aby oba te świadczenia przysługiwały wnioskodawczyni po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na tożsamej zasadzie, utracie dochodu nie podlegała kwota 1.871,50 zł - tytułem zasiłku chorobowego wypłaconego w 2020 r. w trakcie zatrudnienia mężowi strony.

Kolegium podkreśliło, że wskazywane przez stronę w odwołaniu przepisy art. 3 pkt 23 lit. c oraz lit. h ustawy nie powinny być interpretowane w sposób inny niż wynikający z ich literalnego brzmienia (co w dalszej kolejności prowadzi do stwierdzenia, iż organ I instancji zasadnie nie zastosował tych przepisów w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy).

Kolegium nie podzieliło argumentów wnioskodawczyni, wyrażającej przekonanie jakoby w przedmiotowej sprawie zaistniała konieczność uwzględnienia jako dochodu utraconego nie tylko kwoty dotyczącej zatrudnienia (7.568,91 zł - w związku z art. 3 pkt 23 lit. a ustawy), ale całej kwoty dochodu za 2020 r. (w skład którego weszły także zasiłki: chorobowy i macierzyński).

Skargę na decyzję Kolegium wywiodła skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji Kolegium oraz decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. - przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 7a, 8, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm. - dalej: k.p.a.) przez dokonanie rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niewszechstronny oraz niepodjęcie odpowiednich czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy, tj. braku właściwej oceny w zakresie dochodów uzyskiwanych przez skarżącą, z uwzględnieniem dochodu utraconego, oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędne dokonanie wykładni art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.), bowiem zdaniem skarżącej nie można dokonać należytej oceny merytorycznej ograniczając się tylko i wyłącznie do literalnego brzmienia art. 3 pkt. 23 lit. a u.ś.r., pomijając przy tym istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zapisy art. 3 pkt. 23 u.ś.r., to znaczy lit. c i h., jak i proces legislacyjny zmierzający do uporządkowania i doprecyzowania pojęcia "dochód utracony" zawartego w art. 3 pkt. 23 u.ś.r. oraz ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie określenia pojęcia "dochód utracony", które to uchybienia skutkowały błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że miesięczny dochód rodziny wyniósł 4.406,97 zł, co stanowi 1.101,74 zł dochodu na osobę w rodzinie, a w konsekwencji odmową przyznania wnioskowanych świadczeń.

Skarżąca podniosła, że w wyniku prowadzonego postępowania nastąpiło naruszenie art. 7, 7a, 8, 77 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej Kolegium, podobnie jak organ I instancji zawęziło pojęcie utraty dochodu tylko i wyłącznie do literalnego brzmienia art. 3 ust. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, odrzucając całkowicie możliwość uwzględnienia wykładni systemowej i celowościowej, która poparta jest przez bogate orzecznictwo sądów administracyjnych. Brak zajęcia jasnego i czytelnego stanowiska w zakresie wskazanym przez skarżącą przyczyniło się do niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, a także uniemożliwiło zastosowanie zasady wynikającej z art. 7a k.p.a. Z uzasadnienia decyzji SKO w Elblągu wynika, że Kolegium nie dokonało analizy zasadności przedstawionego odwołania w pełnym zakresie. Jak wskazało samo SKO w Elblągu do odmiennej interpretacji przepisów przedstawionych przez skarżącą nawiązało "tylko pokrótce, niejako w odniesieniu do treści przywołanego przez stronę w odwołaniu wyroku...". Skarżąca powinna wiedzieć dlaczego jej stanowisko zostało uznane przez SKO za niewystarczające do uznania jej racji.

W ocenie skarżącej obydwa organy ograniczyły się tylko do dokonania wyliczeń zgodnych z literalnym brzmieniem zapisu art. 3 ust. 23 lit. a u.ś.r., bez rozważenia i analizy innej możliwości interpretacyjnej, przez co organ I jak i II instancji pozbawił skarżącą nie tylko spornego świadczenia, ale również szansy na zbadanie zasadności zastosowania rozstrzygnięcia na korzyść strony w przypadku gdy pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej. Jeżeli organ nie podejmie działań w tym zakresie niejako z automatu pozbawia stronę prawa wynikającego z art. 7a k.p.a.

Zdaniem strony ustalając dochód rodziny za 2020 r. uwzględniono dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek należny w wysokości 19.825,71 zł oraz dochód męża skarżącej podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek należny w wysokości 33.057,88 zł. Zdaniem skarżącej należy za dochód utracony uznać całą kwotę dochodu uzyskanego przez stronę. Z wydanej decyzji wynika, iż w związku z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego utracony został dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 7.568,91 zł. Natomiast kwota w wysokości 19.825,71 zł wypłacona przez ZUS w 2020 r. z tytułu zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego nie została uwzględniona do utraty.

Na poparcie swych argumentów skarżąca przywołała liczne orzecznictwo sądów administracyjnych wydane w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (w odniesieniu do utraty dochodu związanego z utratą zasiłku chorobowego i macierzyńskiego), jak również ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w której to ustawie – jak podniosła strona – znajdują się rozwiązania analogiczne dotyczące dochodu utraconego, jak w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje

Wywiedziona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Wyjaśnić należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana przez tutejszy Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja zaistniała na gruncie rozpatrywanej sprawy, gdyż taki wniosek został zawarty przez organ, a skarżąca mu nie oponowała.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium z 28 lutego 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Pomiędzy stronami sporny jest sposób liczenia dochodu utraconego. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że dochodem utraconym w niniejszej sprawie jest dochód skarżącej uzyskany z tytułu zatrudnienia, odmawiając jednocześnie uznania za dochód utracony zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Kolegium wyjaśniło, że nie doszło do sytuacji aby oba te świadczenia przysługiwały skarżącej po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca natomiast stoi na stanowisku, że jako dochód utracony winny zostać uznane również zasiłki wypłacone przez ZUS, tj. zasiłek chorobowy i macierzyński.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 5 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W myśl natomiast art. 5 ust. 4 u.ś.r., w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W myśl art. 3 pkt 23 ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

1. a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,
2. b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
3. c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
4. d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2021 r. poz. 419 i 1621),
5. e) (uchylona),
6. f) wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r. poz. 266, 1535 i 1621) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.),
7. g) (uchylona),
8. h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
9. i) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych;
10. j) utratą świadczenia rodzicielskiego,
11. k) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
12. l) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Okolicznością niesporną jest, że skarżąca od 13 grudnia 2021 r. do 12 grudnia 2023 r. przebywa na urlopie wychowawczym. W roku bazowym 2020 skarżąca uzyskała dochód zarówno ze stosunku pracy, jak i z tytułu otrzymanych zasiłków. Przy czym zdaniem organów jedynie dochód ze stosunku pracy jest dochodem utraconym. Wyjaśnienia wymaga zatem ustalenie co jest dochodem utraconym w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. a. Przepis ten stanowi, że utratę dochodu powoduje uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego.

W ocenie Sądu nie można przyjąć, że utrata dochodu w takiej sytuacji oznacza jedynie utratę wynagrodzenia ze stosunku pracy, ale nie obejmuje już dochodu uzyskanego tytułem zasiłku chorobowego i macierzyńskiego, otrzymywanych przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego.

Wyjaśnić bowiem należy za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie (wyrok z 27 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 395/19), że "zgodzić się należy z organem administracji, że katalog sytuacji opisanych w art. 3 pkt 23 powołanej ustawy ma charakter wyczerpujący, a zatem nie jest możliwe uwzględnienie okoliczności, która nie została przewidziana wyraźnie w powyższym przepisie, jednak interpretacja tego przepisu nie może ograniczać się tylko do powyższej konkluzji. Ustawodawca w treści art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdza bowiem wyraźnie, że utrata dochodu może wynikać także z utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trzeba przy tym zauważyć, że pojęcie to nie ogranicza się jedynie do utraty samego wynagrodzenia, lecz obejmuje również utratę wszelkich jego składników i substytutów, takich jak dodatki, zasiłki i świadczenia, w tym także te, które są wypłacane z ubezpieczenia społecznego, o ile pozostają one w związku ze stosunkiem pracy.

Pogląd ten przyjmowany jest również w orzecznictwie (por. II SA/Lu 106/11, II SA/Ol 163/09, II SA/Łd 331/08 II SA/Po 142/12). Nadto nie powinno ulegać wątpliwości, że świadczenie z tytułu korzystania z urlopu macierzyńskiego (zasiłek macierzyński) stanowi właśnie taki substytut wynagrodzenia związanego ze stosunkiem pracy. Zgodnie bowiem z art. 11 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) osoby pozostające w stosunku pracy objęte są obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym.

Z kolei przepis art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 z późn. zm.) wyjaśnia, że tytułem ubezpieczenia chorobowego jest zatrudnienie lub inna działalność, w wyniku której powstaje obowiązek ubezpieczenia chorobowego. Ubezpieczenie to, jak sama nazwa ostatniej z powołanych ustaw wskazuje, obejmuje również prawo do zasiłku macierzyńskiego. Zasiłek ten co do zasady przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko (art. 29 ust. 1 pkt 1). Wreszcie, jak wynika z art. 31 tej ustawy miesięczny zasiłek choroby stanowi 100% podstawy, która w myśl art. 36 ust. 1 w zw. z art. 47 powołanej ustawy ustalana jest w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone co do zasady za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Z treści powołanych przepisów wynika zatem, że zasiłek macierzyński, tak jak i zasiłek chorobowy "wstępuje" w miejsce wynagrodzenia, a zatem powinien być uwzględniony przy określaniu utraty dochodu na gruncie art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Również, jak podano powyżej, wykładnia celowościowa i systemowa nakazuje aby utracone dochody skarżącej, uznać za utracone dochody w rozumieniu art. 3 pkt 23 ww. ustawy. Tylko taka interpretacja tego przepisu pozwala na uwzględnienie przy wykazaniu podstawowej dla określenia prawa do świadczenia wychowawczego kwestii rzeczywistych dochodów rodziny skarżącej".

Przenosząc powyższą interpretację przepisu art. 3 pkt 23 u.ś.r., przyjąć trzeba, że w oparciu o art. 3 pkt 23 lit. a u.ś.r. należy uznać, że cały dochód uzyskiwany dotychczas przez skarżącą w roku bazowym 2020, tj. zarówno dochód ze stosunku pracy, jak i dochód z tytułu zasiłków chorobowego i macierzyńskiego otrzymywany przed przejściem skarżącej na urlop wychowawczy winien być dochodem utraconym. W sprawie nie ma zaś zastosowania art. 3 pkt 23 lit c i h u.ś.r. Skarżąca bowiem nie domagała się uznania jej dochodu za utracony na tej podstawie prawnej. Bez względu więc, czy skarżąca pozostaje w zatrudnieniu art. 3 pkt 23 lit. a u.ś.r. kompleksowo reguluje sytuacje skarżącej. Na podstawie tego przepisu należy uznać, że skarżąca nie tylko utraciła dochód ze stosunku pracy, ale również dochód z uzyskanych zasiłków z tego względu, że stanowią one substytut wynagrodzenia związanego ze stosunkiem pracy. Zresztą idąc tokiem rozumowania organu można by było przyjąć, że również dochód ze stosunku pracy nie jest dochodem utraconym, skoro skarżąca nadal pozostaje w zatrudnieniu.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. W szczególności uwzględni przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 3 pkt 23 ww. ustawy.

Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.