Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B.K. jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji (dalej: KWP) z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji (dalej: KMP) z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego. W podstawie prawnej decyzji powołano art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013r. poz. 267, ze zm) dalej: k.p.a., art. 97 ust. 5, art. 88 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 95 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tj. Dz.U. z 2015r., poz. 355, ze zm), § 2 ust. 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 maja 2005r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne.
B.K. pełniący służbę w Komendzie Miejskiej Policji wystąpił wnioskiem z dnia 4 lipca 2014r. o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w E. Po rozpatrzeniu okoliczności faktycznych i prawnych Komendant Miejski Policji decyzją z dnia [...] odmówił przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołano okoliczności odmowy przyznania pomocy finansowej na ten sam cel decyzją z dnia [...] Nr [...] ze wskazaniem, że wnioskodawca uzyskał wówczas udział ½ we współwłasności lokalu, podczas gdy pozostały udział wszedł do majątku odrębnego osoby nieuprawnionej, nie będącej członkiem rodziny policjanta w rozumieniu art. 89 ustawy o Policji. Wskazano, że stanowisko to zostało potwierdzone decyzją KWP z dnia [...] Nr [...], która stała się ostateczna i prawomocna, gdyż strona nie wystąpiła ze skargą do sądu administracyjnego.
Następnie decyzją z dnia [...] Komendant Główny Policji odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...]. W ocenie organu bezsporna pozostaje okoliczność, że poprzednie orzeczenia w sprawach mieszkaniowych policjanta pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w obecnej sprawie przyznania pomocy finansowej wszczętego kolejnym wnioskiem.
W ocenie komendanta miejskiego w dniu [...] stycznia 2013r. skarżący zbył lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, położony w E. przy ul. [...], który zaspokajał potrzeby mieszkaniowe policjanta w miejscu pełnienia służby w formie przewidzianej art. 95 ust. 1 ustawy o policji. W związku z tym nie spełnia on ustawowych warunków do uzyskania prawa do lokalu mieszkalnego określonego w art. 88 ust. 1 ww. ustawy i w konsekwencji również niezbędnej przesłanki do przyznania pomocy finansowej.
W odwołaniu B.K. zarzucił niezgodność z przepisami prawa wydanej decyzji oraz jej niegodność z wcześniejszym stanowiskiem tego organu dotyczącym zaspokajania potrzeb mieszkaniowych policjanta. Podkreślił, że pierwotnie odmówiono mu przyznania pomocy finansowej na zakup mieszkania, gdyż lokal mieszkalny nabył wspólnie z narzeczoną po ½ udziału i mimo, że pomocy finansowej na tak zakupiony lokal nie uzyskał to zabrano mu równoważnik za brak lokalu. Obecnie zaś odmawia mu się pomocy finansowej na zakup nowego mieszkania, które zabezpieczenia potrzeby jego rodziny z tego powodu, że zbył poprzedni lokal mieszkalny, a nie udział, jak to wcześniej podkreślano w wydanych decyzjach.
Komendant Wojewódzki Policji opisaną na wstępnie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji prawidłowo wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. W niniejszej sprawie znajdują zastosowanie zapisy art. 88 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, przyznające policjantowi w służbie stałej prawo do lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Ustawodawca uznał za stosowne ograniczyć uprawnienia opisane w art. 88 ww. ustawy wskazując w jej art. 95 ust. 1 pkt 1 - 4 przypadki, w których nie przydziela się funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a co za tym idzie nie przysługuje także pomoc finansowa uzależniona od uprawnienia policjanta do otrzymania w tej drodze lokalu mieszkalnego z zasobów policji.
Taką negatywną przesłankę stanowi zbycie przez policjanta lub jego małżonka w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, odpowiadającą co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej - art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji.
Przedmiotem rozważań w sprawie było zatem ustalenie, czy stronie przysługuje pomoc finansowa na dzień 4 lipca 2014r., wobec faktu, że funkcjonariusz zbył lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadającą co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że do dnia [...] stycznia 2013r. potrzeby mieszkaniowe policjanta i jego rodziny zaspokajał lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej 28 m², stanowiący odrębną nieruchomość, przy ul. [...] w E., opisany w § 1 aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 2013r. dotyczącego zbycia tego lokalu. Z treści jego § 21 wynika, że B.K. i K.L. sprzedają swoje udziały po ½ w prawie własności ww. lokalu. Na dzień złożenia wniosku o pomoc finansową policjant posiadał uprawnienie do 3 norm zaludnienia przysługującego policjantowi, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005r., zaś norma zaludnienia wynosi od 7 do 10 m² powierzchni mieszkalnej, która stanowi powierzchnię pokoi znajdujących się w lokalu.
Ponieważ policjantowi przysługiwały 3 normy zaludnienia, to minimalna powierzchnia mieszkalna powinna wynosić 21 m² w zbywanym lokalu mieszkalnym i taką tez powierzchnię mieszkalną posiadał ten lokal. Na dzień złożenia wniosku o pomoc finansową tj. 4 lipca 2014r. nowy zakupiony lokal także spełnia normy zaludnienia, gdyż z aktu notarialnego dotyczącego nabycia mieszkania przy ul. [...] wynika, że jego powierzchnia mieszkalna wynosi 45 m².
Na tę decyzję B.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zarzucając jej, że jest niezgodna z prawem i rażąco krzywdząca dla jego osoby.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wnosząc o jej oddalenie podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
W myśl art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy ppsa.).
Po rozpoznaniu sprawy we wskazanych wyżej aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu skarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji stwierdzono naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego. Decyzja ta została wydana w związku z wnioskiem strony z dnia 4 lipca 2014r. o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w E. Wbrew stanowisku orzekających organów na rozpoznanie tej sprawy miało wpływ rozstrzygnięcie podjęte przez te organy w kwestii wcześniejszej odmowy przyznania takiej pomocy finansowej w związku z zakupem przez skarżącego lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w E. w dniu [...] października 2006r., skoro w wydanej wówczas decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] nr [...] stwierdzono, iż odmowa przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest podyktowana faktem, że wnioskodawca nie nabył lokalu mieszkalnego a jedynie udział ½ we współwłasności lokalu, podczas gdy pozostały udział wszedł do majątku odrębnego osoby nieuprawnionej, nie będącej członkiem rodziny policjanta w rozumieniu art. 89 ustawy o Policji.
W rzeczonej sprawie w zasadzie bezsporny pozostaje między stronami cały wyżej przedstawiony stan faktyczny. Ustalenia organów w tym przedmiocie Sąd przyjmuje za własne, jako że nie budzi wątpliwości, iż zostały one poczynione prawidłowo i wyczerpująco.
Spór sprowadza się jedynie do kwestii czy w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący jako policjant, zbywający swój udział ½ we współwłasności lokalu mieszkalnego, na zakup którego to udziału w lokalu nie została mu przyznana pomoc finansowa, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, może otrzymać taką pomoc finansową po zbyciu udziału w tej współwłasności i nabyciu na współwłasność ale już z małżonką innego lokalu mieszkalnego.
Stosownie do art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Z ust. 2 tego przepisu wynika, iż minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania oraz szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, uwzględniając przypadki, w których pomoc ta jest przyznawana, cofana lub podlega zwrotowi, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyznawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy.
Zgodnie zaś z treścią art. 95 ust. 1 ww. ustawy lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi:
- 1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 94;
- 2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno- pensjonatowy;
- 3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2;
- 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo dom, o którym mowa w pkt 2, z wyjątkiem przypadków określonych na podstawie art. 96 ust. 3
W rzeczonej sprawie z uwagi na zbycie lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby przez skarżącego policjanta odmówiono mu przyznania pomocy finansowej na zakup nowego lokalu mieszkalnego, który zaspokaja jego potrzeby mieszkaniowe z uwagi na przysługujące prawo do 3 norm zaludnienia, czyli zaistnienia przesłanki negatywnej wynikającej z art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji.
W realiach tej sprawy należy jednak wskazać, że z decyzji KWP z dnia [...] nr [...] odmawiającej przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego stwierdzono, że policjant wbrew stanowisku obecnie prezentowanemu, w dniu [...] października 2006r. dokonał nabycia nie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w E. lecz udziału ½ we współwłasności tego lokalu wspólnie z osobą nieuprawnioną, nie będącą członkiem rodziny policjanta w rozumieniu art. 89 ustawy o Policji, przy czym udział ten wszedł do jej majątku odrębnego. Skoro tak to z uwagi na okoliczności stwierdzone tą decyzją, pozostającą w obrocie prawnym, gdyż Komendant Główny Policji decyzją z dnia z dnia [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...], nie można obecnie skutecznie podnosić, że policjant posiadał lokal mieszkalny, który zbył jak również że lokal ten zaspokajał jego potrzeby mieszkaniowe.
W tym miejscu pozostaje wskazać, że co do zasady nabycie lokalu mieszkalnego (nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym) na zasadzie współwłasności w udziale ½, nie wyklucza uprawnienia do uzyskania pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Z przepisów Kodeksu cywilnego regulujących współwłasność nie wynika, aby współwłaściciel miał uprawnienie do korzystania tylko z takiej części wspólnej rzeczy, która odpowiada wielkości jego udziału. Stosownie do art. 206 K.c. każdy z współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania i korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (por. wyrok SN z dnia 27 kwietnia 2001 r. III CKM 29/99, Lex nr 52366). Dlatego też w ocenie Sądu I instancji żaden z przepisów ustawy o Policji, ani też przepisów rozporządzenia z dnia 17 października 2001r. nie ogranicza przyznania pomocy finansowej do nabycia nieruchomości lokalowej na wyłączną własność uprawnionego.
Skoro jednak w tej sprawie organy orzekające stwierdziły, że nabycie takiego udziału na współwłasność z osobą obcą, nie wchodzącą w skład rodziny policjanta nie uprawnia do nabycia pomocy, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji i decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym wywołując określone skutki, to konsekwentnie w tej sprawie należało stwierdzić, że obecnie zbycie takiego udziału we współwłasności nie stanowi spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 95 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Inne odczytywanie zaistniałej w tej sprawie sytuacji bez uwzględnienia oceny prawnej dokonanej w kontekście wcześniejszego braku spełnienia przesłanki z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, o czym orzeczono w decyzji KWP z dnia [...], oznaczałoby nieuprawnione pozbawienie skarżącego policjanta pomocy finansowej, przy spełnieniu przesłanki do jej uzyskania.
Resumując dokonując wykładni przepisów regulujących pomoc finansową dla funkcjonariuszy policji należy mieć na uwadze przepisy art. 2 i 32 Konstytucji RP o równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej. W ujęciu ustawy zasadniczej sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. "Nie jest demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli" (por. wyrok TK z 12 kwietnia 2000r., sygn. K. 8/98, OTK ZU nr 3/2000, poz. 87).
Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie zwracał uwagę na związek, jaki zachodzi między zasadą sprawiedliwości społecznej a zasadą równości, które w znacznym stopniu nakładają się na siebie (zob. np. wyrok TK z 6 maja 1998r., sygn. K. 37/97, OTK ZU nr 3/1998, poz. 33). W wyroku z 20 października 1998r., sygn. K. 7/98, Trybunał wywiódł, że zasada równości stanowi nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). "Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (...) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących. (...) Zasada równości zakłada jednocześnie różne traktowanie podmiotów różnych, tj. podmiotów, które nie posiadają wspólnej cechy istotnej. Równość wobec prawa to zasadność wyboru takiego, a nie innego kryterium różnicowania.
Oceniając regulację prawną z punktu widzenia zasady równości należy w pierwszej kolejności rozważyć, czy można wskazać wspólną cechę istotną uzasadniającą równe traktowanie podmiotów prawa, biorąc pod uwagę treść i cel danej regulacji prawnej" (OTK ZU nr 6/1998, poz. 96).
Mając na uwadze powyższe rozważania Trybunału Konstytucyjnego odnośnie zasady równości i sprawiedliwości społecznej nie do pogodzenia z powyższymi zasadami byłoby przyjęcie stanowiska, które by w sposób nieuprawniony pogarszało sytuację funkcjonariusza policji faktycznie pozostającego we wspólnym pożyciu prowadzącego wspólne gospodarstwo domowe (konkubinat) od funkcjonariusza policji będącego w formalnym związku małżeńskim i starającego się o pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy. Skoro w sytuacji faktycznej jaka zaistniała w przedmiotowej sprawie pierwotnie organy orzekające stwierdziły, że policjant nie nabył lokalu mieszkalnego, który zaspokajałby jego potrzeby mieszkaniowe lecz jedynie ½ udziału we współwłasności takiego mieszkania, to także zbycie prawa nie może być uznane za zbycie lokalu mieszkalnego lecz jedynie udziału ½ we współwłasności, co nie stanowi w tej sprawie zaistnienia przesłanki z art. 95 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji.
W świetle powyższego, Sąd stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art 95 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, które miało wpływ na wynik sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.