Uzasadnienie
Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w sprawie odmowy przyznania świadczenia w postaci przyznania składek na ubezpieczenie społeczne dla osoby rezygnującej z pracy w związku z koniecznością opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny, A. L. złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu.
Po wezwaniu skarżącego do złożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, skarżący przedłożył wypełniony formularz, w którym wskazał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł miesięcznie, nie posiada żadnego majątku. Ponadto skarżący podniósł, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem i niepełnosprawną matką, jego zobowiązania alimentacyjne wynoszą 250 zł miesięcznie.
Referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia: oświadczenia wyjaśniającego, czy zamieszkuje pod innym adresem niż osoby, nad którymi sprawuje opiekę, kopii decyzji o przyznaniu pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy lub oświadczenia o nieposiadaniu takich rachunków, kopii dowodów uiszczenia należności mieszkaniowych oraz zobowiązania alimentacyjnego za czerwiec 2011, oświadczenia zawierającego wszystkie pozostałe wydatki wraz z ich przybliżoną miesięczną kwotą.
W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że mieszka wspólnie z osobami, nad którymi sprawuje opiekę, ale prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, gdyż sam kupuje żywność i inne niezbędne produkty. Poza tym nie posiada rachunku bankowego, nie spłaca zobowiązania alimentacyjnego, za mieszkanie opłaty ponosi matka, na lekarstwa wydaje miesięcznie 70 zł.
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 391/11 Referendarz sądowy odmówił ustanowienia skarżącemu adwokata z powodu niewykazania przez skarżącego zasadności złożonego wniosku, tj. nieprzedstawienia kopii decyzji o przyznaniu mu świadczenia pielęgnacyjnego, niepodania przybliżonej miesięcznej kwoty wysokości wydatków związanych z prowadzeniem jednoosobowego gospodarstwa domowego.
Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym podniósł, że składając oświadczenie majątkowe na wypełnionym formularzu w wystarczający sposób udowodnił, iż osiągane przez niego dochody w kwocie 520 zł wobec ponoszonych wydatków oraz zobowiązań są niewystarczające do godnego przeżycia i całkowicie wykluczają możliwość poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Do sprzeciwu została załączona kopia decyzji o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje
W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (w niniejszej sprawie wynika ono z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy.
Na podstawie zasad sformułowanych w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy zauważyć, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania (art. 199 p.p.s.a.), a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Wnioskodawca musi zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Zarówno bowiem stan majątkowy skarżącego, jak i wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów, przemawiają za przyjęciem poglądu, że nie jest on w stanie ponieść kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący nie posiada żadnego majątku, mieszka w mieszkaniu matki, utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 520 zł miesięcznie, jest zobowiązany do płacenia alimentów w wysokości 250 zł miesięcznie. Należy zatem uznać, że skarżący wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, iż nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.