Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 8 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 405/22

Uzasadnienie

Decyzją z 29 października 2021 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta S. (dalej jako: organ I instancji) przez Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., na podstawie art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 877 ze zm., dalej jako: u.o.p.o.u.a.), uznano dłużnika alimentacyjnego P.T. (dalej jako: strona lub skarżący) za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu podano, że decyzja została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: organ odwoławczy lub Kolegium) decyzją z 24 sierpnia 2021 r. uprzednio wydanej decyzji organu I instancji z 7 czerwca 2021 r. z uwagi na konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, w tym prawidłowego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego.

Wskazano, że w dniu 15 lutego 2021 r. do organu wpłynął wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. W związku z tym strona została wezwana do stawiennictwa w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego. Z udzielonych w dniu 17 marca 2021 r. informacji wynikało, że strona jest osobą bezrobotną niezarejestrowaną w urzędzie pracy, a źródłem jej dochodu jest pomoc rodziny, określona przez stronę na kwotę między 1000 zł a 1500 zł miesięcznie. W związku z tym strona została zobowiązana do zarejestrowania się w urzędzie pracy w ciągu 30 dni. Z uwagi na fakt, że strona nie wywiązała się z nałożonego obowiązku w wyznaczonym terminie, pismem z 6 maja 2021 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podano, że w dniu 11 maja 2021 r. do organu wpłynęło pismo strony, w którym dłużnik alimentacyjny podał, że sprawuje funkcję prezesa w spółce kapitałowej prawa handlowego, lecz nie wskazał terminu podjęcia zatrudnienia i wysokości ustalonego wynagrodzenia.

W związku z tym został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, lecz na to wezwanie to nie zareagował. Ponadto na podstawie pisma komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy z 12 maja 2021 r. ustalono, że alimenty są egzekwowane od strony na rzecz córki S. F., na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z 2 lutego 2011 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z 24 lutego 2020 r. oraz że dłużnik alimentacyjny w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie mniejszej niż 50% kwoty bieżących alimentów. Wskazano, że z uwagi na fakt, że w odwołaniu od wcześniejszej decyzji organu I instancji dłużnik alimentacyjny zakwestionował informacje komornika co do wysokości wpłat, organ uzyskał od komornika wyjaśnienie, że wpłaty dokonywane przez dłużnika są rozdzielane pomiędzy dwa odrębne postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko niemu.

Podniesiono, że pismem z 15 września 2021 r. wezwano stronę do osobistego stawienia się w miejskim ośrodku pomocy społecznej celem przedłożenia wskazanych dokumentów i złożenia stosownych wyjaśnień w sprawie oraz uzupełnienia danych w ramach wywiadu alimentacyjnego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu 20 września 2021 r., lecz strona nie stawiła się w wyznaczonym terminie. Strona nadesłała natomiast pismo, w którym poinformowała, że od 10 października 2021 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na 1/4 etatu z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1000 zł miesięcznie, nie podając jednak żadnych danych dotyczących zatrudnienia. Wskazano, że strona nadesłała także kopię uchwały z 17 marca 2021 r. o powołaniu go do pełnienia nieodpłatnie funkcji prezesa zarządu spółki.

W związku z tym podniesiono, że w trakcie wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego w dniu 17 marca 2021 r. dłużnik alimentacyjny podał, że jest osobą bezrobotną. Zatem - zdaniem organu - strona albo zataiła informację o funkcji prezesa w spółce, albo - jeśli zaczęła ją pełnić po przeprowadzeniu wywiadu - nie poinformowała we wskazanym terminie 30 dni o zmianie swojej sytuacji. Podano przy tym, że z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że funkcję prezesa w spółce strona sprawuje już od 15 grudnia 2020 r. Podkreślono, że skoro funkcję te strona pełni bezpłatnie, to była zobowiązany do zarejestrowania się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy, gdyż takie pełnienie funkcji nie wyczerpywało znamion pozostawania w zatrudnieniu w rozumieniu art. 2 pkt 15a u.o.p.o.u.a. Wskazano, że istotą przedmiotowego postępowania jest fakt odmowy zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ terminie, gdyż podane przez organ w decyzji z 7 czerwca 2021 r. uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego jest kwestią drugorzędną, choć niemniej ważną.

Podniesiono, że dłużnik alimentacyjny powinien we właściwy sposób współpracować z organem, a tymczasem udzielane przez niego informacje są dwuznaczne, pełne niedomówień i zawierają liczne wątpliwości. Wskazano również, że dłużnik nie stawił się osobiście przed organem zarówno po wszczęciu postępowania w sprawie, jak i na wezwanie organu z dnia 15 września 2021 r., a w przesłanych pismach nie wyjaśnił wszystkich zaistniałych wątpliwości w sprawie. Wskazano, że brak osobistego stawiennictwa na wezwanie uniemożliwiło właściwe przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, a o konsekwencjach z tym związanych dłużnik był już informowany pisemnie co najmniej dwukrotnie. Podniesiono, że z informacji udzielonej przez komornika sądowego w piśmie z 18 października 2021 r. wynika, że dłużnik w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie mniejszej niż 50% kwoty bieżących alimentów, a przepis art. 5 ust. 3a u.o.p.o.u.a. jasno i precyzyjnie wskazuje, że z zobowiązań alimentacyjnych w wysokości wskazanej tym artykułem należy się wywiązywać w każdym miesiącu w okresie ostatnich sześciu miesięcy.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

1. - art. 5 ust. 1, 2, 3 i 3a u.o.p.o.u.a. poprzez wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań w sytuacji, gdy nie wystąpiły przesłanki do takiego uznania, a przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych względem córki w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów i nie utrudniał przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego;
2. - art. 7 i art. 77 k.p.a. wskutek zaniechania w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i uznania, że dłużnik nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, w sytuacji gdy wpłacał na ten cel do komornika sądowego kwotę 500 zł miesięcznie, co wyczerpywało w 100 % kwotę bieżących alimentów.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania lub zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że strona nie uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu strona podkreśliła, że nie utrudniała przeprowadzenia wywiadu, bowiem w sprawie udzieliła odpowiedzi na wszelkie pytania ze strony organu I instancji. Wskazała, że przekazana przez komornika sądowego informacja o wysokości wpłat nie jest zgodna z tym, jakich wpłat dokonywała, gdyż co miesiąc były to wpłaty kwoty 500 zł na konto komornika i nie jest zrozumiałe, dlaczego komornik sądowy w inny sposób dokonywał zaliczenia wpłaconej kwoty. Przy czym w ocenie strony, takie działanie komornika nie może negatywnie obciążać strony, gdyż dłużnik ma prawo do wskazania na poczet czego wpłaca kwotę.

Decyzją z 31 marca 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że bezsporne jest w sprawie, że prowadzona względem strony egzekucja jest bezskuteczna i że w ciągu ostatnich sześciu miesięcy nie strona wywiązywała się z obowiązku alimentacyjnego, co wynika z udzielonej przez komornika sądowego informacji z 18 października 2021 r. Nie w każdym miesiącu ostatniego półrocza wpłaty były bowiem dokonywane zgodnie z wysokością określoną w art. 5 ust 3a u.o.p.o.u.a. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo uznał, że zaistniała przesłanka, o której stanowi art. 5 ust. 3 pkt 1 u.o.p.o.u.a., albowiem strona uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Wskazano, że pismem z 15 września 2021 r. organ I instancji wezwał stronę do osobistego stawienia się celem przedłożenia wskazanych dokumentów i złożenia stosownych wyjaśnień w sprawie oraz uzupełnienia danych w ramach wywiadu alimentacyjnego i wyznaczył termin 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

Pismo to zostało stronie doręczone osobiście. Strona nie stawiła się w ustalonym terminie, pomimo że została prawidłowo powiadomiona i pouczona o skutkach niewywiązania się z nałożonego obowiązku. Nie wyjaśniła także przyczyn swojej nieobecności, ani też nie podjęła żadnych działań, które wskazywałyby na gotowość złożenia oświadczenia majątkowego, czy też umożliwienia organowi przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a z korespondencji strony z organem wynika – zdaniem Kolegium - zła wola oraz świadome działanie dłużnika, który celowo i w sposób zamierzony nie chce współdziałać z organami w celu wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego.

Zatem uznano, że strona uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz uchyliła się od złożenia oświadczenia majątkowego. Wskazano, że skoro dłużnik nie wywiązuje się z ciążącego obowiązku alimentacyjnego, to przede wszystkim powinien zadbać o kontakt z organem pomocy społecznej, które za niego ten obowiązek wykonuje. Jeżeli zaś tego obowiązku nie dopełnił, to zasadnie organ administracji uznał go za uniemożliwiającego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a tym samym została spełniona przesłanka określona w art. 5 ust. 3 pkt 1 u.o.p.o.u.a.

Ponadto uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz uchylając się od złożenia oświadczenia majątkowego strona pozbawiła organ możności prowadzenia jakichkolwiek ustaleń związanych z jej sytuacją majątkową, a tym samym prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W skardze na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucił:

1. - naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak samodzielnego i merytorycznego rozpoznania sprawy oraz ograniczenie się przez Kolegium do bezpodstawnego przyjęcia twierdzeń sformułowanych przez organ I instancji, podczas gdy Kolegium było obowiązane do ponownego całościowego przeanalizowania sprawy i poddania weryfikacji stanowiska organu I instancji w szczególności z punktu widzenia argumentów wskazanych w odwołaniu, a także przepisów prawa materialnego w tym w zakresie ustalenia przesłanki wskazanej w art. 5 ust 3a u.o.p.o.u.a.;
2. - naruszenie art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego sprawy w zakresie ustalenia przesłanki wskazanej w art. 5 ust 3a u.o.p.o.u.a., tj. tego czy skarżący w okresie 6 miesięcy poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji (31 marca 2022 r.) spełniał bądź nie spełniał na rzecz córki zobowiązanie alimentacyjne w kwocie nie mniejszej niż 50 % kwoty bieżących alimentów, a tym samym poprzestanie na materiale dowodowym zgromadzonym (również nieprawidłowo) przez organ I Instancji;
3. - naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 i art. 140 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji pomimo niezbadania okoliczności wymaganych do jej wydania, tj. ustalenia występowania przesłanek materialno-prawnych warunkujących możliwość uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nierozważenia i nieustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania, a tym samym także poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznaniu, że skarżący nie wywiązywał się w każdym z ostatnich 6 miesięcy przed wydaniem decyzji Kolegium z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, w sytuacji gdy stoi to w sprzeczności z materiałem dowodowym, a sam okres badania okoliczności został przez Kolegium, a także organ I Instancji ustalony błędnie;
4. - naruszenie przepisów art. 6 oraz 7 k.p.a. wskutek ich niezastosowania poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
5. - naruszenie art. 5 ust. 1, 2, 3 i 3a u.o.p.o.u.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań w sytuacji, gdy nie wystąpiły przesłanki do takiego uznania, a przez okres ostatnich 6 miesięcy przed wydaniem decyzji Kolegium skarżący wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych względem córki w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów i nie utrudniał przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w wysokości poniesionych kosztów według norm prawem przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, bądź według przedłożonego spisu kosztów. Wniósł także o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów dołączonych do skargi w postaci kopii wpłat tytułem zobowiązania alimentacyjnego w okresie od października 2021 r. do kwietnia 2022 r. na okoliczność wywiązywania się przez skarżącego z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W uzasadnieniu podano, że Kolegium - wbrew obowiązkowi wynikającemu z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - nie rozpoznał przedmiotowej sprawy po raz drugi, według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na dzień orzekania, w tym nie rozpoznał wszystkich zarzutów zgłoszonych w odwołaniu.

Podniesiono, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jeżeli dłużnik wywiązuje się ze zobowiązań alimentacyjnych w zakresie określonym w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. Wskazano, że skarżący nie uniemożliwił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz nie odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, gdyż po otrzymaniu pisma z 15 września 2021 r. złożył odpowiedź i nadesłał stosowne dokumenty. Ponadto wskazano, że w orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że pod użytym w art. 5 ust. 3a u.o.p.o.u.a. pojęciem "ostatnich 6 miesięcy" należy rozumieć okres kolejnych sześciu miesięcy kalendarzowych bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym dochodzi do wydania orzeczenia w sprawie.

Zatem organ I Instancji wydając decyzję w dniu 29 października 2021 r. powinien kontrolą objąć okres od kwietnia 2021 r. do września 2021 r., a jak wynika z tej decyzji, objął kontrolą okres od kwietnia 2021 r. do października 2021 r. Natomiast Kolegium ograniczyło się jedynie do zweryfikowania okresu ustalonego przez organ I Instancji, choć jego obowiązkiem było prawidłowe ustalenie i zbadanie okresu ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez ten organ, a zatem od września 2021 r. do lutego 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, że w sprawie bezspornym było, że prowadzona względem skarżącego egzekucja była bezskuteczna, a skarżący ani w odwołaniu, ani w trakcie postępowania odwoławczego nie podnosił, że obecnie wywiązuje się z zobowiązań alimentacyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, że zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 2 u.p.o.u.a. organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego;

1. 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwości dłużnika;
2. 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych. Z kolei art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1535/18 oraz z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 698/19, dostępne w Internecie).

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki niezbędne do wydania decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Przede wszystkim nie ulega wątpliwości, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 3 u.o.p.o.u.a., zgodnie z którym dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Stosownie zaś do art. 2 pkt 2 u.o.p.o.u.a. bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, albo postępowanie upadłościowe, w toku którego w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie otrzymano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Z akt sprawy wynika, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z 2 lutego 2011r. (sygn. akt (...)) skarżący jest zobowiązany do uiszczania alimentów na rzecz córki.

Ponadto skarżący posiada zadłużenie z tytułu niepłacenia alimentów, a ich egzekucja jest bezskuteczna. Okoliczności te jednoznacznie wynikają z zaświadczeń komornika sądowego, prowadzącego egzekucję świadczeń alimentacyjnych od skarżącego, znajdujących się w aktach administracyjnych. Podkreślić przy tym należy, że ani organ administracji publicznej ani tym bardziej sąd administracyjny nie mają kompetencji do weryfikowani prawidłowości ustaleń zawartych w tych zaświadczeniach. Zaświadczenie komornika sądowego jest bowiem czynnością organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne i jego prawidłowość i zgodność ze stanem faktycznym może być kwestionowana wyłącznie w trybie określonym przepisami kodeksu postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżący skutecznie zakwestionował, we właściwym trybie, okoliczności wynikające z zaświadczeń komornika sądowego.

Kolegium prawidłowo także uznało, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismem z 15 września 2021 r. organ I instancji wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa, w terminie określonym w piśmie, celem złożenia wyjaśnień i uzupełnienia dokumentów, a także uzupełnienia danych w ramach wywiadu alimentacyjnego. Pismo to zostało doręczone skarżącemu do rąk własnych, lecz w wyznaczonym terminie skarżący nie stawił się w organie. W związku z tym organ nie miał możliwości przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego z dłużnikiem alimentacyjnym.

Nie można przy tym uwzględnić argumentacji zawartej w skardze, że skarżący nie uniemożliwił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, gdyż udzielił odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie organu I instancji z 15 września 2021 r. Należy bowiem zauważyć, że udzielone odpowiedzi miały charakter bardzo wybiórczy i nie wyjaśniały wszystkich wątpliwości co do sytuacji majątkowej i dochodowej skarżącego. Ponadto skarżący był wezwany do osobistego stawiennictwa w organie nie tylko celem przedłożenia żądanych dokumentów, ale także złożenia wyjaśnień i uzupełnienia danych w ramach wywiadu alimentacyjnego, zaś w piśmie organu znalazło się pouczenie o skutkach uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub też odmowy złożenia oświadczenia majątkowego. Skoro zatem skarżący nie stawił się w organie osobiście, to nie budzi zastrzeżeń okoliczność, że została spełniona przesłanka określona w art. 5 ust. 3 pkt 2 u.p.o.u.a.

W ocenie Sądu zasadnie także uznało Kolegium, że wydanie decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest możliwe, gdyż w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Także ta okoliczność wynika bezspornie z zaświadczenia komornika sądowego, które nie zostało skutecznie zakwestionowane. Przy czym odnosząc się do zarzutu skargi odnośnie do niewłaściwego okresu, jaki został uwzględniony przez organ I instancji wyjaśnić należy, że wprawdzie w uzasadnieniu decyzji tego organu powołano się na zaświadczenie komornika z 18 października 2020 r., obejmującego okres 8 miesięcy, szczegółowo opisując dokonane wpłaty na poczet zaległych alimentów, ale organ wyraźnie wskazał, że "nie w każdym miesiącu ostatniego półrocza wpłaty były wykonywane zgodnie z wysokością określoną w art. 5 ust. 3a w/cyt.

Ustawy". Zatem niewątpliwie uwzględnił okres ostatnich 6 miesięcy. Przy czym niezależnie od tego, czy przyjęto okres od kwietnia do września 2021 r., czy też do października 2021 r., jak twierdzi skarżący, wpłaty należnych alimentów nie w każdym miesiącu przekraczały 50% należnych alimentów. Natomiast odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przez Kolegium zasady dwuinstancyjności postępowania i wynikającej z niej konieczności ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy wyjaśnić należy, że Sąd nie podziela stanowiska skarżącego w tym zakresie. Wprawdzie Sąd nie neguje twierdzenia skarżącego, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że sprawa winna być ponownie rozpoznana merytorycznie, w ramach czego organ odwoławczy winien uwzględnić m.in. ewentualną zmianę stanu faktycznego, ale w przedmiotowej sprawie Kolegium nie uchybiło przepisom k.p.a. w tym zakresie.

Należy bowiem zauważyć, że ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy nie jest tożsame z ponownym przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego. Stosownie bowiem do treści art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe lub zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Natomiast w przypadku, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.).

Zatem wprawdzie organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie, ale w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania przed organem I instancji. Dopiero w przypadku powzięcia wątpliwości co do tego, czy zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy jest pełny, organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe lub uchylić decyzję organu I instancji, o ile zostaną spełnione przesłanki określone w wyżej wskazanym przepisie. W niniejszej sprawie nie sposób uznać, że Kolegium miało obowiązek przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego lub też uchylenia decyzji I instancji, gdyż brak było jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania zebranego materiału dowodowego, czy też okoliczności wskazujących na to, że nastąpiła jakakolwiek zmiana stanu faktycznego odnośnie do regulowania należności alimentacyjnych. Wprawdzie skarżący w swoim odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosił, że wpłaca na konto komornika kwotę 500 zł, a w związku z tym reguluje w całości swoje zobowiązania z tytułu alimentów, ale dokładnie taką samą argumentację przedstawiał w odwołaniu od wcześniejszej decyzji organu I instancji z 7 czerwca 2021 r., która została uchylona przez Kolegium decyzja z 24 sierpnia 2021 r. Przy czym w związku z podniesionymi wówczas zarzutami organ I instancji zwrócił się w tej sprawie do komornika sądowego, który w piśmie z 2 lipca 2021 r. wyjaśnił, że wprawdzie skarżący faktycznie przekazuje na jego konto kwotę 500 zł, ale jest ona rozdzielana pomiędzy dwa postępowania egzekucyjne toczące się przeciwko skarżącemu, a związku z tym tylko część tej kwoty jest przeznaczana na uregulowanie należności z tytułu bieżących alimentów.

Skarżący stanowiska komornika nie zakwestionował we właściwym trybie. Zatem rozpoznając sprawę po raz kolejny Kolegium nie miało obowiązku prowadzić ponownych ustaleń w tym zakresie. Kwestia ta została bowiem już dostatecznie wyjaśniona w toku toczącego się postępowania. Natomiast sąd administracyjny nie prowadzi postępowania merytorycznego. W związku z tym wszelkie dowody winny być przedkładane na etapie postępowania przed organami administracji. Należy przy tym zauważyć, że wprawdzie to na organie administracji ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale nie oznacza to, że strona postępowania może pozostawać bierna, zwłaszcza jeśli dotyczy to dowodów z których wywodzi ona skutki prawne. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 10 maja 2021 r. (data doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania), a o czynnościach organu przed jego wszczęciem skarżący dowiedział się już pisma organu z 1 marca 2021 r., doręczonego mu w dniu 12 marca 2022 r., skarżący miał wystarczającą ilość czasu w trakcie toczącego się postępowania, aby rozpocząć regulowanie swoich należności alimentacyjnych i uzyskać stosowne zaświadczenie od komornika sądowego, a następnie przedłożyć je organowi administracji.

Związku z tym nie mogło odnieść skutku dołączenie do skargi kopii wpłat, które miały zostać przekazane na konto komornika, z których zresztą nie wynika – biorąc pod uwagę wcześniejsze wyjaśnienie komornika – że w okresie poprzedzającym 6 miesięcy przed wydaniem decyzji przez Kolegium dokonywał wpłat na poczet alimentów w kwocie co najmniej 50% należnych alimentów.

Należy ponadto podkreślić, że uchwalenie wyżej wskazanych przepisów u.o.p.o.u.a. miało na celu wprowadzenie działań zmierzających do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji, co wynika z jej preambuły. Zatem przyjęte rozwiązania legislacyjne zastały wprowadzone celem wywarcia presji na dłużnikach alimentacyjnych, aby wywiązywali się ze swoich zobowiązań finansowych, które w ich zastępstwie pokrywane są ze środków publicznych, co należy mieć na względzie przy wykładni powyższych przepisów u.o.p.o.u.a. W związku z tym działania strony postępowania, których celem jest uniknięcie odpowiedzialności związanej z niepłaceniem alimentów stanowi – w ocenie Sądu - nadużycie prawa, które nie może uzyskać ochrony.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.