Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Wojewoda pismem z dnia [...] poinformował o wyniku konkursu przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2016r., zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2015r. poz. 2156, z póżn. zm) oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 16 grudnia 2005r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko kuratora oświaty oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. Nr 253, poz. 2129). Kandydatem na stanowisko Kuratora Oświaty został wybrany p. K.N.
L.R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę nazwaną zażaleniem na wydaną w dniu [...] decyzję Wojewody w sprawie powołania kandydata na stanowisko Kuratora Oświaty w O., która to decyzja została ujawniona na stronie internetowej urzędu. Wyjaśniła, że uczestniczyła w dniu [...] lutego 2016r. w konkursie na stanowisko kuratora oświaty i zakwalifikowała się wraz z p. K.N. do II tury konkursu. Zarzuciła, że nie została poinformowana o wynikach przeprowadzonego konkursu, nie została pouczona o przysługującym jej prawie do odwołania się lub informacji, że decyzja ta jest ostateczna w toku instancji i nie przysługuje od niej odwołanie lecz skarga do sądu administracyjnego. Wskazała, że jej kontrkandydat obecnie pracuje w szkole i pobiera emeryturę z ZUS.
Natomiast zgodnie z obowiązującymi przepisami osoba przechodząca na emeryturę ze szkolnictwa może dorabiać ale w innym zawodzie. Jeżeli natomiast osoba ta pracuje w szkole, to winna zawiesić wypłatę świadczenia emerytalnego, tymczasem z umieszczonego na stronie internetowej oświadczenia majątkowego wynika, że tego nie uczyniła, co jest niezgodne z prawem i wobec tego nie powinna być zakwalifikowana do II etapu konkursu. Nadto jej kontrkandydat nie złożył mandatu radnego Miasta O., przy czym nie może łączyć obu stanowisk. Wskazała, ze posiada większe atuty w postaci wykształcenia tj. Uniwersytet A w T., jak również inne ukończone uczelnie, kursy i szkolenia, gdy tymczasem wybrano kandydata należącego do [...] nie zgłębiając się w jego przeszłość polityczną. Wskazała na swój brak przynależności do partii politycznej przez całe życie oraz pochodzenie z kilkutysięcznego miasta, które to okoliczności zdeklasyfikowały ją już na początku konkursu.
Zarzuciła, że w komisji konkursowej nie określono jednoznacznie zasad naboru, dlatego też odpytywanie jej z ustawy o systemie oświaty, czy innych dokumentów z pamięci miało na celu jej poniżenie. Podkreśliła, że w jej ocenie przedstawiony przez nią plan pracy był o wiele lepszy niż kontrkandydata. Do skargi załączyła wydruk z internetu o wydaniu decyzji przez Wojewodę, zawiadomienie o zakwalifikowaniu do konkursu oraz oświadczenie majątkowe kontrkandydata udostępnione na stronie Urzędu Miasta.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie ewentualnie, gdyby Sąd nie przychylił się do tego wniosku o oddalenie skargi. Podniesiono, że skarga winna zostać odrzucona skoro niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, bowiem wskazany w niej przejaw działalności organu administracji publicznej w postaci "decyzji wojewody w sprawie powołania kandydata na stanowisko Kuratora Oświaty w O." nie jest żadnym z aktów administracyjnych wskazanych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uregulowanie stosunku pracy kuratorów oświaty nastąpiło w licznych aktach prawnych tj. Karcie Nauczyciela, ustawie o służbie cywilnej (art. 103), ustawie o pracownikach urzędów państwowych (art.
53) oraz ustawie o systemie oświaty. Powyższe oznacza, że stosunek prawny nawiązany po przeprowadzeniu procedury konkursowej jest stosunkiem pracy, pozbawionym elementów władczości, nie jest stosunkiem administracyjnoprawnym. W konsekwencji postepowanie konkursowe, uregulowane w art. 30 ustawy o systemie oświaty, nie ma charakteru postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydawany jest akt podlegający kontroli sądowoadministracyjnej. Zatem w niniejszej sprawie nie została wydana żadna decyzja administracyjna. Nadto, stosownie do art. 52 § 3 ustawy ppsa. skarżąca przed wniesieniem skargi w sprawie, w której ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, zobligowana jest wezwać na piśmie organ do usunięcia naruszenia prawa. W tej sprawie skarżąca nie wystosowała takiego wezwania przed wniesieniem skargi.
Nadto wskazano, że w dniu [...] stycznia 2016r. Wojewoda ogłosił konkurs na stanowisko Kuratora Oświaty. Konkurs przeprowadziła komisja konkursowa powołana stosownym zarządzeniem Wojewody. Wyjaśniono, że tryb pracy komisji konkursowej oraz sposób głosowania jej członków szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 16 grudnia 2005r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko kuratora oświaty oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz.U. Nr 253, poz. 2129). Do konkursu zgłosiło się trzech kandydatów, przy czym do drugiego etapu konkursu dopuszczono dwoje kandydatów, gdyż jeden kandydat nie spełnił wymagań formalnych. Drugi etap konkursu dotyczył merytorycznej oceny kandydatów. Ocenie podlegała w szczególności przedłożona i zaprezentowana przez nich koncepcja realizacji zadań nadzoru pedagogicznego, a także organizacji i działania kuratorium oświaty.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego konieczności niedopuszczenia jej kontrkandydata do drugiego etapu konkursu z uwagi na pozostawanie w stosunku pracy i pobieranie świadczenia z ZUS wyjaśniono, że stosownie do zapisu § 6 powołanego rozporządzenia badanie źródeł dochodów kandydatów nie leży w gestii członków komisji konkursowej. Także ich przynależność polityczna, działalność społeczna, przekonania religijne czy też miejsce zamieszkania kandydata nie mogą być przedmiotem badania komisji konkursowej na posiedzeniu. Komisja wyłoniła kandydata na stanowiska kuratora oświaty w głosowaniu tajnym. Skarżąca, pismem z dnia 26 lutego 2016r. złożyła zażalenie do Wojewody identycznej treści jak skargę do Sądu. Organ udzielił jej odpowiedzi pismem z dnia 4 marca 2016r.
W piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2016r. skarżąca podtrzymała wniesioną skargę wyjaśniając, że w odpowiedzi na skargę organ mija się z prawdą, gdyż nie została poinformowana przez przewodniczącego komisji konkursowej o wynikach konkursu, nie otrzymała także informacji od Wojewody o wynikach konkursu. Wskazała, że skoro komisja konkursowa nie poinformowała jej o wynikach konkursu, to konkurs nie został rozstrzygnięty i zakończony, zaś Wojewoda "pokątnie’ powołał kuratora oświaty, czego nie powinien robić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu administracyjnego możliwe jest wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia rozpoznanie sprawy co do istoty. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi wniesionej w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej zwana: ustawą ppsa., ustawa normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).
W myśl art. 3 § 2 tej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo które kończą postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r.-Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa oraz postepowań, do których maja zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r.-Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa oraz postepowań, do których maja zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ustawy ppsa.).
Natomiast stosownie do treści art. 5 ustawy ppsa. sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach:
- 1) wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej;
- 2) wynikających z podległości służbowej między przełożonym i podwładnymi;
- 3) odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa;
- 4) wiz wydawanych przez Konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia w Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U. Nr144, poz. 1043, ze zm);
- 5) zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydawanych przez konsulów.
Dlatego też w niniejszej sprawie należało rozważyć, czy wyłonienie kandydata na stanowisko Kuratora Oświaty jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do zapisów ustawy z dnia 29 grudnia 2015r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 poz.
35) doszło do zmiany treści art. 30 ust. 1 ustawy o systemie oświaty w zakresie dotyczącym organu uprawnionego do powołania i odwołania m.in. kuratora oświaty, bowiem od dnia wejścia w życie tej ustawy tj. 23 stycznia 2016r. kuratora oświaty nie powołuje już wojewoda, lecz na wniosek wojewody, powołuje i dowołuje kuratora oświaty minister do spraw oświaty i wychowania. Natomiast kandydata na to stanowisko wnioskuje wojewoda po przeprowadzonej procedurze konkursowej, o której mowa w ust. 6 tego przepisu oraz w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 16 grudnia 2005r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko kuratora oświaty oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz.U. Nr 253, poz. 2129). Z treści § 9 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że o wynikach konkursu przewodniczący komisji niezwłocznie powiadamia ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oraz właściwego wojewodę, natomiast z § 7 ust. 5 wynika, że konkurs jest rozstrzygnięty, jeżeli jeden z kandydatów uzyskał w głosowaniu zwykłą większość oddanych głosów. J
Jak wynika zarówno z treści art. 30 ustawy o systemie oświaty, jak również powołanego wyżej rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, o wyłonieniu kandydata na stanowisko kuratora oświaty nie rozstrzyga wojewoda w ramach władczego imperium co do praw i obowiązków adresata, nie wydaje aktu będącego decyzją administracyjną podlegającą kontroli sądu administracyjnego, ani innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tryb konkursowy mający wyłonić przyszłego kuratora oświaty nie ma charakteru postępowania administracyjnego. Postępowanie to jest postępowaniem poprzedzającym nawiązanie stosunku pracy, a zatem wszelkie spory z nim związane rozstrzygają sądy powszechne, a nie sąd administracyjny. Słuszne jest w tym zakresie stanowisko Wojewody, który z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpatrzenia tej sprawy wniósł o odrzucenie skargi (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z 10 lutego 2010r. sygn. II SA/Rz 33/10, Skoro przedmiot skargi nie jest wymieniony w art. 3 § 2 ustawy ppsa., jak również żaden przepis ustawy szczególnej nie przewiduje właściwości sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, to właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznania tej sprawy nie można wywodzić jedynie z samej okoliczności, że działanie w przedmiotowej sprawie podejmuje organ administracji publicznej. To bowiem nie przesądza jeszcze o właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania takiej skargi.
Na marginesie jedynie należy skarżącej wskazać, że Wojewoda pismem z dnia [...] podjął próbę poinformowania skarżącej o wyniku konkursu, jednak przesyłka nadana na adres miejsca jej zamieszkania nie została odebrana, została zwrócona do nadawcy wobec braku jej podjęcia w terminie - akta sprawy.
Mając powyższe na uwadze, skargę należało uznać za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji postanowienia.