Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 lutego 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał K.W. rozbiórkę znajdującego się w budowie murowanego budynku gospodarczego na działce "[...]". W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że przedmiotowy obiekt wzniesiony został bez wymaganego pozwolenia na budowę, przy granicy z działkami nr nr "[...]". Wprawdzie inwestor w dniu 9 września 2011 r. zgłosił w Starostwie Powiatowym w S. zamiar wykonania robót budowlanych, tj. odnowienie posadzki, wymiana tynków, ocieplenie, wymiana deskowania łat i blachy dachu, w dwóch budynkach gospodarczych (skład na opał i garaż), posadowionych na działce nr x, lecz zakres wykonanych robót odbiegał w istotny sposób od zakresu zgłoszenia. Inwestor wybudował bowiem nowy budynek. Powyższe wymagało uprzedniego wydania pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że lokalizacja przedmiotowego budynku narusza § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690, ze zm.).
Ponadto, teren inwestycji nie został objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie organu pierwszej instancji, z uwagi na naruszenie przepisów techniczno – budowlanych brak był podstaw do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, co uzasadniało wydanie nakazu rozbiórki obiektu.
W złożonym odwołaniu K.W. podniósł, że skład opału i garaż zostały wybudowane na granicy działek przez jego ojca w latach 60. Stwierdził, że z tego powodu nie zgadza się z nakazem rozbiórki. Dodał, że na sąsiedniej działce znajduje się tylko obora. Podniósł ponadto, że wystąpił do Wójta Gminy J. z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.
Następnie, odwołujący się zwrócił się do W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podniósł, że odwołanie zostało złożone z jednodniowym uchybieniem terminu. Inwestor wyjaśnił, że decyzję organu pierwszej instancji odebrała jego ponad osiemdziesięcioletnia matka, mieszkająca w odrębnym mieszkaniu. Odwołujący się nie odwiedził jej tego dnia, a oddając mu przesyłkę, matka powiedziała, że odebrała ją w dniu przekazania jej synowi.
W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 16 kwietnia 2012 r., uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, że K.W. w ustawowym terminie złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Uwzględniając argumenty odwołującego się, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrzył odwołanie. Stwierdził, że inwestor dokonał skutecznego zgłoszenia wykonania prac budowlanych w dwóch istniejących budynkach gospodarczych, lecz zakres wykonanych prac wykroczył poza dokonane zgłoszenie. Organ pierwszej instancji winien był zatem podjąć działania zmierzające do doprowadzenia zaistniałej sytuacji do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy wywiódł z § 12 ust. 3 pkt 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia, że usytuowanie istniejących budynków przy granicy działki nie wykluczało możliwości wdrożenia procedury legalizacyjnej.
Dodał, że zgodnie z art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego, to inwestor decyduje czy korzysta z możliwości legalizacji, czy też nie. Wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji winien wyjaśnić czy na wykonane roboty budowlane wymagane było pozwolenie na budowę, czy też zgłoszenie, a następnie przeprowadzić postępowanie naprawcze zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.
W złożonej skardze J.B. podał, że inwestor wiosną 2011 r. rozebrał wybudowane przy granicy działek budynki, a w czerwcu 2011 r. wybudował nowy obiekt. Zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych w dwóch budynkach gospodarczych zostało dokonane natomiast dopiero we wrześniu 2011 r. Zdaniem skarżącego, brak jest podstaw do legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej, gdyż narusza ona przepisy techniczno – budowlane. Ponadto skarżący podniósł, że inwestor naruszał te przepisy wznosząc wcześniej inne obiekty.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje.
Przypomnieć należy, że postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości. Oznacza to, że organ odwoławczy może podjąć czynności procesowe w postępowaniu drugoinstancyjnym wyłącznie wskutek czynności strony, jaką jest skuteczne wniesienie zwyczajnego środka odwoławczego (odwołanie, zażalenie). Organ odwoławczy nie może bowiem działać z urzędu.
Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.), dalej powoływanej jako K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Uchybienie temu terminowi powoduje, że organ odwoławczy na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Z akt sprawy wynika, że decyzję organu pierwszej instancji doręczono inwestorowi w dniu 27 lutego 2012 r. Odwołanie od tej decyzji zostało natomiast złożone w siedzibie organu pierwszej instancji dnia 13 marca 2012 r., następnie inwestor, pismem z dnia 21 marca 2012 r., zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania.
Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że uwzględnił argumentację odwołującego się i rozpoznał wniesione odwołanie. Należy jednak stwierdzić, że wniesienie odwołania po upływie terminu określonego w cytowanym wyżej przepisie, co do zasady, skutkuje jego bezskutecznością. Organ drugiej instancji ma wówczas obowiązek wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, na podstawie art. 134 K.p.a. W przypadku jednak gdy odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu, o którym mowa w art. 58 K.p.a., organ odwoławczy musi w pierwszej kolejności wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu, a następnie - w zależności od treści ostatecznego postanowienia w tej sprawie - wydaje postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 K.p.a.) lub rozpoznaje merytorycznie sprawę.
Podkreślenia wymaga, że nie jest możliwe jednoczesne rozstrzygnięcie tych spraw w jednym akcie administarcyjnym. Wskazać bowiem należy, że stosownie do art. 59 §2 K.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia tego środka zaskarżenia. Na postanowienie wydane w tej sprawie nie służy wprawdzie zażalenie, jednak stosownie do art. 3 § 2 pkt2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jego prawidłowość podlega kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 104 K.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji.
Wobec powyższego, w razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu wraz z prośbą o jego przywrócenie, organ odwoławczy może załatwić sprawę główną dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy rozpoznał zaś spóźnione odwołanie bez uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia uchybionego terminu w przepisanej formie procesowej, co naruszyło art. 58 § 1 i art. 134 K.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę zawarte w niniejszym uzasadnieniu rozważania Sądu i w pierwszej kolejności rozpozna sprawę z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie rozstrzygnie sprawę z odwołania inwestora.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., Nr 270) obligowało Sąd do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.