Uzasadnienie
Decyzją z 27 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Elbląg z 20 stycznia 2023 r. odmawiającą przyznania P.H. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. W uzasadnieniu wskazano, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia była zasadna, gdyż skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia i nie podejmuje tego zatrudnienia, gdyż studiuje w systemie dziennym.
W złożonej na tę decyzję skardze z 14 kwietnia 2023 r. skarżący podał m.in, że w trakcie roku akademickiego, jego matka poważnie zachorowała. Z uwagi na istotne pogorszenie się stanu jej zdrowia po rozpoczęciu chemioterapii, w efekcie czego wymagała całodobowej opieki, skarżący musiał wrócić do Elbląga. Skarżący stwierdził, że nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy. Do wniosku załączył m.in. zawiadomienie o zgodzie dziekana na urlop dziekański w terminie od 20 lutego 2023 r. do 18 lutego 2024 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na uwzględnienie w całości przedstawionych w skardze argumentów i uchylenie zaskarżonej decyzji decyzją z 8 maja 2023 r.
Zarządzeniem z 16 października 2023 r. wezwano skarżącego do podania, czy popiera skargę na decyzję Kolegium z 27 lutego 2023 r., czy też ją cofa.
Pomimo skutecznego doręczenia wezwania 10 października 2023 r., skarżący nie udzielił na nie odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn.zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe.
W doktrynie i judykaturze ugruntowany jest pogląd, że do tej kategorii przyczyn umorzenia postępowania należy zaliczyć uwzględnienie skargi przez organ administracyjny w trybie autokontroli określonym w art. 54 § 3 p.p.s.a. (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 403; postanowienie NSA z 21.11.2007 r. II FSK 1259/06, dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Akt ten zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu drugiej instancji. Wydanie aktu uwzględniającego skargę w całości powoduje, co do zasady, konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie, sąd umarzając postępowanie sądowe z uwagi na zastosowanie przez organ autokontroli, bada jedynie, czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd nie kontroluje natomiast aktu autokontrolnego, gdyż naruszyłby zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego, bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (por. uchwała NSA z 20 marca 1999 r. OPS 16/99, ONSA 2000, Nr 3, poz. 94 oraz R.Hauser, M. Wierzbicki (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2021,
- s. 404).
W rozpoznawanej sprawie Kolegium skorzystało z tej możliwości i zmieniło dotychczasowe stanowisko w sprawie przez wyeliminowanie zaskarżonej decyzji i podjęcie 8 maja 2023 r., na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., decyzji, którą uwzględniając zarzuty skargi, uchyliło własną decyzję z 27 lutego 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 20 stycznia 2023 r. oraz decyzję organu pierwszej instancji i przyznało skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką od 20 lutego 2023 r. do 18 maja 2026 r.
Następnie, decyzją z 2 października 2023 r. Kolegium stwierdziło nieważność własnej decyzji z 8 maja 2023 r., a decyzją z 6 listopada 2023 r.:
- 1) uwzględniając zarzuty skargi, uchyliło własną decyzję z 27 lutego 2023 r.,
- 2) stwierdziło, że uchylana decyzja Kolegium nie była dotknięta wadami wymienionymi w art. 54 § 3 p.p.s.a,
- 3) uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji z 20 stycznia 2023 r. i przyznało skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką od 20 lutego 2023 r. do 9 lipca 2023 r.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wyjaśniło, że 4 maja 2023 r. do Kolegium wpłynęło oświadczenie skarżącego, że wobec pogarszającego się stanu zdrowia matki, wziął urlop dziekański. Do oświadczenia dołączył karty leczenia szpitalnego i informację z dziekanatu Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Gdańskiego o wyrażeniu przez dziekana zgody na urlop dziekański od 20 lutego 2023 r. do 18 lutego 2024 r.
Kolegium wyjaśniło, że w związku z sygnalizacją organu pierwszej instancji, decyzją z 2 października 2023 r. Kolegium stwierdziło nieważność własnej decyzji z 8 maja 2023 r. gdyż wadliwie określono datę końcową przyznanego stronie świadczenia pielęgnacyjnego, która powinna pozostawać w korelacji z okresem, na jaki udzielony został stronie urlop dziekański. W toku postępowanie nieważnościowego organ pierwszej instancji poinformował zaś Kolegium, że matka skarżącego zmarła 9 lipca 2023 r. Kolegium było więc zobligowane do ponownej oceny postawionych przez skarżącego zarzutów i uznało, że sprawa winna zostać rozstrzygnięta zgodnie z jego oczekiwaniami wynikającymi z treści skargi. Kolegium uwzględniło to, że od początku urlopu dziekańskiego, nie zachodziła negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia.
W takich okolicznościach nie budzi wątpliwości Sądu, że zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, a zgodnie z intencją skarżącego przyznano wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne, uwzględniając podniesione w skardze argumenty.
Z tych względów należało orzec, jak w sentencji, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.