Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 lipca 2019 r. M. S. (skarżąca) wniosła do Sądu Rejonowego IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pozew o ustalenie, że jej stosunek służbowy jako funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej na stanowisku starszego specjalisty Służby Celnej w stopniu Starszego Rewidenta w Służbie Celno-Skarbowej u pozwanego w Izbie Administracji Skarbowej nadal trwa nieprzerwanie od dnia 1 marca 2017 r. (data przekształcenia wszystkich funkcjonariuszy Służby Celnej w funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej) na mocy ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 r., ewentualnie w razie uznania przez Sąd, że jej stosunek służbowy został przerwany/ustał wskutek przyjęcia propozycji pracy – wniosła o przywrócenie do służby Celno-Skarbowej jako funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej na poprzednie warunki służby sprzed 1 czerwca 2017 r., tj. między innymi na stanowisko starszego specjalisty Służby Celnej w stopniu starszego rewidenta z uwagi na fakt, że procedura wręczenia jej propozycji była niezgodna z przepisami prawa albowiem zgodnie z przesłankami określonymi w art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U., poz. 1948 ze zm.), dalej p.w.k.a.s., powinna otrzymać propozycję służby, nadto z uwagi na jej sytuację osobistą i życiową nie mogła sobie pozwolić na odmowę przyjęcia tej propozycji (jej przyjęcie było na swój sposób wymuszone).
Ponadto skarżąca wniosła - w przypadku ustalenia, że rozwiązanie jej stosunku służby było niezgodne z prawem - o przyznanie maksymalnego odszkodowania, w sytuacji gdyby skarżącej nie można było przywrócić do służby.
W odpowiedzi na pozew Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jego oddalenie w całości.
Postanowieniem z dnia 12 marca 2020 r. Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W świetle art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Nie może jednak odrzucić skargi z tego powodu, jeżeli sąd powszechny uznał się w tej sprawie za niewłaściwy (art. 58 § 4 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stoi na stanowisku, że związanie orzeczeniem sądu powszechnego dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy sprawa będąca przedmiotem rozpoznania podlega kognicji sądu administracyjnego. W przeciwnym przypadku, ma prawo skargę odrzucić.
Art. 58 § 4 p.p.s.a. wprawdzie nakłada na sąd administracyjny obowiązek przyjęcia sprawy, w której sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, nie nakłada natomiast obowiązku jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednostkowe uznanie się przez sąd powszechny niewłaściwym, nie jest bowiem równoznaczne z tym, że właściwy będzie sąd administracyjny. Takie przekazanie nie może stwarzać dla sądu administracyjnego uprawnienia prawnokształtującego poprzez kreowanie nowej właściwości, w sytuacji, gdy ten pomimo przekazania sprawy pozostaje nadal niewłaściwy (patrz: postanowienie NSA z 18 czerwca 2010 r., II FSK 67/08, dostępne w CBOSA).
Sąd administracyjny nie może odrzucić skargi w sprawie, w której sąd powszechny przyjął brak drogi sądowej, tylko wtedy, jeśli stwierdzi, że skarga dotyczy takich działań lub bezczynności administracji, o których jest mowa w art. 3, a równocześnie nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 5 p.p.s.a. (tak: postanowienie WSA w Olsztynie z 21 czerwca 2011 r., I SO/Ol 2/11).
Natomiast do stwierdzenia, że sąd powszechny uznał się za niewłaściwy w sprawie, konieczne jest wydanie przez ten sąd postanowienia o odrzuceniu pozwu właśnie ze względu na niepodleganie danej sprawy kognicji tego sadu. Odrzucenie zaś pozwu z innej przyczyny lub zwrot pisma procesowego nie świadczy o uznaniu się przez ten sąd powszechny za niewłaściwy i nie daje podstaw do zastosowania przepisu art. 58 § 4 p.p.s.a. (patrz: postanowienie NSA z 19 września 2012 r., II OSK 1816/12, dostępne w CBOSA).
Na marginesie tych rozważań wskazać należy, że Sąd Rejonowy w Olsztynie postanowieniem z 12 marca 2020 r. nie odrzucił powództwa, przekazując jedynie sprawę do rozpoznania sądowi administracyjnemu. Przekazanie takie jednak sądu administracyjnego nie wiąże.
Wskazać przede wszystkim należy, że z akt sprawy wynika, iż Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - działając na podstawie art. 165 ust. 7 p.w.k.a.s. - pismem z dnia 24 maja 2017 r. przedstawił skarżącej będącej funkcjonariuszem propozycję określającą warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej, zaś skarżąca złożyła oświadczenie o przyjęciu propozycji określającej warunki zatrudnienia.
Oceny więc wymaga, czy przedstawiona skarżącej "propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia" poddaje się kognicji sądów administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 1 lipca 2019 r., I OPS 1/19, stwierdził, że przyjęcie przez funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej propozycji zatrudnienia i przekształcenie, z dniem określonym w tej propozycji, na podstawie art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej dotychczasowego stosunku służby w służbie przygotowawczej lub stałej w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas nieokreślony albo określony, nie wiąże się z obowiązkiem właściwego organu do wydania decyzji orzekającej o zakończeniu stosunku służbowego (teza uchwały).
Ponadto w uzasadnieniu uchwały wprost wskazano, że zgodnie z art. 165 ust. 7 w zw. z art. 170 ust. 2 p.w.k.a.s. pisemna propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia nie stanowi ani decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., ani też innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jest ona natomiast ofertą zawarcia stosunku pracy na podstawie umowy o pracę. Jednakże, aby ten skutek nastąpił konieczne jest przyjęcie przez funkcjonariusza złożonej mu oferty. Umowa taka zostaje zawarta tylko w sytuacji, gdy funkcjonariusz przyjmie propozycję. Nie ulega zatem wątpliwości, że przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy dochodzi do skutku za zgodną wolą obu stron. Dodać przy tym należy, że przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie przekształcenia dotychczasowego stosunku służby w służbie przygotowawczej albo stałej w stosunek pracy nie zamyka dotychczasowemu funkcjonariuszowi Służby Celnej prawa dochodzenia swych wolności lub praw na drodze sądowej (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP).
Przy tym, przepisy wprowadzające pozostawiają dotychczasowemu funkcjonariuszowi wybór, czy będzie on dochodził swych praw przed sądem powszechnym, czy na drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Jeżeli bowiem odmówi przyjęcia propozycji zatrudnienia w określonym przez prawo terminie, to będzie mu przysługiwało prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 170 ust. 3 p.w.k.a.s.). Jeżeli zaś w wyniku przyjęcia złożonej mu propozycji zatrudnienia dojdzie do przekształcenia dotychczasowego stosunku służby w służbie przygotowawczej albo stałej w stosunek pracy, to będzie on mógł dochodzić swych praw przed sądem powszechnym (patrz: postanowienia NSA: z 21 marca 2018 r., I OSK 58/18; z 2 lipca 2020 r., I OSK 3124/18; z 24 sierpnia 2020 r., I OSK 3588/18; z 25 sierpnia 2020 r., I OSK 2237/18).
Z tych względów należało przyjąć, że pisemna propozycja zatrudnienia skierowana do dawnego funkcjonariusza Służby Celnej, w trybie art. 165 ust. 7 p.w.k.a.s., nie podlega kognicji sądu administracyjnego, w konsekwencji czego skarga takiego funkcjonariusza na tego rodzaju propozycję jest niedopuszczalna i podlegać powinna odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (zobacz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2817/17, 8 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 3001/17, 14 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 97/18, 20 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 190/18, 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 887/18, 10 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 384/18, 5 października 2018 r. sygn. akt I OSK 960/18, 11 stycznia 2019 r. sygn. akt 668/18).
Mając powyższe okoliczności na uwadze należało uznać, że zakwestionowane pismo nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Nie stanowi bowiem żadnej z wymienionych w art. 3 p.p.s.a. prawnych form działania administracji publicznej, która podlegałaby kontroli sądowoadministracyjnej. W szczególności nie jest ono decyzją administracyjną, czy też aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wniesiona skarga podlegała zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.