Uzasadnienie
I. i S.T., reprezentowani przez swojego pełnomocnika, Z. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. skargę na decyzję Wojewody W. – M. z dnia "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Starosty O. z dnia "[...]" o odmowie wydania I. i S. T. orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia "[...]" wydanego przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego w M. na rzecz J. T., dotyczącego gospodarstwa rolnego nr 13 położonego w M. Wyrokiem z dnia 27 września 2011r., sygn. akt II SA/Ol 431/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W dniu 21 października 2011r. do tut. Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia 18 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy. Na skutek zażalenia wniesionego przez pełnomocnika skarżących, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012r. II OZ 1331/11 uchylił powyższe postanowienie w uzasadnieniu wskazując, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., jako oparte na niepełnym materiale faktycznym, jest niezgodne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wskazane zostały comiesięczne koszty utrzymania ponoszone przez skarżących. Wydatki te nie zostały jednak w żaden sposób udokumentowane. W tej sytuacji nie możliwym jest dokonanie oceny jakimi środkami, po uiszczeniu comiesięcznych koniecznych wydatków, dysponują skarżący.
Wobec tego trudno jednoznacznie stwierdzić, czy poniesienie kosztów dalszego postępowania sądowoadministracyjnego, jakim jest opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, jest w granicach ich możliwości finansowych i nie spowoduje uszczerbku w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb. Sąd nie posiada bowiem pełnej informacji o kosztach ogrzewania, eksploatacji domu czy też kosztach leczenia bądź wyżywienia. Jeżeli zaś Sąd I instancji uznał, iż podnoszone w złożonym sprzeciwie okoliczności nie zostały w żaden sposób potwierdzone, stanowiąc jedynie gołosłowne fakty wskazane przez skarżących, powinien był zobowiązać skarżących do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia odpowiednich dokumentów źródłowych."
Ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd zobowiązał pełnomocnika Skarżących do udokumentowania w terminie 7 dni kosztów ponoszonych przez skarżących, związanych z utrzymaniem ich nieruchomości, zakupem leków i wizyt lekarskich a także innych wydatków, na które powoływał się pełnomocnik w piśmie z dnia 5 listopada 2011r, poprzez złożenie faktur, paragonów, lub innych dokumentów potwierdzających ich wysokość. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 24 stycznia 2012r. Pełnomocnik skarżących w dniu 1 lutego 2012r. zwrócił się o przedłużenie zakreślonego mu terminu do końca lutego b.r. z uwagi na to, że ze względu na silne mrozy nie był w stanie zebrać potrzebnej dokumentacji. Wniosek ten został uwzględniony, o czym pełnomocnik został zawiadomiony 24 lutego 2012r. Do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik nie udokumentował wydatków strony skarżącej, do czego został zobowiązany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony albowiem, strona skarżąca, mimo wezwania, nie wykonała ciążących na niej obowiązków, wynikających z przepisów art. 246 § 1 pkt 2 i art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 tej ustawy strona ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej reguły i może być przyznane tylko wówczas, gdy skarżący wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub koszty tego postępowania będą stanowiły nadmierny uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla strony i jej rodziny. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy.
Skarżący wnosząc o przyznanie prawa pomocy winni nie tylko współpracować z Sądem poprzez przedstawienie dokumentów, do których złożenia został wezwany ich pełnomocnik, ale także z własnej inicjatywy przedstawiać dowody dotyczące ich sytuacji materialnej, mające przekonać Sąd co do tego, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Należy mieć bowiem na względzie, że przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wyraźnie uzależnia przyznanie prawa pomocy od wykazania przesłanek, pozwalających na swoistego rodzaju "dofinansowanie" strony postępowania ze środków budżetu Państwa.
Pełnomocnik skarżących, nie udokumentował wydatków skarżących, ponoszonych na utrzymanie domu, leki i inne niezbędne potrzeby, przez co uniemożliwił sądowi ocenę, czy koszty dalszego postępowania sądowoadministracyjnego (wpis od skargi kasacyjnej 100, - zł oraz koszty profesjonalnego pełnomocnika 240,- zł) przewyższają możliwości finansowe skarżących i stanowiłyby nadmierny uszczerbek dla koniecznego ich utrzymania.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 245§ 1 i § 3 p.p.s.a.