Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 449/22

Uzasadnienie

J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Borki z dnia 15 kwietnia 2022 r., nr 3/22, którą to Nadleśniczy, po rozparzeniu odwołania J. J. od ostatecznego szacowania szkody w uprawie rolnej na działce o nr ewidencyjnym [...] obręb [...], gm. W., odmówił przyznania odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Nadleśniczy Nadleśnictwa Borki wniósł o jej odrzucenie, jako nie podlegającej kognicji sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu administracyjnego jest możliwe wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia rozpoznanie sprawy co do istoty.

Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Właściwość rzeczowa wojewódzkich sądów administracyjnych określona jest przepisami art. 3 § 2 pkt 1-9 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz.329), dalej jako: p.p.s.a.

Stosownie do art. 1 tej ustawy, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).

W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (z wyłączeniem aktów lub czynności określonym w tym przepisie);

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Wyszczególnienie w art. 3 p.p.s.a. aktów i czynności ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Podstawę materialnoprawną wydanej w sprawie decyzji stanowi art. 46e ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie (Dz. U. z 2020 r., poz. 1863 ze zm., aktualnie tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 1173). Zgodnie z art. 46e ust. 1 tej ustawy, Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8.

Natomiast, w myśl art. 46e ust. 4 powołanej ustawy, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w ust. 1, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Przytoczone regulacje wyraźnie określają tryb zaskarżania decyzji w przedmiocie odszkodowania za szkody w uprawach i płodach rolnych wyrządzone przez zwierzynę leśną i przy wykonywaniu polowania. Mimo że procedura ustalania odszkodowania kończy się wydaniem decyzji, to decyzja taka, z woli ustawodawcy podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego, właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 września 2021 r., sygn.. akt I OSK 133/21, (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA), wprawdzie akt wydany na mocy art. 46e ust. 1 u.p.ł. jest decyzją, to jednak jej skutki można zwalczać przed sądem powszechnym.

Ustawodawca nie wprowadził dwutorowości postępowania sądowego, lecz określił jedną drogę, którą podjąć może podmiot "niezadowolony z decyzji". Tą drogą jest wniesienie powództwa do sądu powszechnego, o czym strona została pouczona w zaskarżonej decyzji.

Zatem, z uwagi na cywilnoprawny charakter sporu w niniejszej sprawie, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł w punkcie I postanowienia o odrzuceniu skargi.

Jednocześnie Sąd rozpoznał, zawarty w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a., jest stwierdzenie braku właściwości rzeczowej sądu administracyjnego (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red.

R.Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.Beck 2021, wyd. 7, str. 1204 i powołane tam orzecznictwo). Stwierdzenie przez Sąd oczywistej bezzasadności skargi wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji, nawet w przypadku gdy sytuacja materialna strony uzasadniałaby uwzględnienie wniosku, to oczywista bezzasadność skargi skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II postanowienia.