Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 grudnia 2005 r. "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza D. z dnia 14 września 2005 r. "[...]", odmawiającą A. D. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem – K. D. wraz ze składkami na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż wydane w dniu 9 maja 2005 r. przez Starostę O. skierowanie K. D. do kształcenia specjalnego dla dzieci upośledzonych w stopniu umiarkowanym w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Z. jest tożsame z umieszczeniem osoby wymagającej opieki w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu - w rozumieniu art. 17 ust 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, póz. 2255 ze zm.), co zgodnie z tym przepisem wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. D. stwierdziła, iż Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. nie jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jej córki przez 5 dni w tygodniu. Skarżąca wskazała, iż stosuje się do zalecenia zawartego w opinii psychologicznej, zgodnie z którym, z uwagi na stan zdrowia psychicznego dziecka, właściwe i konieczne jest skrócenie czasu jego pobytu w Ośrodku do 4 dni w tygodniu. Podjęcie przez nią pracy zarobkowej nie jest również możliwe w czasie nieobecności dziecka, gdyż wielokrotnie zaistniała nagła potrzeba przybycia do Ośrodka. Skarżąca zarzuciła, iż organ odwoławczy nie wziął również pod uwagę, potwierdzonych przez Dyrektora Ośrodka, korzyści płynących ze skrócenia pobytu dziecka w Ośrodku do 4 dni w tygodniu oraz ponoszenia przez nią kosztów związanych z dowozem córki do Ośrodka oraz innych kosztów związanych z jej pobytem w tej placówce.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podkreślając iż organ nie ma obowiązku badania, czy osoba umieszczona w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu faktycznie korzysta z tej opieki w pełnym wymiarze, gdyż w świetle art. 17 ust 5 pkt 2 lit. b w/w ustawy, sam fakt umieszczenia dziecka w takiej placówce wywołuje negatywny skutek w postaci braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) i art. 134 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), Sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz po wołaną podstawą prawną.
Wynik przeprowadzonej w tym zakresie kontroli nie daje podstaw do uwzględnienia skargi.
Zgodnie z art. 17 ust. l ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, póz. 2255 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przepis zawarty w ust. 5 w/w artykułu zakłada szereg wyłączeń uprawnienia do przedmiotowego świadczenia. Stanowi, iż świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:
- 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
- 2) osoba wymagająca opieki:
- a) pozostaje w związku małżeńskim,
- b) została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;
- 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;
- 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie.
Przytoczone przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Nie zawierają żadnej klauzuli pozwalającej na uznaniowe działanie organu, zależne od oceny aktualnej sytuacji życiowej i materialnej osoby zainteresowanej.
Stwierdzenie przez organ istnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b cyt. ustawy, wykluczającej możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia ze względu na umieszczenie dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, nie będącej zakładem opieki zdrowotnej, było w pełni uzasadnione.
Tego rodzaju placówką był bowiem w dacie orzekania przez organy administracyjne obu instancji i nadal pozostaje, Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. W placówce tej, na podstawie skierowania Nr "[...]", wydanego przez Starostę O. w dniu 9 maja 2005 r., umieszczone zostało dziecko skarżącej – K. D. Z przepisu § 32 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, póz. 467 ze zm.) wynika, że specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy zapewnia wychowankom całodobową opiekę.
Poza sporem pozostaje to, iż w Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. gwarantuje tą opiekę przez 5 dni w tygodniu.
Prawnego znaczenia nie ma natomiast podnoszona przez stronę okoliczność korzystania z tego uprawnienia w niepełnym zakresie. Kolegium w odpowiedzi na skargę słusznie zwróciło uwagę na to, iż ustawodawca nie uzależnił możliwości odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od faktycznego przebywania przez osobę wymagającą opieki przez pięć dni w tygodniu w placówce zapewniającej całodobową opiekę, lecz założył, iż sam fakt umieszczenia jej w takiej placówce wywołuje negatywny skutek w postaci braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Za taką interpretacją przemawia wykładnia językowa, celowościowa jak i historyczna. Przepis art. 17 ust 5 pkt 3 w brzmieniu przed jego nowelizacją (do l września 2005 r.) wskazywał, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
Zmiana sformułowania "przebywa" na "umieszczona" była więc celowym zamierzeniem ustawodawcy, co powoduje, że organy nie są już zobligowane do badania stanu faktycznego, który zależy od decyzji rodzica lub opiekuna faktycznego dziecka o skorzystaniu z możliwości, które gwarantuje dana placówka. Reasumując, ponownie należy wskazać, iż decydujące znaczenie ma wyłącznie charakter placówki, tj. fakt, iż funkcjonuje ona co najmniej 5 dni w tygodniu i osoba wymagająca opieki została w takiej placówce umieszczona, nie jest zaś ważne ile dni dziecko w niej faktycznie przebywa.
Należy zatem stwierdzić, iż organ odwoławczy zasadnie utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Skargę jako nieuzasadnioną należało więc oddalić, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.