Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją "[...]", na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, z późn. zm.), nakazał B. i M. S. rozbiórkę barakowozu zlokalizowanego na działce nr geod. "[...]" w miejscowości G., gm. E., wskazując termin wykonania rozbiórki na dzień 30 czerwca 2006 r. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż barakowóz jest tymczasowym obiektem budowlanym i zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane fakt ustawienia takiego obiektu zgłosić należy w organie architektoniczno-budowlanym. Wskazano jednocześnie, że działka, na której B. i M. S. posadowili barakowóz nie jest objęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania i że są to grunty rolne. Barakowóz został ustawiony w strefie obszaru chronionego krajobrazu województwa, tj. w odległości bliższej niż 100 m od linii brzegowej jeziora "[...]".
W odwołaniu od tej decyzji M. S., wnosząc o jej uchylenie, argumentował, że wiosną 2004 r. wprowadził na działkę naczepę samochodową a nie barakowóz. Naczepa ta stoi na napompowanych kołach gumowych, jest sprawna technicznie i w każdej chwili po podpięciu ciągnika siodłowego można nią opuścić działkę. Prawo budowlane w żadnym artykule nie mówi, że taka naczepa stanowi obiekt budowlany w przeciwieństwie do barakowozu, który taki obiekt stanowi. Zdaniem autora odwołania barakowóz jest obiektem stojącym bezpośrednio na ziemi, na podkładach, cegłach, pustakach, itp. i w żadnym wypadku nie można postawić znaku równości między tymi dwoma pojazdami, czego nie czyni ustawodawca.
Skarżący podał nadto, iż naczepa samochodowa po ustawieniu na działce trzykrotnie wyjeżdżała z niej po podpięciu ciągnika siodłowego, co w jego odczuciu potwierdza fakt, że nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia do jej postawienia.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją "[...]", na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie rozbiórki barakowozu na działce nr geod. "[...]" położonej w miejscowości G., gm. E. W motywach tego rozstrzygnięcia stwierdził, iż w jego ocenie błędnie organ I instancji ustalił przedmiot postępowania, czyniąc ustalenia, że przedmiotem postępowania jest barakowóz. Wskazał jednocześnie, iż w myśl art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. barakowóz zalicza się do tymczasowych obiektów budowlanych, a tym samym należy przez to rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórkę, a także obiekt budowlany nie połączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. W ocenie organu II instancji powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty i tym samym dowolne jego rozszerzanie jest niedopuszczalne.
Organ odwoławczy podzielając stanowisko odwołującego się, iż przedmiotowy obiekt jest naczepą samochodową, a nie tymczasowym obiektem budowlanym (barakowozem) w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, stwierdził, że powyższe potwierdza materiał dowodowy zebrany w sprawie (fotografia) i jednocześnie dano wiarę argumentom zawartym w odwołaniu. Uznano także, iż pod uwagę należy wziąć, że przedmiotowa naczepa samochodowa stoi na kołach gumowych, co potwierdza skarżący. W konsekwencji tego, stwierdzono, iż przedmiotem postępowania jest naczepa samochodowa, a nie barakowóz (jak określił organ l instancji). Tym samym - w ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego - powyższe nie może stanowić rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy Prawa budowlanego i z tych względów orzeczono w myśl art. 138 § 1 pkt 2 Kpa.
Na zakończenie organ II instancji wskazał, iż fakt postawienia naczepy samochodowej na omawianej działce, winien stanowić podstawę do zawiadomienia służb porządkowych gminnych. Prawo budowlane zajmuje się obiektami budowlanymi a nie pojazdami.
Skargę na powyższą decyzję wniósł J. G. (właściciel działki sąsiadującej z działką B. i M. S.), domagając się jej uchylenia oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- - art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane przez uznanie, że usytuowany na działce nr "[...]" w obrębie G., gmina E. obiekt nie jest tymczasowym obiektem budowlanym,
- - art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
- - art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
W uzasadnieniu skargi J. G. podniósł między innymi, że organ II instancji nie uwzględnił okoliczności związanych z tym, do jakich celów sporny obiekt jest wykorzystywany oraz nie zweryfikował twierdzeń M. S. co do tego, czy rzeczywiście obiekt ten trzykrotnie był wywożony z działki nr "[...]", w szczególności nie wyjaśnił kwestii sprawności technicznej obiektu i możliwości wykorzystania go w ruchu drogowym. Według twierdzeń skarżącego, od listopada 2004 r. sporny obiekt nieprzerwanie znajduje się na działce nr "[...]". Jest on wykorzystywany przez właściciela działki i jego rodzinę do celów mieszkalnych podczas weekendów w okresie wiosenno – letnim, co w ocenie skarżącego oznacza, że obiekt ten nie pełni funkcji pojazdu w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Skarżący kwestionując zaprezentowany przez organ II instancji pogląd co do rozumienia art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane zauważył, iż przepisy wskazanej ustawy nie zawierają definicji pojęcia "barakowóz". Wskazał jednocześnie, że zgodnie z definicją słownikową, którą z braku definicji ustawowej należy zastosować, "barakowóz" to barak na kołach, który jako przyczepa samochodowa na kołach może być przewożony w różne miejsca. W związku z powyższym skarżący wywodzi, iż jeśli nawet sporny obiekt spełnia określone w ustawie Prawo o ruchu drogowym kryteria definicyjne naczepy to jednak nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości że faktyczne przeznaczenie tego obiektu, pozwala go zakwalifikować go jako barakowóz w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. stwierdzono, iż jest on nietrafny, bowiem organ I instancji zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz dowodów w sprawie, co znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym.
Na rozprawie sądowej M. S. podał, iż przyjeżdża na swoją działkę na kilka godzin i wraca, czasem tam nocuje. Podał także, że naczepa nie jest zarejestrowana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 powołanej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, co prawidłowo zostało wywiedzione w skardze.
Na wstępie należy podnieść, iż przepis art. 138 § 1 pkt 2 in fine kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiący podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, wyposaża organ odwoławczy w kompetencje do podjęcia decyzji, którą uchyli zaskarżoną decyzję i umorzy postępowanie pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie ma oczywiście swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania administracyjnego, stanowiącego wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy. Uprawnienie do podjęcia takiej decyzji powstaje dopiero wówczas, gdy wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości (art. 105 § 1 Kpa).
Z uzasadnienia decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynika, że właśnie na przesłance bezprzedmiotowości oparł się organ odwoławczy, przyjmując w sposób odmienny niż to uczynił organ I instancji, że posadowiony na działce B. i M. S. obiekt nie jest barakowozem uznawanym w świetle art. art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, z późn. zm.) za tymczasowy obiekt budowlany, lecz naczepą samochodową, która nie mieści się w zamkniętym ustawowo katalogu tymczasowych obiektów budowlanych. Opierając się na takim założeniu organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do rozstrzygania w niniejszej sprawie w oparciu o przepisy Prawa budowlanego.
W ocenie Sądu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko, nie ma uzasadnionych racji. Zważyć bowiem należy, iż ustawodawca w art. 3 pkt 5 powołanej ustawy Prawo budowlane stworzył definicję tymczasowego obiektu budowlanego wyróżniając w niej obiekt budowlany charakteryzujący się dodatkową cechą związaną z tym, że tego typu obiekt nie jest połączony na trwałe z gruntem. Natomiast dla zobrazowania, o jakiego rodzaju obiekt budowlany chodzi, ustawodawca posłużył się przykładowym wyliczeniem, wymieniając takie obiekty, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Z redakcji tego przepisu jasno wynika, że nie jest to wyliczenie enumeratywne tymczasowych obiektów budowlanych, lecz wyłącznie przykładowe.
Brak trwałego powiązania z gruntem obiektu budowlanego, przesądza natomiast o tym, że na usytuowanie tymczasowego obiektu budowlanego nie jest wymagane pozwolenie na budowę, lecz zgłoszenie, o jakim mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Dlatego też w toku prowadzonego postępowania odwoławczego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego winien był przede wszystkim skoncentrować na analizie i ocenie czy sporny obiekt, który niewątpliwie nie jest powiązany na trwałe z gruntem, posiada także przymiot obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 powoływanej ustawy Prawo budowlane. Zaś czynnikiem decydującym przy dokonywaniu tej oceny winny być właściwości konstrukcyjne ocenianego obiektu, a także funkcja, jaką ten obiekt pełni.
Nie można natomiast kierować się głównie takim wyznacznikiem, jak posiadanie przez obiekt kół, już choćby z tego względu, iż w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego do tymczasowych obiektów budowlanych zaliczono barakowozy, które z istoty swej mają koła i mogą być przewożone w różne miejsca (zob. np. "Słownik języka polskiego" pod red. naukową prof. M. Szymczaka, Wydawnictwo Naukowe PWN). To z kolei uprawnia do wniosku, iż istota tkwi w rozwiązaniach konstrukcyjnych i przeznaczeniu danego obiektu. Tymczasem, w niniejszej sprawie kwestia ta nie była rozważana w sposób wszechstronny i obiektywny w toku postępowania odwoławczego, zgodnie z wymogiem art. 7 Kpa nakazującym organom administracji publicznej wyczerpująco zbadać wszystkie okoliczności faktyczne związane z określoną sprawą, aby prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy i uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, iż o wykluczeniu spornego obiektu z kręgu obiektów budowlanych zadecydowało to, iż na podstawie znajdującej się w aktach sprawy fotografii nadano mu miano "naczepy samochodowej, która stoi na kołach gumowych", a także wzięto pod uwagę argumentację prezentowaną w odwołaniu przez M. S., z której miało wynikać, że naczepa samochodowa jest sprawnym technicznie pojazdem, używanym w ruchu drogowym. Nie zbadano jednak, co słusznie zarzuca skarżący, czy pojazd ten faktycznie jest sprawny technicznie, choćby poprzez sprawdzenie, czy posiada on dowód rejestracyjny. Nadmienić w tym miejscu należy, iż w na rozprawie sądowej M. S. podał, że będący przedmiotem sporu obiekt nie jest zarejestrowany w organie komunikacyjnym. Wyczerpującego wyjaśnienia wymaga także, jakie jest przeznaczenie owego obiektu. Według twierdzeń skarżącego obiekt ten od listopada 2004 r. nieprzerwanie znajduje się na działce nr "[...]" w miejscowości G., służąc właścicielom działki do celów mieszkalnych podczas weekendów w okresie wiosny i lata. Kwestia ta powinna być przedmiotem jednoznacznych ustaleń postępowania odwoławczego, czego dotychczas nie uczyniono w sposób prawidłowy.
Rozpoznając sprawę ponownie, rzeczą organu II instancji będzie uzupełnić materiał dowodowy w zakresie wyżej wskazanym i poddać go analizie w aspekcie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a w szczególności art. 3 pkt 1 i 5 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 i art. 49b ust.1 i 2, a nadto odnieść się do ustalonego w rozstrzygnięciu decyzji pierwszoinstancyjnej terminu wykonania rozbiórki, z uwzględnieniem, iż przepisy omawianej ustawy Prawo budowlane nie przewidują tego rodzaju rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną i na podstawie art. 200 tej ustawy zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania, bez kosztów zastępstwa procesowego, o co wnosił skarżący, gdyż nie był on zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, takiego jak radca prawny, czy adwokat. Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.