Uzasadnienie
Decyzją z 13 sierpnia 2019 r. "[...]" (dalej: organ pierwszej instancji) odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie czterech budynków inwentarskich "[...]".
Postanowieniem z 28 lutego 2018 r. organ pierwszej instancji dopuścił Stowarzyszenie "[...]" (dalej: Stowarzyszenie), do udziału w postępowaniu na prawach strony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" (dalej: Kolegium), decyzją z 17 grudnia 2018 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na ostateczne załatwienie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprzeciwu Stowarzyszenia, wyrokiem z 7 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 36/19, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Kolegium na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd stwierdził bowiem w uzasadnieniu wyroku, że Kolegium uchyliło się od ciążącego na nim obowiązku merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Decyzją z 16 maja 2019 r. Kolegium ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wywodząc, że materiał dowodowy wymaga uzupełnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stowarzyszenie nie ma legitymacji do wniesienia sprzeciwu.
Stosownie do art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji".
Należy przyjąć, że legitymacja do wniesienia sprzeciwu przysługuje co do zasady stronie, która uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 5 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.), dalej: u.u.i.ś., każdy ma prawo uczestniczenia, na warunkach określonych ustawą, w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Przepis ten gwarantuje taką możliwość jedynie w sposób generalny, a do jej konkretyzacji niezbędne będzie przyznanie społeczeństwu takich uprawnień przez konkretną ustawę, której przepisy są podstawą prowadzenia konkretnych postępowań. Jeżeli konkretny przepis nie będzie przewidywał możliwości uczestniczenia społeczeństwa w danym rodzaju postępowań, oznacza to, że możliwości takiej nie ma (tak K. Gruszecki, Komentarz do art. 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, Lex/el. 2013 r.).
W sprawach dotyczących ochrony środowiska ustawodawca przewidział szczególny tryb, w jakim mogą uczestniczyć organizacje ekologiczne.
W postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, stosownie do art. 44 ust. 1 u.u.i.ś., organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Jak wynika z akt administracyjnych wniosek inwestora inicjujący postępowanie administracyjne został złożony w dniu 19 grudnia 2017 r. Stowarzyszenie zaś rozpoczęło działalność dopiero w dniu 30 stycznia 2018 r. (zob. wpis w ewidencji stowarzyszeń zwykłych Starosty "[...]" nr "[...]"), a zatem już w toku postępowania przed organem pierwszej instancji. Zgodnie zaś z art. 40a ust. 1 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2017 r., poz. 210 ze zm.) stowarzyszenie zwykłe powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji.
Tym samym Stowarzyszenie nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. dotyczącego prowadzenia działalności statutowej na minimum 12 przed wszczęciem postępowania.
Skoro zaś stowarzyszenie rozpoczęło swoją działalność dopiero po wszczęciu tego postępowania, tym samym zgodnie art. 44 ust. 1 u.u.i.ś., nie powinno być dopuszczone do udziału w tym postępowaniu. W konsekwencji powyższego, wobec czego wymienione stowarzyszenie nie powinno uczestniczyć w kontrolowanym postępowaniu na prawach strony i nie może skutecznie wnieść sprzeciwu od decyzji organu odwoławczego, gdyż cytowany art. 64a p.p.s.a. przyznaje to uprawnienie wyłącznie stronie postępowania administracyjnego. Okoliczność wydania z naruszeniem prawa postanowienia o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie może skutkować przyznaniem temu podmiotowi praw, których zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami, nie mógł uzyskać.
Uprawnienia do wniesienia sprzeciwu nie daje Stowarzyszeniu także art. 44 ust. 3 u.u.i.ś., zgodnie z którym organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.
Przede wszystkim przepisy art. 44 ust. 1 i 3 u.u.i.ś. należy rozpatrywać łącznie. Warunek dopuszczenia do udziału w postępowaniu w razie prowadzenia działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania z udziałem społeczeństwa, znajduje także zastosowanie przy ocenie dopuszczalności złożenia skargi od decyzji wydanej w takim postępowaniu. Ponadto, przepis ten przewiduje wyłącznie prawo do wniesienia skargi, a nie sprzeciwu do sądu administracyjnego.
Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a.