Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008r. wydanym w sprawie II SA/Ol 892/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi S. E., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2008r. nr "[...]" oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie zasiłku stałego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 106 ust. 3a ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2008r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), ponieważ organ dokonał zmiany decyzji na niekorzyść strony, zmniejszając wysokość zasiłku stałego przyznanego skarżącemu, mimo że zmiana jego dochodu nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 10 lutego 2009r. W dniu 25 lutego 2009r. akta administracyjne zostały zwrócone organowi II instancji, a do organu I instancji - Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. - wyrok sądu wpłynął w dniu 27 lutego 2009r.
Dnia 3 marca 2009r. organ I instancji poinformował S. E., że w związku z uchyleniem przez Sąd decyzji zmniejszającej wysokość zasiłku, za okres od lipca 2008r. do lutego 2009r. przysługuje mu wyrównanie w łącznej kwocie 99,44zł. Powyższa kwota wypłacona została skarżącemu w dniu 6 marca 2009r., natomiast odsetki od tej kwoty w wysokości 4,03zł - w dniu 16 kwietnia 2009r.
W dniu 14 kwietnia 2009r. S. E. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z wnioskiem o natychmiastowe wydanie decyzji w związku z uprawomocnieniem się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 892/08 i o niezwłoczne wykonanie tego wyroku.
Kolejnym pismem z dnia 17 kwietnia 2009r. S. E. wyjaśnił, że jego pismo z dnia 14 kwietnia 2009r. jest skargą na dyrektora MOPS w M., który nie wykonuje wyroku WSA w Olsztynie, czym rażąco narusza prawo.
Pismo to zostało przekazane według właściwości Przewodniczącemu Rady Miejskiej w M. w trybie art. 231 w zw. z art. 229 pkt 3 kpa jako skarga na Dyrektora MOPS.
Rada Miejska w E. uchwałą z dnia 30 kwietnia 2009r. Nr "[...]" przekazała tę skargę Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w E., uznając, iż jest to skarga na bezczynność Dyrektora MOPS w M. w wydaniu decyzji administracyjnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. pismem z dnia 11 maja 2009r. przekazało skargę S. E. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie w trybie art.154 ustawy z dnia 30 czerwca 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając że skarga została wyraźnie określona jako skarga na niewykonanie wyroku i nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego.
W dniu 20 kwietnia 2009r. S. E. złożył do Wojewody skargę, w której zarzucił Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wskazał, że dwukrotnie w tej sprawie interweniował, ale jego działania nie odniosły skutku.
Pismem z dnia 4 maja 2009r. Wojewoda przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie powyższą skargę.
Zarządzeniem z dnia 5 maja 2009r. skarżący zobowiązany został do nadesłania w terminie 7 dni informacji, czy jego pismo z dnia 20 kwietnia 2009r. jest skargą na niewykonanie przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działającego z upoważnienia Burmistrza M., wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 grudnia 2008r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 892/08, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
W odpowiedzi na to wezwanie S. E. wskazał, że pismo to jest skargą na niewykonanie powyższego wyroku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w związku z uchyleniem przez Sąd decyzji zmieniającej na niekorzyść strony decyzję w przedmiocie zasiłku stałego, w mocy pozostała decyzja wcześniejsza z 16 października 2006r. ustalająca zasiłek w wyższej wysokości. Skarżącemu zostało wypłacone wyrównanie należnego zasiłku i w ocenie organu, nie było potrzeby, po wyroku sądu, zmiany decyzji z 16 października 2006r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 170 ustawy - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże w szczególności strony i Sąd, który je wydał. Natomiast w myśl przepisu art. 286 § 1 i § 2 ww. ustawy, po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Z kolei zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, Zakamycze 2005 i przywołane tam orzecznictwo).
W rozpoznawanej sprawie zawiadomieniem z dnia 20 czerwca 2008r. S. E. poinformowany został przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany na niekorzyść strony decyzji z dnia 7 lipca 2004r. w sprawie zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne, w związku ze zmianą sytuacji finansowej. Postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 1 lipca 2008r., która następnie została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008r. Stan faktyczny w sprawie po tym wyroku wyglądał więc w ten sposób, że nadal pozostawało w toku postępowanie wszczęte w dniu 20 czerwca 2008r. Organ I instancji po otrzymaniu wyroku nie podjął jednak w terminie miesiąca, wynikającym z art. 35 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, żadnych czynności przewidzianych przepisami prawa a zmierzających do zakończenia wszczętego postępowania.
Dokonał jedynie czynności faktycznej polegającej na wypłacie wyrównania zasiłku za okres, w którym był on wypłacany w niższej wysokości. Te działania organu nie mogą być jednak w żadnym wypadku uznane za wykonanie wyroku, gdyż takim wykonaniem, co wskazano wyżej, byłoby zakończenie wszczętego postępowania decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem.
Wobec bezczynności organu w wykonaniu wyroku S. E. pismem z dnia 14 kwietnia 2009r. zwrócił się do organu o wykonanie wyroku poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Pismo to, w myśl art. 154 § 1 p.p.s.a., należy uznać za pisemne wezwanie do wykonania wyroku.
Natomiast pismo z dnia 20 kwietnia 2009r. zatytułowane "Skarga" i adresowane do Wojewody, zgodnie z intencją skarżącego potwierdzoną w piśmie z dnia 12 maja 2009r., należy uznać za skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, której przedmiotem jest niewykonanie wyroku przez organ. Wskazać przy tym należy, że niewykonanie wyroku przez organ stwarza stan, w którym wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczone terminem. Jedynym warunkiem wniesienia skargi na podstawie art. 154 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który obowiązana jest spełnić strona, jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Wezwanie to nie może być utożsamiane z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, które odnosi się do zaskarżania określonych w ustawie aktów i czynności. Oznacza to, że terminy do wniesienia skargi, ustalone w art. 53 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 tej ustawy. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 lutego 2006r., sygn. akt II OSK 52/06, ONSA i WSA 2006 Nr 4 poz.100).
Przyjąć zatem należy, że skarga na niewykonanie wyroku z dnia 20 kwietnia 2009r. wniesiona została skutecznie, gdyż poprzedzono ją wezwaniem z dnia 14 kwietnia 2009r.do wykonania wyroku.
Co prawda skarga S. E. nie zawierała żądania wymierzenia grzywny organowi, ale w świetle treści art. 154 § 1 p.p.s.a. innego sposobu załatwienia skargi na niewykonanie wyroku ustawodawca nie przewidział. Zatem Sąd uznał, że samo wniesienie skargi na niewykonanie wyroku zawiera w sobie żądanie wymierzenia grzywny.
W rozpoznawanej sprawie organem zobowiązanym do wykonania wyroku w znaczeniu funkcjonalnym był Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., ponieważ to jemu przekazane zostały upoważnieniem Burmistrza M. czynności decyzyjne w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej. Co za tym idzie, to do jego obowiązków należało zakończenie postępowania wszczętego w dniu 20 czerwca 2008r, i tym samym - wykonanie wyroku WSA w Olsztynie. Dlatego też w stosunku do tego organu została przez Sąd wymierzona grzywna.
Ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu sądu, a jedynie jej górną granicę określono w art.154 § 6 p.p.s.a., który stanowi, że grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wymierzając grzywnę w przedmiotowej sprawie w niewielkiej wysokości (50zł) Sąd uwzględnił fakt niezwłocznego, po przekazaniu akt sprawy organowi, wypłacenia różnicy w wysokości zasiłku przysługującemu skarżącemu oraz okoliczność, że uchybienia organu mają charakter proceduralny, nie rodzący ujemnych skutków dla strony w kwestii wysokości otrzymywanego świadczenia. Prawidłowo bowiem organ uznał, że po uchyleniu decyzji z 1 lipca 2008r. w obrocie prawnym pozostała ostateczna decyzja z dnia 16 października 2006r., która stanowiła podstawę dalszej wypłaty zasiłku skarżącemu i w oparciu o nią dokonano wyrównania należności.
W tym stanie rzeczy z mocy powołanych wyżej przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.