Uzasadnienie
z. L. i M. L. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na uchwałę Rady Miejskiej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obręb J., gmina L. (wzdłuż drogi do m. B.).
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że wyrokiem z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 652/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził nieważność ww. uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie zaś z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż śmierć strony oraz cofnięcie skargi. Sąd umarzając postępowanie stwierdza, że po wniesieniu skargi w toku prowadzonego postępowania, zaistniała przeszkoda do merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie staje bezprzedmiotowe, jeżeli w toku postępowania wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Zdarzenia te muszą mieć charakter trwały, unicestwiając dopuszczalność dalszego prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania jest sytuacja, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stanie się zbędna. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie zostanie pozbawione bytu prawnego wskutek prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd skargi na ten sam akt.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją, albowiem w sprawie ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej w z dnia "[...]" r., nr "[...]", która została również zaskarżona przez skarżących w niniejszej sprawie, tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 652/20, stwierdził jej nieważność w całości, eliminując ją z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, tj. od daty podjęcia zaskarżonej uchwały. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 4 lutego 2021 r. (k. 69 akt II SA/Ol 652/20). Prawomocne stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w z dnia "[...]" r., nr "[...]", spowodowało, że niniejsza sprawa utraciła przedmiot zaskarżenia. Wyeliminowanie bowiem z obrotu prawnego powyższej uchwały poprzez stwierdzenie jej nieważności w całości powoduje, że sprawa ze skargi na tę uchwałę wniesiona przez skarżących stała się bezprzedmiotowa, gdyż przedmiot kontroli (zaskarżona uchwała) w obrocie prawnym już nie istnieje.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wskazać należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., to na stronach postępowania ciąży obowiązek ponoszenia kosztów związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według stanowiska wyrażonego w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów - istotą zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. jest, że każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a., przez związanie orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami z tym, jakim orzeczeniem kończy się postępowanie sądowe.
Z kolei art. 209 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, w jakich przypadkach sąd rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Zatem przepisy regulujące zwolnienie od kosztów (art. 239-263) oraz przepisy o zwrocie kosztów postępowania (art. 200-204) należy traktować jako wyjątki od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, związanych z jej udziałem w sprawie.
W przywołanej uchwale NSA stwierdził ponadto, że: "(...) podstawowy przepis rządzący zwrotem kosztów postępowania między stronami przed sądem pierwszej instancji, będący wyjątkiem od zasady przyjętej w art. 199 p.p.s.a., został zawarty w art. 200 p.p.s.a., który stanowi, że: "W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw". W ocenie NSA, z przepisu tego wynika jednoznacznie, że sąd może orzec o zwrocie kosztów postępowania tylko na rzecz skarżącego i tylko w przypadku, gdy skarga okaże się zasadna. Przy tym, pod pojęciem uwzględnienia skargi należy rozumieć uwzględnienie skargi w każdej formie, i to niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie to odpowiada żądaniu zawartemu w skardze. Mówiąc innymi słowy, skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania, zarówno wtedy, gdy jego skarga okazała się bezzasadna, jak i w przypadku, gdy orzeczenie sądu nie wypowiada się w kwestii zasadności skargi, bo była ona niedopuszczalna albo postępowanie sądowe okazało się bezprzedmiotowe.
Z przytoczonych regulacji i stanowiska NSA jednoznacznie wynika, że zwrot kosztów sądowych w świetle art. 200 p.p.s.a. może nastąpić wyłącznie od organu na rzecz skarżącej i to w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd.
Tym samym wniosek należy uznać za bezzasadny. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania sądowego, ale nie na skutek uwzględnienia skargi przez organ - co dałoby podstawę do zasądzenia kosztów w świetle art. 201 p.p.s.a., lecz wobec bezprzedmiotowości postępowania spowodowanego wyeliminowaniem przedmiotu skargi. Podkreślenia wymaga także, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 232 § 1 p.p.s.a., dająca podstawę do zwrotu z urzędu przez Sąd stronie skarżącej, uiszczonego wpisu od skargi, bowiem skarga nie została cofnięta. Możliwość taka istniała w toku postępowania sądowego, w szczególności po doręczeniu w dniu 15 stycznia 2021 r. pełnomocnikowi skarżących, odpisu odpowiedzi na skargę.