Uzasadnienie
Skarżonym postanowieniem z 2 maja 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (Kolegium), działając na podstawie art. 59 §1 i 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022, poz. 2000. J.t., dalej k.p.a.) odmówiło [...] Sp. z o.o. (Spółka) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia 10 marca 2022 r. [...] o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 8MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na działce [...].
W skardze Spółka rozstrzygnięciu zarzucała naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw z art. 58 § 2 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i przyjęciu, iż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, w czasie gdy podane przez stronę okoliczności wyraźnie wskazują na łańcuch przyczynowo - skutkowy uniemożliwiający złożenia odwołania w terminie ustawowo przewidzianym. Podała, że uchybienie nastąpiło w wyniku błędu elektronicznego systemu nadawczego, który wygenerował błędny kod wysyłki, którym posługuje się placówka nadawcza Poczty, jednocześnie dublując kod wysyłki wygenerowanej dla analogicznego odwołania sporządzonego w sprawie o numerze znaku: [...] od decyzji Burmistrza [...] z dnia 10.03.2022 r. Wobec powyższego, przesyłka zawierająca przedmiotowe odwołanie została zwrócona pracownikowi Spółki. Z informacji Poczty Polskiej o nadaniu już rzeczonego listu i mając na uwadze fakt, iż dotyczył tej samej lokalizacji i skierowany był do analogicznego urzędu, pracownik sekretariatu Spółki uznał, iż doszło do zdublowania przesyłki i zwrócił pismo do siedziby firmy.
Wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137t.j.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 t.j. dalej: p.p.s.a.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Sąd poddawszy kontroli zaskarżone postanowienie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Kolegium z 2 maja 2022 r. odmawiające Spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z 10 marca 2022 r[...] o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 8MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na działce [...], z tego względu, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy.
Terminy materialnoprawne mogą być przywrócone przepisem ustawy, a przez organ administracji jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne. Przywrócone mogą być zatem jedynie terminy proceduralne, mające zarówno charakter terminów ustawowych, jak i terminów wyznaczanych. Właściwym trybem dla rozpoznawania wniosków o przywrócenie terminów bez względu na ich charakter jest przepis art. 58 § 1 k.p.a.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że jednym z warunków skutecznego skorzystania ze środka zaskarżenia jest zachowanie terminu wskazanego w 129 § 2 k.p.a. wskazującego, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin określony w tym przepisie jest terminem, którego uchybienie powoduje, że wniesienie odwołania przez stronę po jego upływie jest bezskuteczne. Termin ten może jedynie być przywrócony, a warunkiem przywrócenia terminu jest wniesienie wniosku o przywrócenie terminu.
Stosownie bowiem do art. 58 § 1 k.p.a., uchybiony termin należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.).
Właściwy organ administracji zobowiązany jest zatem do przywrócenia terminu, w sytuacji gdy zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki przywrócenia terminu określone w postanowieniach art. 58 § 1 i 2 k.p.a., tj.:
- 1) brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu;
- 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu;
- 3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu;
- 4) dopełnienie wraz z wnioskiem tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin.
W przypadku niespełnienia choćby jednego z wymienionych warunków, wniosek nie może być uwzględniony.
Oceniając więc spełnienie przesłanek do przywrócenia terminu nie ulega wątpliwości, że skarżąca w terminie wystąpiła z wnioskiem o jego przywrócenie i dokonała czynności, której terminu uchybiła (wniosła odwołanie). Zdaniem organu skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Sąd tej oceny nie podziela, uznając (co najmniej) przedwczesność takowego stanowiska.
W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jak wielokrotnie wskazywano bowiem w orzecznictwie, uprawdopodobnienie stanowi ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu, bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II FZ 585/11).
Pamiętać jednakże należy, że przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (a więc zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także jej lżejszej postaci - niedbalstwa. Za niedbalstwo należy z kolei rozumieć niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Jakiekolwiek zaś niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie uniemożliwia przywrócenie terminu. Jak podkreśla się w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz, Warszawa 2004, s. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2008, s. 674-678) oraz orzecznictwie o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00 - powołane orzeczenia, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednocześnie wydanie każdego orzeczenia winno być oparte na kompletnym, tj. dotyczącym wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie.
Z kolei zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast między innymi ustalenie, czy prawidłowo został zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, a następnie, czy został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy (por. wyrok NSA z 16 lutego 2021 r., II OSK 1339/18, CBOSA).
Okoliczności faktyczne sprawy pozostają w niniejszej sprawie zakreślone we wniosku o przywrócenie terminu.
Dokonując ich oceny Kolegium stwierdziło, że "Podnoszony przez odwołująca się Spółkę powód uchybienia terminu do wniesienia odwołania – jest zbyt ogólny i daleko niewystarczający dla uprawdopodobnienia, ze uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy". Dostrzec jednak wypada, że Kolegium powziętej tezy w jakikolwiek sposób nie uzasadniało. Co więcej nie podało przesłanek, z jakich statuowało rzeczoną tezę. Nadto w analizie skarżonego postanowienia próżno doszukiwać się okoliczności faktycznych będących przedmiotem subsumpcji Kolegium do hipotezy art. 58 § 1 k.p.a. Innymi słowy Kolegium w żadnej mierze nie odniosło się do przyczyny niemożności dochowania termu wskazanej we wniosku Spółki.
Z tych względów skarżone postanowienie nie wypełnia dyspozycji art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 126 k.p.a., gdyż w istocie rzeczy nie zawiera uzasadnienia prawnego przyjętego stanowiska, czyniąc je zbyt ogólnym i daleko niewystarczającym. W konsekwencji narusza także art. 7 wespół z art. 58 § 1 k.p.a. przez jego przedwczesność zastosowania wskutek braku dowodowej weryfikacji i następczej oceny przyczyny niemożności dochowania przez Spółkę terminu do wniesienia odwołana.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis od skargi.
Złożona skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przyczyny uwzględnienia skargi.