Uzasadnienie
Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta odmówił przyznania H. C. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku w okresie zasiłkowym od 1 września 2006r, do 31 sierpnia 2007r. na dzieci A. i B. C. W uzasadnieniu podano, iż podstawą do przyznania zasiłku rodzinnego są dochody za 2005r., a zasiłek przysługuje gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 504 zł lub 583 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazano, iż dochód na jednego członka rodziny wnioskodawczyni wynosi 560,37 zł co przekracza próg dochodowy na członka rodziny o 56,37 zł. Podniesiono, iż zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, tj. obecnie 48 zł, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Wobec tego odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego, a także dodatków do zasiłku rodzinnego.
Od decyzji tej odwołała się H. C. Podała, iż na mocy wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jej mąż otrzymał wyrównanie renty za okres od 1 maja 2004r. 31 stycznia 2005r. w kwocie 6968,55 zł. Wyjaśniła, iż nie miała żadnego wpływu na czas rozpatrzenia przez ZUS, a potem przez sąd wniosku o przyznanie renty oraz okoliczność, że ZUS wypłacił wyrównanie w styczniu 2005r. i doliczono całą tę kwotę do dochodu w 2005r. Podniosła, iż nie zrozumiały jest fakt, iż jej rodzina ma ponosić konsekwencje tego, iż ustawodawca nie przewidział takiej sytuacji. Podała, iż obecnie jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, a czteroosobowa rodzina utrzymuje się z renty męża w wysokości 896,16 zł oraz do sierpnia z zasiłku rodzinnego na dzieci w wysokości 86 zł.
Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż decyzja organu pierwszej instancji jest słuszna, gdyż dochód na członka rodziny przekracza ustawowy próg dochodowy. Ponadto wskazano, iż w odniesieniu do strony nie ma zastosowania art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż wprawdzie pobierała ona zasiłek rodzinny w poprzednich okresach zasiłkowych, lecz dochód na osobę w rodzinie przekracza ustawową kwotę 48 zł. Odnosząc się do kwestii doliczenia do dochodu wypłaconej w 2005r. zaległej renty należnej mężowi wnioskodawczyni wyjaśniono, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami renta jest dochodem uzyskanym, co w myśl art. 5 pkt 4a ustawy obliguje do doliczenia go do dochodu rodziny. W związku z tym w ocenie Kolegium w bieżącym okresie zasiłkowym zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku nie przysługują.
Na decyzję tę skargę wniosła H. C., ponownie przytaczając argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji. Podała, iż jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, a mąż dopiero w grudniu 2006r. podjął pracę dorywczą. W związku z tym wniosła o uznanie kwoty wyrównania jako dochodu utraconego i przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dwoje dzieci. Podała, iż pozbawienie jej rodziny zasiłku rodzinnego przy niskim dochodzie jest decyzją krzywdzącą głównie dzieci.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w niniejszej sprawie. Dodatkowo wyjaśniono, iż nie można z dochodu za 2005r. odjąć świadczenia wypłaconego przez ZUS w tym roku, mimo iż dotyczyło on roku 2004r. Dopiero bowiem wypłata świadczenia decyduje o tym, iż wchodzi ono w tej dacie do uzyskanego przez określony podmiot dochodu i powiększa dochód za dany rok.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie jej podjęcia, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest zasadna.
Z akt sprawy wynika, iż ustalając dochód rodziny, od którego wysokości uzależnione jest prawo do zasiłku rodzinnego uwzględniono w całości wyrównanie zaległej renty wypłacone mężowi skarżącej, a należne za okres od 1 maja 2004r. do 31 stycznia 2005r. Wskazano przy tym, iż zgodnie z art. 3 pkt 24d ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) renta jest dochodem uzyskanym, a z kolei w myśl art. 5 pkt 4a w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, o którym mowa w art. 3 ust. 24 ustawy, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o dochód uzyskany.
Argumentacja Kolegium jest zasadna, lecz tylko częściowo. Organ dokonał bowiem jedynie literalnej wykładni przepisów, podczas gdy w ocenie sądu w niniejszej sprawie należy mieć na względzie wykładnię systemową. Wskazać przede wszystkim należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny nie przekracza kwot, o których mowa w tym przepisie. Przy czym stosownie do art. 3 pkt 2 dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jednakże treści art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można interpretować w oderwaniu od innych przepisów zawartych w ustawie, a przede wszystkim art. 5 ust. 4 i 4a który nakazuje uwzględniać w dochodzie rodzinie zarówno dochód utracony, jak i dochód uzyskany, a także art. 32 ust. 1 ustawy uprawniającego organ do zmiany lub uchylenia bez zgody strony ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa mająca wpływ na prawo do tych świadczeń.
Oznacza to zatem, iż wprawdzie przy ustalaniu dochodu rodziny ustawodawca nakazał uwzględniać jej dochody uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (a więc w zamkniętym okresie czasu), lecz jednocześnie wskazał, iż należy brać pod uwagę także ewentualne zmiany wysokości tego dochodu, które miały miejsce w okresie po zakończeniu roku kalendarzowego, a przed wydaniem decyzji na dany okres zasiłkowy, także takie które nastąpiły w trakcie pobierania zasiłku. Jeżeli zatem w tym okresie rodzina uzyska dochód w rozumieniu art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych (a takim dochodem jest dochód spowodowany uzyskaniem renty –art. 3 pkt 24 ppkt d), to okoliczność ta ma wpływ na ustalenie aktualnie przysługującego prawa do zasiłku rodzinnego.
Mając na względzie powyższe uwagi należy stwierdzić, iż faktycznie dochód z tytułu prawa do renty (wraz z uzyskanym wyrównaniem) stanowił dochód uzyskany, ale w odniesieniu do wcześniej otrzymywanych zasiłków. Jak podał organ skarżąca otrzymywała zasiłek rodzinny zarówno w okresie od 1 maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r., a także w okresie od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r.. Skoro zatem mąż skarżącej uzyskał prawo do renty od 1 maja 2004r., przy czym decyzja w tej sprawie została wydana przez ZUS w dniu 29 grudnia 2004r., a w styczniu 2005r. wypłacono należne wyrównanie, to uzyskane prawo do renty stanowiło dochód uzyskany już w styczniu 2005r. O ile zatem skarżąca dokonała stosownego zgłoszenia tego faktu (do czego była zobligowana na mocy art. 25 ust. 1 ustawy i o czym należało pouczyć w decyzji przyznającej zasiłek), to należało okoliczność tę uwzględnić już w trakcie wypłaty zasiłku w okresie zasiłkowym trwającym do 31 sierpnia 2005r., na zasadach określony w § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. (Dz.U.
Nr 105 poz. 881 ze zm.). Dochód ten podlegał także uwzględnieniu jako dochód uzyskany przy ustalaniu zasiłku na okres od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. Skoro zaś dochód ten winien być uwzględniony przy zasiłkach otrzymywanych w poprzednich okresach, to nie można ponownie doliczać całej kwoty otrzymanego wyrównania do aktualnie obliczonego dochodu za 2005r. Jeżeli bowiem ustawodawca nakazał uwzględniać zmiany w sytuacji dochodowej na bieżąco, w tym przede wszystkim zmiany wynikające z przychodów uzyskiwanych w okresach miesięcznych, to nie można uznać aby jednocześnie celem racjonalnego ustawodawcy było późniejsze ponowne uwzględnianie tych samych kwot (i to w dodatku skumulowanych) przy ustalaniu dochodu na kolejny okres zasiłkowy. Za taką argumentacją przemawia także fakt, iż kwota zasiłku rodzinnego jest ustalona kwotowo, nie stanowi zaś różnicy między dochodem rodziny a określonym kryterium dochodowym.
Zatem dochód rodziny ma jedynie wpływ na ustalenie, czy zasiłek rodzinny przysługuje, czy też nie, nie ma zaś wpływu na jego wysokość (ta uzależniona jest jedynie od liczby dzieci). Gdyby zatem przedmiotowa renta wypłacana była w okresach miesięcznych, to prawdopodobnie zasiłek rodzinny przysługiwałby rodzinie skarżącej przez wszystkie okresy zasiłkowe. Natomiast jedynie fakt, iż wypłata nastąpiła z wyrównaniem, na co - jak słusznie twierdzi skarżąca - nie miała żadnego wpływu, pozbawiono skarżącą prawa do zasiłku na cały okres zasiłkowy. Zatem interpretacja przepisów, która w takim stanie faktycznym pozbawia skarżącą prawa do zasiłku należy uznać za niezgodną z konstytucyjną zasadą równości wszystkich obywateli wobec prawa. Stawia ona bowiem w wyraźnie gorszej sytuacji osoby, które - podobnie jak skarżąca - uzyskały określone przychody należne miesięcznie w skumulowanej kwocie, od osób które taki sam dochód uzyskały w odstępach miesięcznych.
Organ winien zatem ustalić mając na względzie powyższe uwagi, czy rodzina spełnia kryterium określone w ustawie, a tym samym czy ma prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku.
W związku z tym zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.