Uzasadnienie
Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia "[...]" nakazał E. i A. G. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku położonego w L. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji a skarga E. i A. G. na tę decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Pismem z dnia "[...]" organ I instancji wezwał zobowiązanych do dobrowolnego wykonania obowiązku. Upomnienie zostało im doręczone w dniu "[...]". Dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wystawił tytuł wykonawczy, zawierający klauzulę o skierowaniu go do przymusowego wykonania obowiązku, przy zastosowaniu m.in. grzywny w celu przymuszenia oraz pouczenie o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tytuł egzekucyjny został doręczony zobowiązanym w dniu "[...]".
Po wszczęciu egzekucji nastąpiło zwieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z toczącym się postępowaniem o uchylenie decyzji ostatecznej, na mocy której został orzeczony obowiązek rozbiórki budynku. Po ostatecznym i prawomocnym zakończeniu tegoż postępowania postępowanie egzekucyjne zostało podjęte.
Postanowieniem z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., na podstawie art. 32, art. 64a § 1 i art. 121 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005 r. Nr 29, poz. 1954 ze zmianami), nałożył na E. i A. G. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości "[...]". Na postanowienie to E. i A. G. wnieśli zażalenie, w którym zarzucali, że przepis art. 121 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na który powoływał się organ, został zmieniony od 1 lipca 2007 r. Egzekucja została wszczęta przed tą datą i winna być prowadzona według przepisów dotychczasowych.
Ponadto zarzucali, iż organ wyznaczył nierealny termin wykonania obowiązku. Podnosili także, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest stosowanie zasady jak najmniejszej dolegliwości dla adresata. Postanowieniem z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiesił postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia do czasu rozpoznania przez organ egzekucyjny zarzutu, zawartego w zażaleniu, dotyczącego stosowania zasady jak najmniejszej dolegliwości dla adresata wraz ze zleceniem organowi I instancji rozpatrzenia zarzutów w trybie art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W dniu "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem, wydanym na podstawie art. 34 § 2 wymienionej ustawy nie uwzględnił zarzutów. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zarzut został zgłoszony po upływie ustawowego siedmiodniowego terminu.
Ponadto nie było prawnych możliwości stosowania innych środków egzekucyjnych poza grzywną w celu przymuszenia i wykonaniem zastępczym (art. 121 i 128 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji)
Postanowienie organu I instancji zaskarżył pełnomocnik zobowiązanych, który w zażaleniu zarzucał, iż postanowienie organu I instancji zostało wydane wskutek zalecenia organu odwoławczego, zawartego w postanowieniu z dnia "[...]", które nie było ostateczne i nie funkcjonowało w obrocie prawnym, bo nie zostało doręczone zobowiązanym. Ponadto, skoro organ uznał, ze zarzut zgłoszono po terminie, to winien zastosować określone prawem procedury. Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia "[...]" utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że niezasadny jest zarzut wydania postanowienia w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów przez organ I instancji przed uprawomocnieniem się postanowienia organu II instancji. Zgodnie bowiem z art. 142 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia.
Ponadto organ zauważył, że organ I instancji błędnie podał w podstawie prawnej art. 34 § 2 tej ustawy ale sentencja jest zgodna z prawem, gdyż grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem w sprawie egzekucyjnej dotyczącej wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie E. i A. G. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu I instancji. Podtrzymali oni argumentację zawartą w zażaleniu. Wywiedli, że zaskarżonym postanowieniem organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w przedmiocie oddalenia zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało wydane mimo uprzedniego zawieszenia postępowania z urzędu. Postanowienie o zawieszeniu postępowania nie było prawomocne, nie było więc podstaw formalnoprawnych do wydania zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto wskazał, że strony nie skorzystały z możliwości złożenia zażalenia na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania, dotyczącego rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Organ odwoławczy był zobligowany do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie w przedmiocie zgłoszonych przez skarżących zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami, dalej powoływanej jako p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną w skardze podstawą prawną, ma obowiązek zbadać, czy w granicach zawisłej sprawy organ egzekucyjny zastosował prawidłowo wszystkie wiążące go przepisy powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zmianami) egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Z akt sprawy wynika, że skarżący upomnienie z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego otrzymali w dniu "[...]" i nie wykonali dobrowolnie obowiązku rozbiórki nałożonego ostateczną decyzją administracyjną. Dopuszczalne więc było wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 i art. 32 cytowanej ustawy wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, który musi spełniać wymogi określone w art. 27 § 1 wymienionej ustawy i być sporządzony według ustalonego wzoru. W myśl art. 27 § 1 pkt 9 ustawy tytuł egzekucyjny musi zawierać pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na które może powoływać się strona określa art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Skarżący zostali pouczeni o terminie, w którym można zgłosić zarzuty oraz o podstawach, na których zarzuty mogą być oparte. Zgodnie z art. 33 pkt 8 powoływanej ustawy podstawą zarzutu może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i na ten właśnie zarzut powołali się E. i A. G. Jedną z zasad, określoną w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest zasada stosowania środka egzekucyjnego jak najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było jednak możliwości zbadania, czy organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, zasadę tę naruszył. Jak wynika bowiem z akt sprawy odpis tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącym - zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnemu w dniu "[...]". Od tej daty biegł siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów, który upłynął z dniem "[...]". Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są szczególnym środkiem prawnym, przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku.
Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów powoduje ich bezskuteczność. Skarżący zgłaszając zarzut stosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w zażaleniu na postanowienie organu I instancji w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, uchybili siedmiodniowemu terminowi na zgłoszenie do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Termin siedmiodniowy liczony jest bowiem od daty otrzymania tytułu wykonawczego. Doręczony skarżącym odpis tytułu wykonawczego zawierał pouczenie w tej kwestii. Należy wyjaśnić, iż zażalenie na postanowienie wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zarzuty do postępowania egzekucyjnego są dwoma różnymi, niezależnymi od siebie środkami ochrony prawnej zobowiązanego. Wynika to z przepisu art. 123 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.
Nie oznacza to jednak, że możliwe jest wniesienie zarzutów w terminie późniejszym aniżeli oznaczony w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Termin do wniesienia zarzutów jest terminem zawitym. Zgłoszenie zarzutów z jego uchybieniem powoduje, iż są one bezskuteczne i nie mogą być merytorycznie rozpoznane. (tak między innymi Piotr Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji – Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis Warszawa 2003 str. 110). Słusznie więc organy odmówiły uwzględnienia zarzutów skarżących z powodu wniesienia ich po terminie. Niepotrzebnie jednak w uzasadnieniu rozstrzygnięć dokonywały oceny uciążliwości środka egzekucyjnego, bo to mogły uczynić tylko w razie skutecznego wniesienia zarzutów z zachowaniem terminu.
Odnosząc się do zarzutu skarżących, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów zostało wydane w czasie, kiedy nie weszło jeszcze do obrotu prawnego postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", to należy zauważyć, iż postanowieniem tym organ II instancji zawiesił nie całe postępowanie egzekucyjne lecz tylko postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Wobec tego nie było przeszkód prawnych do wydania przez organ I instancji postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Trudno też czynić organom zarzut zbyt szybkiego postępowania w sprawie skoro są do tego zobligowane z mocy art. 12 § 1 K.p.a., mającym zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.