Uzasadnienie
D. D. (dalej jako: "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postępowanie Służby Więziennej Dział Transportu Zakładu Karnego (...) w sprawie przetransportowania skarżącego do jednostki, położonej bliżej jego przyszłego miejsca zamieszkania. Skarżący zarzucił, że bezzasadnie odmówiono mu transportu, mimo pozytywnego rozpoznania złożonego przez niego wniosku w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Zakładu Karnego (...) (dalej jako: "Dyrektor ZK", "organ") wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku zaś nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, w ocenie Dyrektora ZK, zachodzą przesłanki uzasadniające oddalenie skargi. Jednocześnie organ wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z wymienionych w skardze dokumentów, gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Wyjaśniono, że skarżący został zgłoszony do transportu do innej jednostki penitencjarnej w dniu 23 maja 2023 r., jednakże Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej 2 czerwca 2023 r. anulował czynności transportowe z uwagi na brak wolnych miejsc zakwaterowania dla osadzonych R-1. Dodano, że 12 czerwca 2023 r., skarżący został poinformowany przez wychowawcę o swojej sytuacji związanej z przetransportowaniem niezwłocznie po otrzymaniu informacji w tym zakresie. Następnie skarżący został ponownie wytypowany i zgłoszony do transportu w dniu 26 czerwca 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W postępowaniu przed sądem administracyjnym, merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zaś do art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn.zm., dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.).
Powołane wyżej przepisy i normy prawne wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, wyjaśniając jakie konkretnie działania organów administracji publicznej, i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów, może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Tym samym, wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W ocenie Sądu, przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Z treści skargi wynika bowiem, że skarżący, który odbywa karę pozbawienia wolności, kwestionuje postępowanie Służby Więziennej Dział Transportu Zakładu Karnego (...) w sprawie przetransportowania skarżącego do jednostki położonej bliżej jego przyszłego miejsca zamieszkania. Zdaniem skarżącego, bezzasadnie odmówiono mu transportu, mimo pozytywnego rozpoznania złożonego przez niego wniosku w tym zakresie.
Należy zatem wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2021 r., poz. 53 ze zm., dalej jako: "k.k.w."), wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności odbywa się, co do zasady, według przepisów tej ustawy. W myśl art. 6 § 2 k.k.w., skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Przy czym, wszelkie prośby i wnioski dotyczące działalności jednostki organizacyjnej Służby Więziennej załatwia kierownik tej jednostki w ramach prowadzonej przez siebie działalności, stosownie do § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2013 r., poz. 647 ze zm.).
Natomiast w myśl § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej i pracownika Służby Więziennej, załatwiają:
- 1) kierownik jednostki organizacyjnej - jeżeli skarga jest do niego adresowana, a nie dotyczy jego bezpośredniej działalności lub bezpośredniej działalności jego zastępcy i podjętych przez nich decyzji, chyba że w tym zakresie zostanie uznana za zasadną;
- 2) dyrektor okręgowy Służby Więziennej – jeżeli skarga dotyczy działalności nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2;
- 3) Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona - jeżeli skarga dotyczy działalności okręgowego inspektoratu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1;
- 4) Minister Sprawiedliwości lub osoba przez niego wyznaczona – jeżeli skarga dotyczy działalności Centralnego Zarządu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1.
Zatem do tych właśnie podmiotów skarżący winien kierować wszelkie wnioski i uwagi dotyczące jednostki organizacyjnej, w której odbywa karę pozbawienia wolności. Należy przy tym podkreślić, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby czynności organów postępowania wykonawczego, jak również czynności sądu penitencjarnego dokonywane były poprzez wydawanie aktów o charakterze administracyjnym, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Ponadto żaden z przepisów k.k.w. nie stanowi o stosowaniu, w zakresie regulowanym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości, przepisów k.p.a., zwłaszcza, że stosownie do treści art. 1 § 2 k.k.w., do postępowania w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy postępowania karnego.
W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd, bowiem kwestie związane z organizacją i działalnością zakładu karnego pozostają poza kompetencjami sądu administracyjnego.
Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego o cofnięciu wniesionej w niniejszej sprawie skargi, jednakże cofnięcie skargi jako czynność dyspozycyjna strony (rozumiana jako wyraz przyznanego prawa do rozporządzalności skargą) może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga jest dopuszczalna i nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu (postanowienie WSA w Opolu z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 155/13, dostępne w CBOSA).
Zatem merytoryczne rozpatrzenie wniosku o cofnięcie skargi i umorzenie postępowania sądowego może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga została wniesiona skutecznie.
W niniejszej zaś sprawie skarga podlega odrzuceniu, gdyż jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Nie sprawują one bowiem kontroli nad sposobem załatwiania skarg i wniosków wnoszonych do administracji zakładów karnych i aresztów śledczych przez przebywające w miejscu odosobnienia osoby.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.