Uzasadnienie
Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta O., decyzją z 7 maja 2004 r. przyznał R. G. zasiłek stały w wysokości 418 zł miesięcznie.
W dniu 8 czerwca 2004 r. R. G. zawiadomił ośrodek pomocy społecznej o uzyskaniu dochodu za okres od stycznia do maja 2004 r. w kwocie 615,36zł. z tytułu wykonywania czynności ławnika w sądzie powszechnym.
Organ pomocy społecznej decyzją z 23 czerwca 2004 r. "[...]" zmienił swą wcześniejszą decyzję, ustalając wysokość zasiłku stałego od l lipca 2004 r. do 30 listopada 2004 r. na kwotę 337,93 zł miesięcznie.
W odwołaniu od tej decyzji R. G. zakwestionował jej zasadność twierdząc, iż brak było podstawy prawnej do zmiany wysokości zasiłku, ponieważ rekompensata pieniężna za wykonywanie czynności ławnika nie jest dochodem stałym. Wywodził, że przed wydaniem decyzji nie został mu przedstawiony wywiad rodzinny i środowiskowy przeprowadzony przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej.
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2004 r. nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, iż zmiana sytuacji dochodowej strony, stosownie do art. 106 § 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.), stanowi obligatoryjną przesłankę zmiany decyzji ostatecznej. Dlatego Miejski Ośrodek pomocy Społecznej, uzyskawszy informację o zmianie sytuacji dochodowej odwołującego się, musiał z urzędu wszcząć postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej przyznającej zasiłek stały i wydać decyzję zmieniającą wysokość przyznanego świadczenia.
Organ drugiej instancji stwierdził jednak, iż została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, ponieważ stronie nie zostało doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany wysokości zasiłku i to legło u podstaw zmiany decyzji.
W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego R. G. zarzucił, iż organ odwoławczy nie rozstrzygnął, czy otrzymywana przez ławnika rekompensata pieniężna stanowi dochód mający wpływ na wysokość świadczenia z opieki społecznej. Nadal twierdził, iż organy rozpoznające jego sprawę nie wzięły pod uwagę, że dochód, który uzyskuje jako ławnik, nie jest dochodem stałym. Ponadto zarzucał, że decyzja z dnia 23.06.2004r. została wydana z naruszeniem art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wywodziło, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji konieczny jest udział strony, aby już na tym etapie mogła ona podnosić zarzuty i przedstawiać argumenty, a nie dopiero w postępowaniu odwoławczym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. l § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, póz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Ocena zaskarżonej decyzji sprowadza się więc do rozważenia, czy przy jej wydawaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania administracyjnego. W sprawie niniejszej nie zostało wykazane, by organ odwoławczy dopuścił się tego rodzaju naruszeń.
Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. (art. 106 ust. l i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej - Dz. U Nr 64, póz. 539 ze zmianami- zwanej dalej ustawą)
Według art. 106 ust. 5 ustawy decyzja taka podlega zmianie na niekorzyść strony, bez jej zgody, w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. Przepis art. 8 ust. 3 ustawy definiuje dochód jako sumę miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawa nie rozróżnia pojęć dochodu stałego i dochodu okresowego. Przewiduje natomiast weryfikację wysokości dochodu stanowiącego podstawę do ustalenia uprawnień do świadczeń z opieki społecznej w razie uzyskania wszelkiego dochodu, nawet jednorazowego przekraczającego określoną wysokość.
W jaki sposób należy dokonywać oceny sytuacji dochodowej strony korzystającej z pomocy społecznej w razie jej zmiany wskazuje przepis art. 8 ust. 11 i 12 ustawy.
Bezzasadne jest powoływanie się skarżącego na to, że przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o ustroju sądów powszechnych. (Dz. U Nr 98, póz. 1070 ze zmianami) nie określają, iż przychody pieniężne za czynności ławnika mają wpływ na wysokość świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. Art. 172 § 3 tej ustawy daje ławnikowi prawo do otrzymania rekompensaty pieniężnej za czas wykonywania czynności w sądzie, lecz kwestię, czy jest to dochód mający wpływ na wysokość zasiłku z pomocy społecznej, reguluje wyłącznie ustawa o pomocy społecznej. Ta zaś jako dochód traktuje wszelkie przychody bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania.
Wobec tego podzielić należy stanowisko Kolegium odwoławczego, że w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji powziął wiadomość o uzyskiwaniu przez skarżącego nowych dochodów, zobligowany był do wszczęcia postępowania zmierzającego do ustalenia, jaki ewentualny wpływ ma ten fakt na prawo i wysokość przyznanego wcześniej świadczenia. Wprawdzie Kolegium nie odpowiedziało wprost na wątpliwości R. G., czy dochód uzyskiwany za czynności ławnika jest dochodem w rozumieniu ustawy, wskazało jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji że w okolicznościach niniejszej sprawy organ pierwszej instancji musiał wydać decyzję zmieniającą wysokość przyznanego zasiłku. Wywody te wskazują,,iż organ odwoławczy dochód skarżącego uzyskiwany w Sądzie Okręgowym potraktował jako dochód określony ustawą o pomocy społecznej.
Jak słusznie jednak zauważył organ drugiej instancji przy wszczęciu postępowania z urzędu obowiązkiem organu było, zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomić o tym stronę. Organ pierwszej instancji niewątpliwie obowiązku tego zaniedbał. W aktach sprawy administracyjnej brak jest bowiem dowodu doręczenia R. G. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego, a on sam w odwołaniu od decyzji zarzucał, że nie został o tym poinformowany i, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art.106 ust. 4 ustawy, nie przeprowadzono przed wydaniem decyzji rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Działanie takie naruszyło zasadę wyrażoną w art. 10 § l k.p.a., nakładającą na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienie wypowiedzenia się w sprawie. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego stanowiło wadę procesową uzasadniającą uchylenie decyzji zmieniającej wysokość zasiłku stałego przez organ drugiej instancji. Z powyższych względów należało uznać, że kasatoryjna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie naruszyła prawa i wobec tego skargę, jako bezzasadną należało oddalić, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270)