Uzasadnienie
Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Burmistrza M. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. przyznano D. P. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości 100 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztu zakupu leków, odmówiono przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości 107 zł na pokrycie kosztu zakupu leków oraz zaliczono w poczet przyznanego świadczenia kwotę 100 zł przyznaną decyzją z dnia "[...]". W uzasadnieniu wskazano, iż 25 września 2009r. D. P. złożył wniosek o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup lekarstw w miesiącu październiku 2009r. w kwocie 207 zł. Decyzją z dnia "[...]" organ pomocy przyznał ma zasiłek celowy na częściowe pokrycie zakupu lekarstw w w kwocie 100 zł oraz odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup leków w kwocie 107 zł. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego.
W toku ponownego postępowania ustalono, iż D. P. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego dochodem jest zasiłek stały w wysokości 444 zł miesięcznie. Wskazano, iż posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie nabył prawa do świadczeń z ZUS oraz spłaca zaległości w zlikwidowanym Funduszu Alimentacyjnym po 100 zł miesięcznie. Podał, iż recepty jakie dołączył do wniosku zostały zrealizowane w miesiącu październiku 2009r. i oczekuje pomocy do wysokości pełnego zwrotu kosztów zakupionych leków. Wskazano, iż dochód wnioskodawcy nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń i występują przesłanki wymienione w art. 7 ustawy o pomocy społecznej warunkujące przyznanie świadczeń pieniężnych. Jednakże przyznano pomoc jedynie na częściowe pokrycie kosztu zakupu leków z kilku względów. Podano, iż w chwili złożenia podania wnioskodawca miał zabezpieczone lekarstwa, a ponadto pracownicy apteki podali, iż miał możliwość zastosowania tańszych zamienników, za które zapłaciłby niższą kwotę.
Ponadto podano, jaką kwotą środków finansowych dysponował Ośrodek i jaka liczba osób wystąpiła o pomoc. Wyjaśniono, iż wysokość zasiłku celowego w miesiącach wrzesień – październik 2009r. wynosiła od 50 do 200 zł, a tylko dwa zasiłki były przyznane na kwotę wyższą. Podniesiono, iż zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej pomoc ta stanowi jedynie wsparcie osób i rodzin w trudnych sytuacjach, lecz ich nie wyręcza i nie może stanowić źródła utrzymania. Wskazano, iż wnioskodawca co miesiąc występuje o przyznanie świadczeń, a w niniejszej sprawie wystąpił o pomoc w zakupie leków na przyszły miesiąc. Jednakże uwzględniając jego trudną sytuację przyznano mu pomoc w ograniczonym zakresie z uwagi na ograniczone środki finansowe i dużą liczbę osób ubiegających się o pomoc. Podano przy tym, iż wnioskodawca mógł obniżyć koszt zakupu leków poprzez zakup zamienników. Jednocześnie wyjaśniono, iż na poczet przyznanego świadczenia zaliczono kwotę przyznaną decyzją z dnia "[...]" wydaną w niniejszej sprawie, uchyloną przez Kolegium.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. P. Podał, iż koszty leków powinny być zaspokojone w całości, gdyż ich zażywanie stanowi niezbędną potrzebę bytową, albowiem nie dochodzi wtedy do pogorszenia jego stanu zdrowia. Wyjaśnił, iż nie ma wystarczających środków pieniężnych w skali miesiąca na pokrycie kosztów zakupu leków. Podniósł, iż zasiłki na leki są mu przyznawane z dużym opóźnieniem. Podał, iż przytoczony przez organ fakt wykupienia przez niego leków 3 dni przed złożeniem podania oznacza, iż to organ spóźnił się z przyznaniem środków finansowych o 21 dni. Wykupując leki w październiku 2009r. nie zaoszczędził opłaty 500 zł na rozwiązanie jego problemów życiowych, zaś pieniądze na ten cel pożyczył Podał, iż kwota 207 zł mieściła się w możliwościach finansowych Ośrodka, skoro w takich granicach przyznawano świadczenia. Przytoczył także fakty dotyczące cen leków w różnych aptekach oraz ich zamienników.
Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w całości zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, co powoduje że organ pomocy decyduje, czy przyzna i w jakiej wysokości świadczenie, o które wnioskodawca się ubiega, nawet jeśli strona spełnia wszystkie kryteria ustawowe. Przy czym organ winien dokonać dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wskazano, iż w tej sprawie organ ustalił wszystkie okoliczności faktyczne i uznał, iż wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe warunkujące przyznanie świadczenia. Przyznał zatem takie świadczenie w kwocie 100 zł. Podano przy tym, iż fundusze otrzymywane z pomocy społecznej stanowią jedynie niezbędne wsparcie i nie należy ich traktować jako źródła finansowania wszystkich potrzeb. Świadczenie z pomocy społecznej nie może także służyć zwrotowi wydatków już poniesionych przez stronę, ani też nie musi pokrywać pełnych kosztów utrzymania.
Wskazano zaś, iż wnioskodawca zakupił leki we wrześniu 2009r. na kwotę 184,92 zł, a wystąpił o pomoc na leki w kwocie 207 zl. Podniesiono ponadto, iż fundusze organu pomocy są ograniczone, a organ ten – zgodnie zaleceniem Kolegium – przeanalizował możliwości Ośrodka, a także liczbę osób ubiegających się o pomoc. Wskazano przy tym, iż D. P. jest objęty pomocą w różnych formach. W związku z tym Kolegium uznało, iż organ pomocy nie pozostawił odwołującego się bez pomocy i podzieliło argumentacje organu pomocy odnośnie wysokości przyznanego świadczenia.
Skargę na powyższą decyzję wniósł D. P. Podał, iż został pobity na komisariacie policji w 2003r. i z tego powodu doznał zawału serca. W konsekwencji jest zmuszony do przyjmowania leków, które w październiku 2009r. miały kosztować około 200 zł. Podał, iż leki wykupił za pożyczone pieniądze, które musiał zwrócić z zasiłku stałego. Nieprzyznanie mu wnioskowanej kwoty spowodowało, iż nie miał środków na wyżywienie, a także nie mógł załatwić innych spraw życiowych. Podniósł, iż Ośrodek dysponuje kwotą 12000 zł na rok z przeznaczeniem na leki, więc żądany zasiłek mógł otrzymać, a ponadto organ pomocy mógł wystąpić o dodatkowe środki z budżetu państwa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zawsze na określony cel i ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Sformułowanie "zasiłek celowy może być przyznany" oznacza, że decyzja w przedmiotowej sprawie wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Orzekając w przedmiocie przyznania tego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej).
Wydanie decyzji winno być zatem poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a motywy podjętego orzeczenia winny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, iż uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000r., sygn. akt I SA 945/00, LEX nr 79608). Sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2008r., sygn. akt I OSK 624/2007).
W niniejszej sprawie powyższe wymogi zostały zachowane. Organ pomocy sporządził wywiad środowiskowy ustalając, iż wnioskodawca spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia pieniężnego w ramach pomocy społecznej i przyznał zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu leków w wysokości 100 zł. Nie jest zatem słuszne twierdzenie skarżącego, iż nie został objęty pomocą, która jest mu należna z mocy ustawy z uwagi na konieczność zażywania leków. Organ przyznał bowiem takie świadczenie, jakiego był w stanie udzielić z uwagi na środki jakimi dysponował. Przy czym w decyzji wskazano dokładnie, jaka ilość środków pozostawał w gestii organu pomocy, jaka ilość wniosków o pomoc wpłynęła do Ośrodka i jaka była średnia kwota przyznanego zasiłku.
W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu zapadłe w niniejszej sprawie mieści się w ramach uznania administracyjnego. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, iż ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Jak bowiem wskazano wyżej środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone i nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb.
W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu organ dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego na rozprawie przed tutejszym Sądem wskazać należy, iż nie znajdują one uzasadnienia. Fakt, iż nieprzyznanie zasiłku spowodowało niemożność załatwienia innych spraw przez skarżącego (co podnosił także w skardze) nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Jak wskazano wyżej organ pomocy nie jest zobowiązany do zaspokajania wszystkich potrzeb skarżącego, gdyż musi mieć na uwadze środki finansowe, jakimi dysponuje i liczbę osób i rodzin ubiegających się o pomoc. Podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność, iż dwóm osobom przyznano zasiłki w kwocie wyższej niż 200 zł także nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd dokonuje bowiem oceny jedynie zaskarżonej decyzji, a ponadto - jak wskazano wyżej - to organ pomocy dokonuje rozdziału środków finansowych mając na względzie wyżej wskazane przesłanki. Przy czym podnieść należy, iż z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia "[...]" organ pomocy przyznał skarżącemu zasiłek w kwocie 220 zł z przeznaczeniem na zakup leków w miesiącu styczniu 2010r. Nie można zatem stwierdzić, iż organ celowo zaniża skarżącemu kwotę przyznawanych świadczeń. Także nie znajduje uzasadnienia zarzut, iż organ pomocy nie wyliczył się z kwoty jaką dysponuje rocznie z przeznaczeniem na pomoc w zakupie leków. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podana została bowiem liczba osób ubiegających się o świadczenia i biorąc pod uwagę zestawienie tych dwóch liczb nie można uznać, aby kwota środków finansowych Ośrodka była szczególnie wysoka. Nie może odnieść skutku także zarzut skarżącego, iż pracownik organu winien przeprowadzać wywiad środowiskowy dysponując wyceną leków z apteki, gdyż to dopiero w trakcie wywiadu ustalane są potrzeby wnioskodawcy i to na podopiecznym ciąży obowiązek wskazania wszystkich okoliczności uzasadniających konieczność zaspokojenia wnoszonych przez niego żądań.
Wobec powyższego Sąd skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).