Uzasadnienie
We wniosku z dnia 17 stycznia 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu, A. R. wniósł o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]", podnosząc, iż nie jest go stać na wynajęcie zawodowego pełnomocnika z wyboru. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do jego majątku należy nieruchomość rolna o powierzchni "[...]". Źródłem jego utrzymania jest renta, której wysokość wynosi "[...]" netto (zgodnie z załączoną do wniosku kserokopią przekazu pocztowego). W rubrykach nr 9 i 11, skarżący dodał, iż jest zadłużony, a nie może "dorobić" z uwagi na trudności jakie napotyka ze strony byłej żony, która zniszczyła ponadto i rozdała jego rzeczy.
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 13 grudnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu, na skutek sprzeciwu, wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, przyznał mu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu, podniósł, iż ze złożonych w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy oświadczeń i dokumentów wynika, że skarżący jest rencistą, którego dochód miesięczny netto z tytułu renty wynosi "[...]", z czego "[...]" pobierane jest na poczet alimentów. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika ponadto, że posiada on zaległe zobowiązania wobec "[...]".
Skarżący stwierdził, że nie prowadzi gospodarstwa domowego, gdyż rozwiódł się z żoną. Obecnie "koczuje" w nowo budowanym budynku, przez co nie ponosi żadnych opłat mieszkaniowych. Zresztą i tak nie miałby z czego pokryć takich wydatków. Utrzymuje się bowiem ze zbieractwa, żebrania oraz z pomocy opieki społecznej. Skarżący podniósł, że nie posiada rachunku rozliczeniowego. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego wyjaśnił również, że zawieszona przez niego działalność gospodarcza nie została wznowiona, z uwagi na przeprowadzanie przez jego byłą żonę remontu budynku, gdzie ta działalność miała być prowadzona. Skarżący wyjaśnił ponadto, że zdołał uiścić wpis w sprawie ze środków pieniężnych, które udało mu się pożyczyć.
W ocenie Sądu, skarżący w przedmiotowej sprawie w sposób wystarczający wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem Sądu, jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia obciążeń związanych z udziałem strony w sprawie. Uzyskiwane przez skarżącego środki finansowe są bowiem tak minimalne, że obecnie nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Takie wnioski można wysnuć na podstawie dokumentów i oświadczeń zgromadzonych w sprawie, mimo że skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych przez Referendarza sądowego oświadczeń i dokumentów.
W ocenie Sądu, dochody wykazywane przez skarżącego są poniżej minimum egzystencji. Jakakolwiek kalkulacja jego wydatków nie jest zatem potrzebna, aby przekonać się, że w jego sytuacji materialnej kwota 100 zł jest sumą bardzo dużą. Nie zmienia tego faktu również to, że skarżący nie przedstawił na wezwanie Referendarza sądowego ostatniej decyzji organu pomocy społecznej w jego sprawie. W sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący jakiekolwiek środki uzyskane z pomocy społecznej nie zmieniłyby bowiem w sposób znaczący bardzo trudnej sytuacji finansowej strony.
Tym samym trudno oczekiwać od niego poczynienia oszczędności dla pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W tych okolicznościach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe, zauważyć należy, iż mimo tego, że obecnie skarżący wystąpił ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ustanowienie dla niego adwokata, oznaczać będzie w istocie przyznanie skarżącemu na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym prawa pomocy z zakresie całkowitym.
Mając to na uwadze, ale również przedstawione wyżej stanowisko Sądu dotyczące sytuacji materialnej skarżącego, w tym w szczególności w zakresie wiarygodności wykazania przez niego okoliczności, uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącego nie uległa zasadniczej zmianie w stosunku do ocenianej przez Sąd. Skarżący nie wykazał wprawdzie obecnie, aby nadal płacił alimenty w kwocie "[...]", jednakże mając na uwadze wysokość dochodu skarżącego, którego podstawowym źródłem utrzymania pozostaje renta w kwocie "[...]", trudno uznać, iż pochodzące z niego środki umożliwiają pokrycie wydatku związanego z ustanowieniem adwokata bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Skoro natomiast sytuacja materialna skarżącego uznana została już wcześniej przez Sąd za bardzo trudną m.in. z uwagi na niski dochód (poniżej minimum egzystencji), to tym samym również obecnie uznać należy, iż nie pozwala ona na poniesienie przez skarżącego kosztów postępowania, w tym także związanych z ustanowieniem adwokata.
W konsekwencji, za zasadne uznano przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.