Uzasadnienie
E. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia "[...]", nr "[...]", stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia "[...]" w przedmiocie nałożenia na skarżącego grzywny w kwocie 29.162,90 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia "[...]". Jednocześnie skarżący wniósł o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na swoją trudną sytuację finansową. Dodał, iż jest osobą niepełnosprawną.
W odpowiedzi na wezwanie, skarżący przedłożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. W jego uzasadnieniu nawiązał do przedmiotu sprawy, której dotyczy skarga. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, zaś jedynym źródłem dochodu dwuosobowej rodziny jest renta skarżącego w wysokości 603,01 zł. Do przedmiotowego wniosku skarżący załączył kserokopię decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości renty (do wypłaty: 600,01 zł) oraz informację o operacjach na jego rachunku bankowym za okres: od dnia 1 kwietnia 2015r. do dnia 10 lipca 2015 r.
Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 647/15, Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówiła przyznania skarżącemu prawa pomocy, uznając, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu podniesiono, iż w złożonym wniosku skarżący jako jedyne źródło dochodu dwuosobowej rodziny wykazał rentę w kwocie 603,01 zł, natomiast z załączonej informacji o operacjach na jego rachunku bankowym wynika, że okresowo zasila on ten rachunek wpłatami własnymi (20 maja 2015 r. w kwocie 280 zł, 28 maja 2015 r. w kwocie 650 zł), których źródła nie wyjawił.
Tym samym, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie z tych źródeł sfinansować kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Dodatkowo z załączonej informacji o operacjach na rachunku bankowym skarżącego wynika również, iż ze środków z tego rachunku opłaca on nieciążące na nim zobowiązania, jak np. 29 maja 2015 r. (600 zł) – P. S.(kontrahent: ARIMR); 10 lipca 2015 r. (120 zł), 17 czerwca 2015 r. (120 zł), 21 maja 2015 r. (110 zł), 10 kwietnia 2015 r. (160 zł) – P. S. (kontrahent: Provident Polska SA), a to przeczy twierdzeniu o jego trudnej sytuacji finansowej.
Ponadto wskazano, że wprawdzie skarżący nie posiada obecnie żadnego majątku, lecz z materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że w dniu 22 grudnia 2014 r. darował synowi W. S. "gospodarstwo wraz z budynkami". W tych okolicznościach można zatem przypuszczać, że obecnie w razie ewentualnych własnych trudności finansowych będzie mógł je przezwyciężyć dzięki pomocy syna, na rzecz którego dokonał przysporzenia majątkowego.
W złożonym sprzeciwie E.S. podniósł, iż gospodarstwo rolne nie było w jego posiadaniu, lecz syna – P.S., który w grudniu 2014 r. przekazał je bratu – W. S., gdyż nie był w stanie poradzić sobie z zadłużeniem i utrzymaniem bieżącym gospodarstwa. Dodał, że W.S. czasowo przebywa zagranicą w celu spłaty zadłużonego gospodarstwa, lecz nie jest on w stanie pomagać więcej skarżącemu, ponieważ pracuje sezonowo. Wnioskodawca zaznaczył również, iż pieniądze, które wpłacał sam na konto, zostały przesłane przez syna – W. S. na spłatę długu zaciągniętego przez drugiego syna – P.S. Skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnego majątku i utrzymuje się razem z żoną tylko ze swojej renty w wysokości 603 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a), w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, iż sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Stosownie do treści art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem, że spełnienie przesłanek określonych w tych unormowaniach obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji, w której wnioskodawca uprawdopodobni brak środków na poniesienie jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Tym samym, to na stronie postępowania spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku i przyznanie prawa pomocy. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem prawidłowo go wypełnić i uzasadnić, podając precyzyjne informacje odpowiadające prawdzie, które umożliwią ustalenie możliwości finansowych wnioskodawcy.
Należy przy tym podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy winny być interpretowane w sposób ścisły, a udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).
Dokonując oceny bieżącej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego Sąd uznał, iż uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału aktowego skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Jedynym źródłem dochodu dwuosobowej rodziny jest renta rolnicza skarżącego w wysokości 603,01 zł miesięcznie, co potwierdza dołączona do wniosku PPF kserokopia decyzji Prezesa KRUS z dnia "[...]" (k. 10 akt sądowych). Skarżący nie posiada żadnych nieruchomości czy też przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Podał, że gospodarstwo rolne wraz z budynkami przekazał w dniu 31 sierpnia 2009 r. umową darowizny z zaznaczeniem służebności osobistej budynku mieszkalnego na rzecz syna – P. S., który jednak nie radził sobie z zadłużeniem oraz bieżącym utrzymaniem gospodarstwa i w dniu 22 grudnia 2014 r. umową darowizny przeniósł własność gospodarstwa na swojego brata, W. S. Skarżący dodał, że syn – W. S. czasowo przebywa zagranicą i przesyła mu pieniądze, jednakże są one przeznaczane wyłącznie na spłatę zadłużonego gospodarstwa, przy czym podkreślił, iż syn pracuje sezonowo i nie jest w stanie bardziej pomagać skarżącemu.
W ocenie Sądu, powyższe okoliczności przedstawione przez skarżącego pozwalają na stwierdzenie, iż uiszczenie kosztów sądowych, jak również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przekraczają obecnie możliwości finansowe skarżącego. Mimo bowiem uzyskiwania stałego, miesięcznego dochodu w postaci renty w wysokości 603,01 zł, należy uznać, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna i niemożliwe jest poczynienie przez skarżącego stosownych oszczędności w celu prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiotowej sprawie.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.