Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 659/14

Uzasadnienie

A.Z. po zapadnięciu wyroku oddalającego jego skargę zwrócił wnioskiem z 17 września 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (k. 37-38 akt).

W uzasadnieniu stwierdził m.in., iż "jest osoba ubogą (...), gdyż nie posiada dochodów, oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz wspólnie (...) gospodarującej rodziny. (...) "(N)ie jest w stanie pokryć w całości kosztów wnioskowanej pomocy bez uszczerbku w swoim utrzymaniu i bycie, bowiem (...) w zakresie swojego niezbędnego utrzymania prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, w zakresie którego ponosi opłaty za mieszkanie ze wszelkimi jego kosztami eksploatacyjnymi w tym i podatki za mieszkanie i nieruchomość rolną w wysokości łącznej msc. ok. 135,00 zł., wyżywienie 150,00 zł. Innych wydatków (...) nie ponosi, lecz (...) posiada zaległości płatnicze (...) w wysokości 1.465,69 zł, co (...) już wykazał(-) we wcześniejszym (...) wnioskach o pomoc, choćby we wniosku o sygn. akt II SAB/Ol 57/13, która to zaległość (...) powiększa się (...). Dlatego (...) jest zmuszony utrzymywać się sam ponosząc wszelkie (...) koszty i trudności tego utrzymania (...).

(Z) posiadanej nieruchomości (...) nie czerpie zarobków a jedynie wykorzystuje ją (...) na" "prowadzenie (...) na niej upraw warzyw na swoje potrzeby żywieniowe".

Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki 111,54 m2", mieszkanie o powierzchni ok. 36 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,59 ha. Wnioskodawca nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów.

Skarżący został wezwany (k. 40, 42) w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; w skr. p.p.s.a.) do złożenia w terminie 7 dni oświadczenia wskazującego:

1. 1) oświadczenia wskazującego:
2. – źródło finansowania wydatków w ostatnich sześciu miesiącach;
3. – sposób wykorzystywania nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku (w tym odrębnie każdej z wykazanych pod pozycją "nieruchomość rolna"), a ponadto, wobec tego, że nieruchomości te nie przynoszą dochodu - wskazującego przyczyny braku ich wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu (np. z tytułu dzierżawy, najmu, itp.) lub ostatecznie sprzedaży;
4. 2) kopii aktów notarialnych nabycia nieruchomości wykazanych w formularzu wniosku (z ewentualnym usunięciem danych zbywcy);
5. 3) kopii dokumentacji aktualnego zadłużenia;
6. 4) kopii dowodów uiszczenia ostatnich, podliczonych we wniosku, wydatków związanych z mieszkaniem i nieruchomościami rolnymi;
7. 5) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych - za okres ostatnich sześciu miesięcy.

Na wezwanie to wnioskodawca - pouczony o tym, iż niezastosowanie się do niego może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy - nie udzielił odpowiedzi, w konsekwencji czego Referendarz sądowy, postanowieniem z 27 sierpnia 2015 r., odmówił ustanowienia na jego rzecz adwokata (k. 86-87).

Od tego postanowienia wnioskodawca wniósł sprzeciw. Stwierdził m.in., iż nie "posiada dochodów, oszczędności czy przedmiotów wartościowych, co bez wątpienia wykazał i co jest bezsporne, skoro na powyższe przedstawił dowody źródłowe i wykazał sytuację materialną i bytową we wniosku PPF". Zarzucił m.in. zarzut naruszenia art. 255 p.p.s.a. "przez bezpodstawne jego niezastosowanie", gdyż "WSA w Olsztynie (...) nie wezwał strony do wykazania i wyjaśnienia wątpliwości".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje

Na wstępie należy wskazać, iż 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Zgodnie z art. 2 tej ustawy, przepisy p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym.

Art. 260 § 1 p.p.s.a. został zmieniony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, a zatem w niniejszym postępowaniu - wszczętym przed 15 sierpnia 2015 r. - należy stosować art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu uprzednio obowiązującym.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

W związku z powyższym postanowienie referendarza sądowego z 27 sierpnia 2015 r. straciło moc, a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Wobec tego, iż z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Tym samym w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia adwokata.

Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 252 i art. 255 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniu skarżącego zawartemu w sprzeciwie, był on wezwany pismem z 24 września 2014 r. (k. 40), doręczonym 13 października 2014 r. (k. 42), do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych, mających wyjaśnić wątpliwości powstające na tle oświadczenia zawartego w rozpatrywanym wniosku.

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1954/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Stąd też postanowiono jak w sentencji.