Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia "[...]" r. Starosta, działając na podstawie art. 118 ust. 1, ust. 2 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), odmówił E. S. (dalej jako: "skarżąca") nieodpłatnego przyznania prawa własności lokalu mieszkalnego i prawa własności nieruchomości rolnej położonej w obrębie R., gm. O. Decyzja ta została wysłana w dniu 4 kwietnia 2016 r. na adres wskazany przez skarżącą jako adres do korespondencji, tj. O., ul. "[...]". Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana (w dniach 5 i 13 kwietnia 2016 r.) i w dniu 30 kwietnia 2016 r. została zwrócona nadawcy.
W dniu 24 maja 2016 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując kolejny adres do korespondencji.
Postanowieniem z dnia "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że doręczenie decyzji skarżącej nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego, przewidzianego w art. 44 k.p.a., ponieważ przesyłkę wysłano na wskazany adres dla doręczeń, została ona dwukrotnie awizowana, o czym pozostawiono zawiadomienie w skrzynce pocztowej, a następnie, po upływie terminu do jej podjęcia z urzędu pocztowego, zwrócono ją nadawcy. Organ odwoławczy uznał, że za dzień doręczenia decyzji należy uznać 30 kwietnia 2016 r., a zatem wynikający z art. 129 § 1 k.p.a. 14 – dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 16 maja 2016 r. (ponieważ 15 maja 2016 r. to była niedziela). Natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu 24 maja 2016 r., zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 25 stycznia 2017 r.
W dniu 30 stycznia 2017 r. (data nadania pocztowego) E. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie powyższe postanowienie. W skardze zawarła także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazała, że adres dla doręczeń u swoich rodziców w O. podała, ponieważ jej były małżonek notorycznie wykradał wszelką korespondencję w miejscu jej zamieszkania. Podniosła, że rozstrzygnięcia w sprawie wysyłane były pod nieaktualny adres rodziców, gdyż jej ojciec zmarł w dniu 7 maja 2016 r. Po jego śmierci zabrała matkę do siebie do G. Wcześniej jej matka chorowała, o czym doręczyciel wiedział. Wiedział też, że skarżąca nie zamieszkuje w O. i mógł powiadomić jej brata o adresowanych do niej przesyłkach. W tamtym okresie nie przebywała w mieszkaniu rodziców, ponieważ musiała dopilnować nauki małoletniego dziecka, które wychowuje samotnie. Wskazała też, że pracuje w sądzie i nie powinno być problemów z doręczaniem korespondencji na adres zakładu pracy, zatem zarzut niemożności doręczenia jej przesyłki jest nieprawdziwy. W dalszej części skargi odniosła się do merytorycznych zagadnień sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazało ponadto, że zawarty w skardze wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jako podlegający rozpoznaniu przez SKO, zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu, o czym skarżąca została powiadomiona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Tym samym, sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako "k.p.a.") odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wobec powyższego, podstawową przesłanką dla stwierdzenia zachowania przez stronę terminu do wniesienia odwołania jest ustalenie, czy i kiedy nastąpiło doręczenie zaskarżonego aktu stronie, bowiem data ta wpływa na rozpoczęcie biegu wskazanego 14 - dniowego terminu.
Skarżąca w toku postępowania przed organem I instancji jako adres do korespondencji wskazała adres zamieszkania rodziców, tj. O., ul. "[...]" i pod ten adres organ w dniu 4 kwietnia 2016 r. wysłał decyzję z dnia "[...]". Jak wynika z adnotacji poczty, w dniu 5 kwietnia 2016 r., wobec niemożności doręczenia pisma adresatowi i braku osoby, która podjęłaby się oddać je adresatowi, przesyłka została złożona w urzędzie pocztowym, a zawiadomienie o tym pozostawione zostało w skrzynce pocztowej. Ponowna próba doręczenia przesyłki miała miejsce w dniu 13 kwietnia 2016 r., o czym także pozostawiono zawiadomienie (adnotacja "awizowano powtórnie").
Zgodnie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 (tzn. bezpośrednio adresatowi lub wskazanym osobom, które podjęły się oddania pisma adresatowi) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
W myśl art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3).
Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4).
W świetle powyższej regulacji przyjąć zatem należy, że prawidłowo organy uznały, iż doszło do skutecznego doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji, ponieważ przesyłka wysłana została na adres wskazany przez skarżącą, a następnie pozostawiona urzędzie pocztowym, o czym dwukrotnie zawiadomiono pozostawiając awizo i po upływie czternastodniowego terminu do odbioru pisma zostało ono zwrócone nadawcy.
Wadliwie natomiast organ obliczył datę, z którą doszło do doręczenia decyzji, wskazując, że jest to 30 kwietnia 2016 r. Skoro w myśl art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a w art. 44 § 1 mowa jest o 14 dniach, to ten 14 dniowy termin należy liczyć od dnia złożenia przesyłki w urzędzie pocztowym, inaczej mówiąc - od dnia pierwszego awizowania. Wskazuje na to także brzmienie art. 44 § 3 k.p.a., który termin odbioru przesyłki określa jako nie dłuższy niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia.
Wobec tego, jako prawidłową datę doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji należy przyjąć dzień 19 kwietnia 2016 r. Powyższe ustalenie nie ma jednak znaczenia dla oceny dochowania przez skarżącą 14 - dniowego terminu na złożenie odwołania, liczonego zarówno prawidłowo - od dnia 19 kwietnia 2016 r., jak i błędnie - od dnia 30 kwietnia 2016 r., ponieważ odwołanie to wniesione zostało w dniu 24 maja 2016 r., zatem po upływie 14 dni od doręczenia.
W tej sytuacji słusznie w zaskarżonym postanowieniu stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Prawidłowo też ocenił organ, że ponowne przesłanie decyzji na adres miejsca pracy skarżącej miało wyłącznie walor informacyjny, ponieważ skuteczne doręczenie, otwierające termin do wniesienia odwołania, nastąpiło wcześniej - w trybie opisanego wyżej doręczenia zastępczego.
Wbrew stanowisku skarżącej, nie jest obowiązkiem organów poszukiwanie innych adresów, pod którymi możliwe byłoby ewentualne doręczenie przesyłki, skoro strona wielokrotnie w toku postępowania wskazała adres do korespondencji i pod tym adresem wcześniejsze doręczenia były skutecznie dokonywane. To strona należycie dbająca o swoje interesy, jeżeli z jakichś powodów dojdzie do zmiany stanu faktycznego (w tym wypadku miejsca odbierania korespondencji) powinna zawiadomić o tym fakcie organ, a nie obarczać go obowiązkiem poszukiwania innego adresu, który to obowiązek nie wynika z żadnego przepisu prawa. Przeciwnie, w myśl art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego.
Natomiast w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2). Jeżeli strona postępowania podaje adres do korespondencji inny niż jej adres zamieszkania to prawidłowość dokonywania doręczeń musi być odnoszona do tego właśnie adresu, co uczyniły organy orzekające w sprawie.
Wskazać także skarżącej należy, że złożony wraz ze skargą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie mógł być rozpoznany przez Sąd, ponieważ organem właściwym w tym przedmiocie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które – co wynika z odpowiedzi na skargę - przystąpi do jego rozpatrzenia po zakończeniu niniejszego postępowania sądowego. Dopiero rozstrzygnięcie tego organu, jeżeli zostanie zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, będzie mogło być poddane kontroli sądowej.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.
Ponieważ przedmiotem skargi było postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, Sąd zastosował przepis art. 119 pkt 3.p.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie kończące postępowanie.