Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" r. nakazał M. H. rozbiórkę dobudowanej murowanej części domku letniskowego, położonego na działce nr "[...]" w "[...]", oraz rozebranie samowolnie dobudowanej części zadaszonego tarasu, określając usytuowanie i wymiary części obiektu podlegające rozbiórce.
Po rozpoznaniu odwołania M. H. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" r. uchylił powyższą decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania z uwagi na pominięcie przez organ pierwszej instancji w prowadzonym postępowaniu I. H. - współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości oraz konieczność ustalenia stanu budynku przed samowolną dobudową części tego obiektu.
Decyzją z dnia "[...]" r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał I. i M. H. rozbiórkę dobudowanej murowanej części domku letniskowego oraz rozebranie samowolnie dobudowanej części zadaszonego tarasu, określając usytuowanie i wymiary części obiektu podlegające rozbiórce. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru budowlanego stwierdził, iż przedmiotowe roboty zostały rozpoczęte w czerwcu 2006 r. bez pozwolenia na budowę. Wywiódł, że brak jest możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, gdyż dla przedmiotowego terenu nie sporządzono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz brak jest ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy. W tej sytuacji nie zostały spełnione warunki określone w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego.
Organ nadzoru budowlanego podał wymiary pierwotnego domku oraz wyliczył wielkość części obiektu podlegającą rozbiórce. Powyższego dokonał powołując się na treść aktów notarialnych, map geodezyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości, dokumentację Urzędu Gminy w K. związaną z przeniesieniem własności działki na R. H. - poprzednika prawnego M. i I. H. oraz pozwolenie na budowę udzielone pierwszemu właścicielowi.
W złożonym odwołaniu M. i I. H. zakwestionowali prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wywiedli, że wykonywane roboty budowlane, stanowiące remont istniejącego obiektu, nie wymagały pozwolenia na budowę. Stwierdzili, że remont ten nie naruszył interesu publicznego i społecznego ani praw osób trzecich i został przeprowadzony w sposób prawidłowy pod względem technicznym. Podnieśli, że sporny domek jest gotowy do zamieszkania, wobec czego jego rozbiórka narazi odwołujących się na konieczność poniesienia wysokich kosztów i wnieśli o umożliwienie zalegalizowania samowoli budowlanej. Zarzucili ponadto, że nie zostali poinformowani o konieczności wstrzymania prowadzonego remontu domku letniskowego.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i argumentację prawną organu pierwszej instancji i stwierdził, że powierzchnia samowolnie dobudowanej części domku podlegająca rozbiórce została ustalona prawidłowo. Wskazał, że odwołujący się po dacie wszczęcia postępowania w sprawie na własną odpowiedzialność kontynuowali roboty wykończeniowe. Podniósł również, że w stanie faktycznym sprawy nakaz rozbiórki jest obligatoryjny. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wywiódł ponadto, że wskazane przez odwołujących się uchybienia proceduralne pozostają bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji.
W złożonej skardze I. i M. H. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 50 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, a także przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: art. art. 7, 9, 11, 75 i 77 § 1 Kpa. Podnieśli, iż roboty, które wykonywali nie wymagały pozwolenia na budowę, gdyż był to remont zmierzający do zachowania substancji budynku. Skarżący zakwestionowali ponadto ustalenia organów obu instancji dotyczące pierwotnej powierzchni obiektu. W toku postępowania sądowoadministracyjnego powołali się na nową okoliczność, iż rozbudowa obiektu nastąpiła po roku 1990, zanim nabyli oni własność przedmiotowej nieruchomości.
Wobec tego w sprawie winien mieć zastosowanie art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 665) zezwalający na legalizację obiektu.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odnosząc się szczegółowo do zarzutów strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zawarte w skardze zarzuty skarżących o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji a także przepisów prawa materialnego w zakresie określonym skargą, nie znalazły potwierdzenia. Okoliczności faktyczne dotyczące zakresu przeprowadzonych przez skarżących robót budowlanych i ich charakteru a także terminu wykonania tych robót zostały przez organy dostatecznie wyjaśnione oraz znajdują potwierdzenie w aktach sprawy administracyjnej. Organy orzekające dały temu wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Stanowisko organów nadzoru budowlanego w tej mierze jest przekonywujące i oparte na całokształcie dowodów zgromadzonych w sprawie. Z resztą sam skarżący w początkowej fazie postępowania administracyjnego nie przeczył tym okolicznościom, a dopiero później zmienił swoje stanowisko.
Skarga jest jednak zasadna, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazano.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zmianami) sąd administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonych aktów organów administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami), zwanej dalej jako ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja, którą, na podstawie art. 48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane,(Dz. U. z 2003 r. Nr 20, poz. 2016, ze zmianami), w dalszej części uzasadnienia zwanej jako Prawo budowlane, nakazano skarżącym, rozbiórkę dobudowanej części domku letniskowego i części zadaszonego tarasu, przy czym organ nadzoru budowlanego I instancji w uzasadnieniu decyzji powołał się na art. 48 ust. 2 tej ustawy i stwierdził, że przesłanki określone tym przepisem nie zostały w niniejszej sprawie spełnione.
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06, ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 247, poz. 1844, którym przepis art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zmianami), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", uznano za niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Następstwem powyższego orzeczenia jest utrata mocy obowiązującej przez art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego we wskazanej wyżej części. W dacie rozpatrywania przez Sąd niniejszej sprawy nie istnieje zatem ograniczenie określone w tym przepisie. Natomiast podstawą nakazu rozbiórki była okoliczność, na którą powoływał się Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, iż zgodnie z obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisami Prawa Budowlanego, brak było możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Samowolnie rozbudowany domek letniskowy położony jest bowiem na terenie, dla którego nie sporządzono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a dotychczasowy plan przestał obowiązywać z dniem 31 grudnia 2003 r., na mocy art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 89, poz. 717, ze zmianami). Ustawowym wymogiem pozwalającym na legalizację spornej samowoli budowlanej pozostawało uzyskanie przez skarżących ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie samowoli budowlanej, czyli spełnienie przesłanki określonej w art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego.
Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny, już po wydaniu zaskarżonej decyzji, utrata w określonym zakresie mocy obowiązującej wskazanego przepisu musi być kwalifikowana przez Sąd jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 145 a § 1 Kpa można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 282/06, Lex nr 203309).
W tej sytuacji ma zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b 1 ppsa, zgodnie z którym sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru budowlanego uwzględni treść wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego mając także na uwadze, że przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego może być stosowany dopiero wówczas, gdy w następstwie czynności właściwego organu administracji publicznej, o których mowa w ust. 2 i 3, nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W razie ustalenia, że legalizacja nie jest możliwa, organ ten winien wyjaśnić, czy dobudowana część przedmiotowego obiektu budowlanego może być rozebrana bez naruszenia substancji istniejącego uprzednio domku letniskowego. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych nie wynika bowiem, czy organ prowadził postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia powyższej okoliczności. Nakaz rozbiórki można bowiem skierować do części obiektu budowlanego, ale tylko wtedy, gdy część ta da się wydzielić bez istotnej ingerencji i może być rozebrana bez uszczerbku dla pozostałej części budynku.(patrz wyroki NSA z dnia 28 kwietnia 2006 r. II OSK788/2005, z dnia 25.07.2006. II OSK 958/05). Dotychczasowe postępowanie administracyjne tej kwestii nie wyjaśniło.
W zależności od nowych ustaleń faktycznych organ załatwi sprawę w oparciu o odpowiednie przepisy prawa budowlanego.
Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i lit. c ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz na zasadzie art. 152 ppsa orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Ponadto Sąd w oparciu o art. 200 powyższej ustawy zasądził od organu na rzecz strony skarżącej poniesione przez nią koszty postępowania sądowego.