Uzasadnienie
R. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. skargę na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 1 grudnia 2015r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy R. z dnia 22 października 2015r. w sprawie wymeldowania jej z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w R. Jednocześnie złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Podała, że sama prowadzi gospodarstwo domowe, a jej źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości 997,37 zł, którą w całości przeznacza na własne utrzymanie. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca nie posiada żadnego majątku. Podała, że ponosi opłaty stałe wynoszące 400 zł, koszty leczenia - 120 zł, opłaty na media - 50 zł, wydatki na wyżywienie - 200 zł, inne wydatki - 200 zł. Wyjaśniła, że opłaty stałe to opłata na mieszkanie przy ul. [...] w R.; inne wydatki to koszty korespondencji niezbędnej do prowadzenia spraw, koszty przejazdów (bilety), koszty leków inne niż przewlekłe, dodatkowa karta telefoniczna, opłaty na media to faktura na telefon w mieszkaniu przy ul. [...] oraz karta do telefonu komórkowego. Podała, że nie posiada wyciągów z rachunku bankowego, ale emerytura jest przelewana na konto bankowe.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2016r. (sygn. akt II SA/Ol 67/16) Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że ciężar dowodu istnienia okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, a jeśli oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest obowiązany złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podano, że przeprowadzenie analizy budżetu domowego skarżącej wymagało ustalenia, na jakie opłaty stałe przeznacza kwotę 400 zł miesięcznie, gdyż skarżąca nie wskazała, z jakiego lokalu korzysta i na jakich warunkach się to odbywa.
W związku z tym wezwano ją do przedłożenia określonych dokumentów. Mimo uprzedzenia skarżącej o tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na żadne z pytań dotyczących obecnego miejsca zamieszkania. Ponadto nie przedłożyła dowodów ponoszenia wydatków związanych z aktualnym miejscem zamieszkania, co nasuwa wątpliwości co do kwestii jej samodzielnego gospodarowania. Ponadto nie dostarczyła wyciągów z posiadanego rachunku bankowego, które miały dokumentować m.in. wpływy z emerytury. Dlatego zdaniem referendarza sądowego skarżąca nie stworzyła warunków do podjęcia wolnego od wątpliwości rozstrzygnięcia jej wniosku.
W złożonym sprzeciwie R. R. podała, że opłatę za telefon w mieszkaniu, z którego została wymeldowana należy zakwalifikować jako opłatę za media, gdyż telefon nie został "wymeldowany". Wyjaśniła, że pytania zawarte w wezwaniu zrozumiała jako pytania dotyczące lokalu, którego dotyczy opłata za media. Podała, że obecnie przebywa pod adresem wskazanym do korespondencji i ponosi z tego tytułu wydatki. W styczniu 2016r. partycypowała w ½ w zakupie drewna na opał oraz opłacie za energię elektryczną, lecz nie ma to dowodów. Dołączyła dowody przelewów bankowych emerytury.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest osobą prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe, a jej źródłem dochodu jest emerytura w kwocie 997,37 zł netto, którą – jak oświadczyła – w całości przeznacza na koszty utrzymania, w tym koszty zakupu leków. Nie posiada żadnego majątku.
Podnieść, że jedynym powodem odmowy przyznania prawa pomocy przez Referendarza był brak pełnej odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów i wyjaśnień, co uniemożliwiło ocenę sytuacji skarżącej. Jednakże w ocenie Sądu dokumenty nadesłane wcześniej, jak też wyjaśnienia zawarte w sprzeciwie i dokumenty do niego dołączone pozwalają na stwierdzenie, iż obecnie skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Skarżąca utrzymuje się z niewysokiej emerytury, z której zaspokaja jedynie podstawowe potrzeby. Wprawdzie z akt sprawy wynika, że została ona eksmitowana z lokalu, którego dotyczy zaskarżona decyzja o wymeldowaniu, ale zamieszkuje w innym miejscu i z tego tytułu także musi ponosić koszty. Zatem zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżącej należy jednak wyjaśnić, że stosownie do art. 249 p.ps.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.s. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.