Uzasadnienie
Zarządzeniem pokontrolnym z [...] r. Warmińsko - Mazurski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Olsztynie, działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tj. Dz. U z 2021r., poz. 1070) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w terminie od 22 czerwca do 4 lipca 2022r. w Gospodarstwie Rolnym B., należącym do W. H. (dalej skarżący), udokumentowanych protokołem kontroli nr ELB 153/2022 zarządził:
- 1. Prowadzić ilościową i jakościową ewidencję wytwarzanych odpadów, zgodnie z przyjętym katalogiem odpadów. Termin realizacji: na bieżąco
- 2. Powstające odpady magazynować w oznakowanych miejscach w sposób zabezpieczający przed działaniem czynników atmosferycznych. Miejsca magazynowania odpadów oznakować w sposób czytelny i trwały, poprzez wskazanie co najmniej kodów magazynowanych odpadów; Termin realizacji: natychmiastowo.
- 3. Rzetelnie i zgodnie ze stanem faktycznym sporządzać roczne sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami; Termin realizacji: do dnia 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy.
- 4. Zaprzestać przetwarzania odpadów o kodzie 19 06 05 na działkach wchodzących w skład gospodarstwa do czasu uzyskania od Starosty Braniewskiego pozwolenia na przetwarzanie odpadów. Przed przetwarzaniem odpadu każdorazowo wykonać badanie gleby oraz stosowanej partii pofermentu; Termin realizacji: natychmiastowo.
- 5. Rzetelnie, zgodnie z prawdą i terminowo informować Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska o sposobie realizacji zarządzeń pokontrolnych; Termin realizacji: natychmiastowo.
Skarżący w piśmie z 29 lipca 2022 r. skierowanym do organu przedstawił swoje stanowisko dotyczące ww. zarządzenia. Skarżący wskazał, że nie zgadza się z zarządzeniem pokontrolnym w zakresie obowiązku nałożonego w pkt 4 ww. aktu i w tym zakresie zamierza złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, o ile przed upływem terminu do jej wniesienia organ nie zweryfikuje swojego stanowiska w tej części. Skarżący wywiódł, że w jego ocenie kontrolujący błędnie zakwalifikował gnojowicę pochodzącą bezpośrednio z fermy krów mlecznych, jako odpad o kodzie 19 05 05 zarządzając zaprzestanie jego przetwarzania na działkach wchodzących w skład gospodarstwa do czasu uzyskania przez stronę od Starosty Braniewskiego pozwolenia na przetwarzanie odpadów, a nadto nakazując każdorazowo przed przetwarzaniem wykonać badanie gleby oraz stosowanej partii pofermentu.
Skarżący pismem z 11 sierpnia 2022 r. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na zarządzenie pokontrolne z [...] r. zaskarżając je w części, tj. co do pkt 4 w zakresie, w jakim organ uznał, iż skarżący przetwarza odpady o kodzie 19 06 05 - tj. ciecze z beztlenowego rozkładu odpadów zwierzęcych lub roślinnych w procesie R10, czyli obróbki na powierzchni ziemi przynoszącej korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska i w tej mierze nakazał zaprzestanie przetwarzania odpadów na działkach wchodzących w skład gospodarstwa strony do czasu uzyskania od Starosty Braniewskiego pozwolenia na przetwarzanie odpadów, co w ocenie skarżącego nie jest wymagane w obowiązującym stanie prawnym bowiem poferment uzyskiwany w procesie wykorzystywania gnojowicy krów mlecznych w biogazowni skarżącego nie stanowi odpadu w rozumieniu obowiązujących przepisów i nie mają do niego zastosowania obowiązki wskazane w zarządzeniu WIOŚ.
Mając na uwadze powyższe skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w żądanym zakresie.
Organ w odpowiedzi na skargę z 14 września 2022 r. wniósł o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Organ wskazał, że po otrzymaniu stanowiska skarżącego w którym ten kwestionował zasadność obowiązku nałożonego w pkt 4 zarządzenia pokontrolnego wydał akt o charakterze autokontrolnym. Pismem z 11 sierpnia 2022 r., (doręczonym 16 sierpnia 2022 r.) poinformował skarżącego, że odstępuje od obowiązku nałożonego w pkt 4 zarządzenia pokontrolnego z dnia [...] r. Jednocześnie, w dniu 11 sierpnia 2022r. pełnomocnik profesjonalny W. H. złożył skargę na zarządzenie pokontrolne Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z dnia [...] r. w części, w jakiej organ uznał, iż skarżący przetwarza odpady o kodzie 19 06 05. Przedmiotową skargę organ otrzymał w dniu 16 sierpnia 2022r. a więc po tym jak skierował do skarżącego pismo z dnia 11 sierpnia 2022 r., informujące o odstąpieniu od obowiązku wskazanego w punkcie 4 zarządzenia pokontrolnego.
W ocenie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministarcyjnego ze względu na uchylenie zaskarżonego aktu w trybie autokontrolnym poprzez odstąpienie przez organ od obowiązku nałożonego w pkt 4 zarządzenia pokontrolnego.
Pełnomocnik skarżącego w piśmie z 3 października 2022 r. odniósł się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę. Wywiódł, że zarządzenie pokontrolne, jako władcza forma działania administracji publicznej dla swej zmiany i wywołania skutku w sferze praw i obowiązków strony wymaga także odpowiedniej formy. Samo pismo organu, z którego miałoby wynikać, iż odstępuje od stosowania wyrażonego w pkt 4 tegoż zarządzenia nie wywołuje w ocenie skarżącego takowego skutku. Stąd też wymagane jest w tej mierze rozstrzygnięcie Sądu jednoznacznie przesądzające o niezwiązaniu strony tą częścią zarządzenia pokontrolnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) (dalej p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1); w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłosi osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania (pkt 2); gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3).
Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można rozstrzygnąć sprawy co do istoty (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 428). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowo administracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będziemy mieć do czynienia m.in. wtedy, gdy w toku tego postępowania, przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Jest bowiem zasadą, że "zniknięcie" przedmiotu kontroli sądowej przed dniem wyrokowania przez sąd administracyjny skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego, uzasadniającą jego umorzenie (por. R. Hauser, Stosowanie reguł walidacyjnych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (na przykładzie konkretnej sprawy) (w:) W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Maciej Zielińskiego, pod red.
A. Choduń i S. Czepity, Szczecin 2010, s. 325 i nast.). Z taką sytuacją będziemy mieć do czynienia w szczególności wówczas, gdy zaskarżona decyzja lub inny zaskarżony akt zostanie pozbawiona bytu prawnego (uchylona) w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień "autokontrolnych" przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Taka sytuacja – w istocie - zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Organ w dacie złożenia skargi dokonał autokontroli swojego rozstrzygnięcia – zarządzenia pokontrolnego – w całości uwzględniając żądania strony skarżącej. Organ wydał bowiem akt datowany na 11 sierpnia 2022 r., który mimo uchybień o charakterze redakcyjnym i formalnym zawierał wszystkie elementy tzw. minimum decyzyjnego i w sposób nie budzący wątpliwości uchylił objęty granicami skargi pkt. 4 zarządzenia pokontrolnego z [...] r.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że zarządzenie pokontrolne objęte treścią art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1070 z późn. zm.) (dalej u.ś.r.) jest aktem o charakterze władczym organu administracji publicznej, nakładającym na adresata określone obowiązki. Jak wskazuje się w orzecznictwie do zarządzeń pokontrolnych odnoszą się takie same wymogi formalne i merytoryczne, jak do innych władczych aktów organów administracji publicznej, wykonanych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej (Wyrok WSA we Wrocławiu z 27.02.2019 r., II SA/Wr 824/18; Wyrok WSA we Wrocławiu z 6.12.2022 r., II SA/Wr 185/22; Postanowienie WSA w Poznaniu z 12.01.2022 r., IV SA/Po 814/21 dostępne https://cbois.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze powtórzyć należy, że stanowisko organu datowane na 11 sierpnia 2022 r., spełnia formalne wymogi władczego rozstrzygnięcia organu administracji i można przypisać mu charakter autokontrolny względem zarządzenia pokontrolnym z [...] r. Akt z 11 sierpnia 2022 r. określa organ który go wydał, adresata aktu (stronę postępowania), zawiera rozstrzygniecie i podpis. W treści stanowiska organu z 11 sierpnia 2022r. w sposób nie budzący wątpliwości wskazano, że organ odstępuje od nałożenia obowiązku wynikającego z pkt. 4 zarządzenia pokontrolnego z [...] r. Nie ma zatem wątpliwości, że organ w istocie – choć zastosował inną nomenklaturę – uchylił pkt. 4 zarządzenia pokontrolnego. Organ uwzględnił zatem w całości żądanie skarżącego zawarte w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 11 sierpnia 2022 r., co stanowi warunek skutecznego zastosowania trybu autokontrolnego.
Nie ulega również wątpliwości, że w konsekwencji wydania przez organ aktu autokontrolnego z 11 sierpnia 2022 stanowiące przedmiot skargi zarządzenie pokontrolne (w zaskarżonej części) zostało wyeliminowane z obrotu prawnego przez sam organ administracji. W tej sytuacji Sąd uznał, że zasadnym jest umorzenie postępowania sądowego, gdyż w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu dalsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe.
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a., orzekł o umorzeniu postępowania (pkt I sentencji postanowienia). O zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania w wysokości 697 zł obejmujących: koszty zastępstwa procesowego adwokata (480 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17,00 zł) wpis sądowy od skargi (200 zł), Sąd orzekł, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm., w pkt II sentencji postanowienia).