Uzasadnienie
M.P., wezwana z mężem S.P. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 750 zł, zwróciła się we wniosku z dnia 3 lipca 2014 r. o zwolnienie od kosztów sądowych - stwierdzając, iż "uposażenie miesięczne nie zaspokaja w pełni potrzeb (...) 4-osobowej rodziny", "nie zaspokaja podstawowych potrzeb (...) (utrzymanie domu, zakup opału, opłata za energię itp.)".
Jak wynika z oświadczenia, we wspólnym gospodarstwie z małżonkami pozostaje dwoje dorosłych dzieci, które są na ich utrzymaniu. Dochód miesięczny brutto skarżącego z tytułu umowy o pracę wynosi 3967,39 zł, a skarżącej, z tytułu zasiłku dla bezrobotnych - 658,90 zł. Jedynym majątkiem jest mieszkanie o powierzchni 60,52 m2.
Rozpatrując zgłoszony wniosek zważono, co następuje:
Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późniejszymi zmianami), zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W celu zagwarantowania konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, nie będącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, od zasady tej wprowadzony został wyjątek polegający na możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Dlatego też przepis ten odnosi się do osób nieposiadających jakichkolwiek dochodów, osób o wyjątkowo niskich dochodach, bądź znajdujących się w szczególnie ciężkiej sytuacji. Co do zasady nie ma on więc zastosowania w stosunku do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty w toczącym się postępowaniu stanowiłyby poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Przyznanie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
A zatem strona, która dysponuje wolnym od obciążeń majątkiem oraz stałym comiesięcznym dochodem, powinna pokryć wydatki związane ze swym udziałem w postępowaniu sądowym bez pomocy państwa (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Trzeba zwrócić uwagę na fakt, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594).
Dane przedstawione przez skarżącą nie przekonują, by znajdowała się ona w szczególnej sytuacji ekonomicznej. Zdaniem referendarza, wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych, które w postępowaniu pierwszoinstancyjnym sprowadzają się zasadniczo do wpisu od skargi, nie wykracza poza możliwości finansowe czteroosobowej rodziny, gdyż przy dochodzie w podanej wysokości, własnym mieszkaniu i braku konieczności ponoszenia nadzwyczajnych wydatków jest to możliwe choćby z pomocą szerokiej oferty produktów bankowych.
Na marginesie należy też przypomnieć, iż uregulowanie wpisu nie musi wcale oznaczać utraty kwoty uiszczonej na poczet zainicjowanego przez stronę postępowania sądowego, gdyż w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosi wniosek o przyznanie należnych kosztów (art. 200 i art. 210 § 1 p.p.s.a.).
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.