Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 czerwca 2014 r., działająca z upoważnienia Wójta "[...]", Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014r. poz. 567), w zw. z art. 17, art. 23, art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz. 1456, z późn. zm.), odmówiła przyznania "[...]", świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna, w związku z opieką nad matką, "[...]".
W uzasadnieniu orzeczenia podano, że zgodnie z art. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013r. wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548).
Wskazano, że w dniu 27 maja 2014 r. "[...]" zwróciła się do tut. Ośrodka o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, "[...]" która legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 10 czerwca 2010 r. Było ono wydane na czas określony do dnia 30 czerwca 2013 r. Następnie "[...]" ponownie złożyła w dniu 29 lipca 2013 r. wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 20 sierpnia 2013 r., wydanym na czas określony od dnia 29 lipca 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2014 r. Z oświadczenia "[...]" wynikało, że opiekuje się chorą matką, która wymaga stałej, całodobowej opieki; nigdzie nie pracuje w związku z koniecznością sprawowania opieki. "[...]" miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, lub innej pracy w związku z opieką nad matką w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2010 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji, stwierdził, że "[...]", mimo że spełnia inne przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia nie jest w kręgu osób, którym wygasło świadczenie z mocy prawa na podstawie art.11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. Z 1548) lecz w związku z upływem terminu, na który świadczenie zostało przyznane.
Decyzją z dnia 17 września 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze "[...]", po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymało w mocy w całości decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że w dniu 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów, której przepisy określają, na jakich warunkach jest możliwe nabycie uprawnienia do otrzymania zasiłku dla opiekunów, a także zasady, zgodnie z którymi będą one ustalane i wypłacane. Podstawowy warunek określono w art. 1 i art. 2 ust. 1 tej ustawy. Wskazano w nich, że zasiłek dla opiekunów przysługuje osobom, które w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie uznanego za niekonstytucyjny art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.1548 oraz z 2013 r., poz. 1557).
Ten warunek w przedmiotowej sprawie nie został spełniony. Nie nastąpiło w sprawie wygaśnięcie z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. W tej sprawie przyznano bowiem stronie prawo do świadczenia na czas określony, tj. do dnia 30 czerwca 2013 r. Wraz z nadejściem tego terminu, strona straciła prawo do świadczenia, przy czym nie nastąpiło to z mocy prawa, lecz wynikało z treści samej decyzji. Konieczne zatem było – w ocenie organu odwoławczego – orzeczenie co do całości wniosku strony - o odmowie przyznania zasiłku dla opiekuna.
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 1148/14, po rozpoznaniu skargi "[...]", złożonej na decyzję SKO, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" od wyroku WSA, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt I OSK 487/15 oddalił skargę kasacyjną.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 8 lutego 2016 r., organ pierwszej instancji odmówił przyznania "[...]", świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna, w związku z opieką nad matką, "[...]".
Organ pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 21 października 2015 r., wystąpił do Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wyjaśnienie, czy w okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 28 lipca 2013 r. zachodziła, bądź też nie zachodziła ciągłość istnienia znacznego stopnia niepełnosprawności u "[...]". Powiatowy Zespół poinformował organ, iż nie jest władny stwierdzić, czy zachodzi ciągłość istnienia znacznego stopnia niepełnosprawności w ww. okresie, a "[...]" nie legitymowała się w tym okresie ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności.
Biorąc powyższe pod uwagę, organ pierwszej instancji stwierdził, że wywiązał się z zobowiązań nałożonych przez NSA i stoi na stanowisku, że nie została spełniona przesłanka z art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o świadczeniach rodzinnych i niektórych innych ustaw.
Po rozpoznaniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", decyzją z dnia 24 marca 2016 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania. W ocenie Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu i wymaga utrzymania jej w całości w mocy. Strona nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku dla opiekuna, ponieważ nie należy do kręgu osób, którym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw.
Ponadto. Strona nie należy również do kręgu osób, którym przysługiwałoby prawo do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z kontynuacją orzeczenia o niepełnosprawności osoby wymagającej opieki na podstawie art. 24 ust. 3a uśr w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. Bezpodstawne, w ocenie Kolegium, są zarzuty strony o niewykonywaniu przez organ pierwszej instancji orzeczeń sądowych, bowiem organ podjął odpowiednie czynności, do których został zobowiązany przez sądy orzekające w przedmiotowej sprawie. Zarówno WSA, jak i NSA, uzależniły w swoich wyrokach możliwość przyznania stronie wnioskowanego zasiłku dla opiekuna od ustalenia, czy strona miała możliwość uzyskania dalszych świadczeń związanych z kontynuacją poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności "[...]". Tylko w takiej sytuacji można byłoby uznać, że mimo niespełnienia przesłanki, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, tj. niewygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r., strona stałaby się uprawniona do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Kolegium wskazało na pismo Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 stycznia 2016 r.
Kolegium podniosło również, że wykonując zalecenia sądów, organ pierwszej instancji ustalił daty wpływu do organu orzekającego o niepełnosprawności daty wpływu wniosków o wydanie orzeczeń o niepełnosprawności, tj.: 6 maja 2010 r., 29 lipca 2013 r. i 28 sierpnia 2014 r. Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że istnieje przerwa w posiadaniu przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, czemu nie zaprzecza również strona. Brak tej ciągłości spowodował, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie stało się prawem słusznie nabytym przez "[...]", które to prawo mogłoby jej zostać odebrane przez niekonstytucyjny przepis art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i niektórych innych ustaw.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła "[...]".
Skarżąca podniosła, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji, są sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności z ich interpretacją, dokonaną w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt I OSK 487/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 1148/14.
Organy obu instancji przyjęły, że osoba dotknięta znacznym stopniem niepełnosprawności i wymagająca stałej opieki, niezdolna do samodzielnej egzystencji odzyskała na 28 dni sprawność, co wyklucza skarżącą z grona uprawnionych do zasiłku dla opiekunów. Sądy wykazały, że taka wykładnia jest niedopuszczalna i nakazały organom dokonanie rzetelnych ustaleń w sprawie. Organy ponownie, na podstawie pobieżnych analiz dokumentów, podtrzymały swoje wcześniejsze stanowisko, lekceważąc oceny i wskazania sądów.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą "[...]", prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką "[...]".
Sąd nie podziela tego rozstrzygnięcia i stanowiska organu, zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wskazać bowiem w tym miejscu należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w dnia 21 października 2015 r. sygn. akt I OSK 487/15, oddalający skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 1148/14 w sprawie ze skargi "[...]" na decyzję SKO w "[...]" z dnia 17 września 2014 r. w przedmiocie zasiłku dla opiekuna.
Wyrok ten wiąże organy orzekające w niniejszej sprawie z mocy art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Wyjaśnić należy, że przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna dotyczy więc prawidłowości zastosowania w konkretnej sprawie określonych przepisów prawa, pozostających w logicznym związku z treścią rozstrzygnięcia. Zakres dokonanej oceny prawnej musi też być oceniany w kontekście ustrojowej funkcji sądu administracyjnego, który co do zasady nie orzeka in merito, a dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych (tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10).
Z powyższego wynika, że zarówno organy administracyjne, których działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, jak i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa, na podstawie których sąd orzekał. Oznacza to, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu i w kolejnych postępowaniach, w których się pojawia, nie może być ona, co do zasady, ponownie badana.
Z orzeczeniem takim wiąże się domniemanie prawidłowości zawartych w nim ustaleń, dotyczących wykładni przepisów prawnych, sygnalizujących prawidłowy kierunek wykładni prawa.
W ocenie Sądu - wbrew stanowisku organu drugiej instancji - organy nie wykonały powyższego wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 21 października 2015 r.
Podnoszona w uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO okoliczność, że organ pierwszej instancji podjął czynności, do których zobowiązany został przez sądy orzekające, nie oznacza w niniejszej sprawie w żaden sposób, że organy wykonały powyższy wyrok NSA.
Nie przesądza o tym w żadnym razie fakt wystąpienia przez organ do Powiatowego Zespołu z zapytaniem, czy w okresie od 1 lipca 2013 r. do dnia 28 lipca 2013 r. zachodziła bądź też nie zachodziła, ciągłość istnienia znacznego stopnia niepełnosprawności u "[...]" i uzyskana pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. odpowiedź organu, z której wynika, że nie jest on władny stwierdzić, czy zachodziła ciągłość istnienia znacznego stopnia niepełnosprawności u "[...]" w tym okresie, ponieważ w celu stwierdzenia powyższego powołany był skład orzekający.
Korespondencja powyższa nie doprowadziła do żadnych ustaleń w żądanym zakresie.
Nie można ponadto zgodzić się ze stwierdzeniem, zawartym w decyzji SKO, że "zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach uzależniły możliwość przyznania stronie wnioskowanego zasiłku dla opiekuna od ustalenia, czy strona miała możliwość uzyskania dalszych świadczeń związanych z kontynuacją poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności "[...]"".
W powoływanych wyrokach Sądy nie stwierdziły bowiem takiej zależności.
WSA w Olsztynie wskazał jedynie, że należy bezspornie wyjaśnić i ustalić w organie ds. orzekania o niepełnosprawności, kwestię ustalonego stopnia niepełnosprawności, zawartą w orzeczeniu z dnia 20 sierpnia 2013 r. Sąd wskazał w tym wyroku, że biorąc pod uwagę zarówno symbol przyczyny niepełnosprawności, jak i późniejsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, niejasne jest, że w okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 29 lipca 2013 r. "[...]" nie była osobą niepełnosprawną, na co wskazywałoby orzeczenie z dnia 20 sierpnia 2013 r.
WSA zauważył jednocześnie, że należy mieć na względzie okoliczność, iż uchwalenie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13), uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał orzekł, że przepis ten narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. Dalej w tym wyroku WSA stwierdził, że wprawdzie Trybunał orzekał w odniesieniu do osób, którym wygasło świadczenie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., jednakże należy uwzględnić okoliczność, że także osoby, które miały przyznane świadczenie na czas określony – ze względu na czasowe orzeczenie o niepełnosprawności w przypadku ponownego ustalenia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki – miały zapewnione prawo do kontynuacji tego świadczenia w przypadku ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia.
Ponieważ zaś, jak wskazano wyżej, podjęta próba dokonania ustaleń w Powiatowym Zespole nie przyniosła żadnych rezultatów, gdyż organ ten ograniczył się do stwierdzenia, że ""[...]" w okresie od 1 lipca 2013 r. do 28 lipca 2013 r. nie legitymowała się ważnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności", (co wiadomym było zarówno organom, jak i Sądom), należało dokonać oceny sprawy i wykładni przepisów prawa biorąc pod uwagę całokształt sprawy i orzeczenia Sądów.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zaś w wyroku z dnia 21 października 2015 r. w pierwszej kolejności, że projekt ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów miał na celu realizację ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego (uzasadnienie projektu ustawy z 4 kwietnia 2014 r. – druk sejmowy nr VII.2252). Tym samym, wykładnia przepisów ustawy z 4 kwietnia 2014 r. wymaga zastosowania metod wykładni systemowej i celowościowej, dla zachowania wartości konstytucyjnych, w obronie których Trybunał Konstytucyjny orzekł wyrokiem K 27/13. Koniecznym jest więc sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej i przekonania moralne (L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów - komentarz, Toruń 2002 r., s. 77).
Sądy winny stosować Konstytucję wprost - kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyroku TK z 8.11.2000 r. - SK 18/99- OTK 7/00, s. 1273).
NSA wskazał, że zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie nie tylko wtedy, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 nowelizacji grudniowej z dniem 1 lipca 2013 r., ale także wówczas, gdy w oparciu o przepisy dotychczasowe, obowiązujące w dacie przyznania decyzją z 19 lipca 2010 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, stały się prawem słusznie nabytym. Takim prawem słusznie nabytym, chronionym art. 2 Konstytucji, jest możliwości uzyskania dalszych świadczeń związanych z kontynuacją poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3a uśr w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r.), mimo radykalnego i naruszającego zasadę proporcjonalności (cz. III pkt 2 uzasadnienia wyroku K 27/13) przebudowania przez ustawodawcę systemu świadczeń rodzinnych.
NSA stwierdził, że w dotychczasowym orzecznictwie TK i sądów administracyjnych, jednym z kluczowych zagadnień dla ochrony praw słusznie nabytych było zagadnienie kontynuacji świadczenia.
W dalszej części uzasadnienia NSA podniósł, że w wyrokach P 32/09 i P 28/07 Trybunał stwierdził, że dowolność i przypadkowość wprowadzanych w życie przepisów prawnych jest złamaniem zasady poprawnej legislacji. Kreowanie zaś mechanizmu, który - z uwagi na określenie procedury prowadzącej do uzyskania świadczenia opiekuńczego - umożliwia (na skutek określenia terminu początkowego wypłacania świadczeń) przerzucenie na osobę pozostającą pod ochroną art. 69 Konstytucji ryzyka nieprawidłowego działania administracji, stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji. Okoliczność, że niejasność i przerzucenie ryzyka złego administrowania na jednostkę dotyczy dobra chronionego konstytucyjnie, powoduje konieczność zaostrzenia kryteriów oceny konstytucyjności analizowanego zjawiska.
Sąd zauważył, że z niezrozumiałych względów Powiatowy Zespół określił, że "niepełnoprawność istnieje od – nie da się ustalić", stopień niepełnosprawności datuje się od 29 lipca 2013 r. i taką też datę wniosku wskazał (orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 20 sierpnia 2013 r.).
Dalej NSA zauważył, że zgodnie z doświadczeniem życiowym, brak jest podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia podopiecznej w dacie wydania orzeczenia z 20 sierpnia 2013 r., uległ poprawie po dalszych 3 latach i wobec ponad 80 letniej podopiecznej ustalony stopień niepełnosprawności (także znaczny), miałby datować się od 29 lipca 2013 r., bez powiązania z datą wskazaną w orzeczeniu z 1 czerwca 2010 r. – to jest od 28 kwietnia 2010 r. Z tych samych względów, zgodnie z doświadczeniem życiowym, brak jest podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia podopiecznej uległ poprawie po dalszym roku w dacie wydania orzeczenia z 12 września 2014 r. i wobec blisko 82 letniej podopiecznej ustalony stopień niepełnosprawności (także znaczny), miałby datować się od 29 lipca 2013 r. (co wydaje się stanowić jedynie powtórzenie daty wskazanej w orzeczeniu z 20 sierpnia 2013 r., bez powiązania z datą wskazaną w orzeczeniu z 1 czerwca 2010 r.).
Wskazanie nowej przyczyny niepełnosprawności (obok dotychczasowej "[...]", także "[...]"), nie skutkuje tym, że niepełnosprawność w stopniu znacznym matki skarżącej, ustalona w orzeczeniu z 1 czerwca 2010 r. na dzień 28 kwietnia 2010 r. dla ponad 77 letniej kobiety nie mogła ustać na czas między 1 lipca 1013 r. a 28 lipca 2013 r., gdy miała już ponad 80 lat.
NSA stwierdził także, że przyjmując za punkt wyjścia opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne takie jak zasada ochrony praw nabytych oraz zasada zaufania obywatela do Państwa, uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń opiekuńczych (obecnie w postaci zasiłku dla opiekunów) osobom, którym te świadczenia (w postaci świadczeń pielęgnacyjnych) przysługiwały do końca czerwca 2013 r. na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały, to jest że pobierały świadczenia mimo braku rzeczywistego świadczenia opieki.
Biorąc pod uwagę uzasadnienie wyroku NSA z dnia 21 października 2015 r., stwierdzić należy, że organy nie wykonały tego wyroku, w którym Sąd jasno i precyzyjnie wypowiedział się o zasadzie praw nabytych i wskazał na prawidłową wykładnię prawa w tym zakresie w przedmiotowej sprawie.
Organy winny zastosować się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA, czego bez wątpienia nie uczyniły.
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, zbędne było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, co spowodowałoby przedłużenie postepowania w sprawie, bowiem Kolegium może we własnym zakresie rozpoznać sprawę i wydać prawidłowe orzeczenie.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę dokonaną wykładnię przepisu art. 153 p.p.s.a. i zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt I OSK 587/15.
W świetle powyższego, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.