Uzasadnienie
Spółka A (dalej jako: "spółka", "skarżąca") w dniu 14 grudnia 2021 r. złożyła wniosek o udzielnie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających: do 4,5 % alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu, z wyłączeniem piwa i powyżej 18 % alkoholu w sklepie zlokalizowanym przy ul. [...], [...].
W dniu 20 grudnia 2021 r. spółka dokonała opłaty za korzystanie z przedmiotowych zezwoleń w kwocie 3.150,00 zł.
Decyzjami z 22 grudnia 2021 r. Burmistrz Węgorzewa udzielił wnioskowanych zezwoleń na okres od 1 stycznia 2022 r. do 1 czerwca 2032 r.: nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających: do 4,5 % alkoholu oraz piwa; nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu, z wyłączeniem piwa i nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu.
W dniu 13 stycznia 2022 r. spółka poinformowała Burmistrza Węgorzewa, że z dniem 14 stycznia 2022 r. rezygnuje z korzystania z wymienionych zezwoleń i wniosła o ich wygaszenie.
Decyzjami z 17 stycznia 2022 r. Burmistrz Węgorzewa, działając na podstawie art. 18 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1119 ze zm.; dalej jako: "u.w.t.") stwierdził wygaśnięcie ww. zezwoleń.
W dniu 20 stycznia 2022 r. spółka zwróciła się do Burmistrza z wnioskiem o zwrot opłaty uiszczonej ponad czas obowiązywania zezwoleń. Wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 518/20.
W odpowiedzi, pismem z 11 lutego 2022 r. Burmistrz Węgorzewa poinformował spółkę, że u.w.t. nie reguluje zagadnienia zwrotu opłat uiszczonych za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Zwrot taki byłby możliwy, gdyby istniała ustawowa regulacja normująca przesłanki, sposób i tryb zwrotu, a takiej nie stanowi art. 11¹ u.w.t., który reguluje wyłącznie tryb, zasady i sposób obliczenia wysokości opłaty. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie sądowym, m.in. w wyroku NSA z 18 października 2011 r. II GSK 1068/10 (LEX nr 1151523), w którym sformułowano tezę, że brak jest podstaw do zaakceptowania wykładni art. 11¹ ust. 1 i 8 u.w.t., jakoby opłata za korzystanie z udzielonego zezwolenia była - co do zasady - proporcjonalna do okresu jego ważności.
Spółka uznała, że powyższe pismo stanowi decyzję administracyjną i wniosła odwołanie, domagając się uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z 31 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie stwierdziło niedopuszczalność odwołania, na podstawie art. 134 k.p.a.
W ocenie Kolegium zaskarżonego pisma nie można uznać za decyzję administracyjną. Nie zawiera ono bowiem rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach podlegających załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.
Wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., II SA/Ol 371/22 WSA w Olsztynie oddalił skargę na postanowienie Kolegium, podnosząc, że przepisy nie regulują wprost kwestii dochodzenia zwrotu opłaty, załatwienie zaś wniosku w tym przedmiocie następuje w formie czynności materialno-technicznej właściwego organu. W tym zakresie właściwy organ rozstrzyga w drodze czynności materialno-technicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Następnie pismem z 26 sierpnia 2022 r. spółka zwróciła się do Urzędu Miejskiego w Węgorzewie o zwrot kwoty 3003,29 zł tytułem nadpłaty wniesionej za zezwolenia na sprzedaż alkoholu nr [...], [...] oraz [...].
W odpowiedzi w piśmie z 9 września 2022 r. Burmistrz Węgorzewa podniósł, że nadal pozostaje na stanowisku zajętym w piśmie z 11 lutego 2022 r. i ponownie odmawia zwrotu tej opłaty.
Następnie pismem z 15 września 2022 r. skarżąca wywiodła skargę na czynność Burmistrza Węgorzewa z 9 września 2022 r. odmawiająca zwrotu opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Zaskarżonej czynności zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie:
- - art. 2 § 1, art. 3 pkt 3 lit. c i pkt 8 Ordynacji podatkowej i art. 60 i 67 ustawy o finansach publicznych poprzez przyjęcie, że opłata za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż alkoholu nie jest niepodatkową należnością budżetową i nie stosuje się do niej przepisów K.p.a. oraz Ordynacji podatkowej;
- - art. 11¹ ust. 8 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez przyjęcie, że w sytuacji wygaśnięcia zezwolenia gmina, nie traci tytułu prawnego do opłaty uiszczonej za czas po wygaśnięciu uprawnienia.
Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności organu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku nieodrzucenia skargi, o jej oddalenie w całości. W ocenie organu skarga na czynność odmawiającą zwrotu opłaty została wywiedziona z uchybieniem 30 - dniowego terminu do jej wniesienia. Skarżący dowiedział się bowiem o odmowie zwrotu należności z chwilą doręczenia pisma z 11 lutego 2022 r. i od tej daty powinien biec termin określony w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw.
z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest jej zaskarżenie w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Przepis ten ustanawia bezwzględną zasadę i wszelkie odstępstwa od niej muszą być interpretowane na zasadzie wyjątku. W myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Zgodnie z tym unormowaniem, termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni od dnia, w którym strona dowiedziała się o podjęciu kwestionowanej czynności.
W niniejszej sprawie już 20 stycznia 2022 r. spółka zwróciła się do Burmistrza Węgorzewa z wnioskiem o zwrot opłaty uiszczonej ponad czas obowiązywania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. W odpowiedzi pismem z 11 lutego 2022 r. Burmistrz Węgorzewa poinformował spółkę, że u.w.t. nie reguluje zagadnienia zwrotu opłat uiszczonych za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Spółka uznała, że powyższe pismo stanowi decyzję administracyjną i wniosła odwołanie. Postanowieniem z 31 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., II SA/Ol 371/22 WSA w Olsztynie oddalił skargę na postanowienie Kolegium, wskazując, że przepisy nie regulują wprost kwestii dochodzenia zwrotu opłaty, natomiast załatwienie wniosku w tym przedmiocie następuje w formie czynności właściwego organu. W tym zakresie właściwy organ rozstrzyga w drodze czynności materialno-technicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Niewątpliwie zatem pismo z 11 lutego 2022 r. stanowiło czynność materialno-techniczną, w drodze której załatwiono odmownie wniosek skarżącej dotyczący wnioskowanego zwrotu opłaty za korzystanie z przedmiotowych zezwoleń. Z całą pewnością od doręczenia wydanego w sprawie wyroku WSA w Olsztynie z 7 czerwca 2022 r., co nastąpiło w czerwcu 2022 r., spółka posiadała wiedzę na temat wydania wspomnianej czynności materialno-technicznej w jego sprawie. Mimo to spółka zwlekała z zaskarżeniem tej czynności. Kolejny raz natomiast - pismem z 26 sierpnia 2022 r. - zwróciła się do Urzędu Miejskiego w Węgorzewie o zwrot kwoty 3003,29 zł tytułem nadpłaty wniesionej za zezwolenia na sprzedaż alkoholu, na co otrzymała negatywną odpowiedź organu (pismem z 9 września 2022 r.). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest właśnie to pismo. Zwrócić należy jednak uwagę, że z przedstawionej sekwencji prowadzonej między stronami korespondencji i wydawanych w sprawie rozstrzygnięć, wynika jednoznacznie, że zaskarżone pismo z 9 września 2022 r. było tylko zwykłym pismem podtrzymującym stanowisko organu zawarte w jego właściwym piśmie z 11 lutego 2022 r., stanowiącym czynność odmawiającą zwrotu opłaty za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.
Dodać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że przewidziana w art. 53 § 2 p.p.s.a. in fine możliwość rozpatrzenia skargi przez Sąd, mimo uchybienia terminowi do wniesienia skargi, ma charakter wyjątku. Warunkiem rozpatrzenia skargi w takim przypadku jest stwierdzenie, że strona uchybiła terminowi bez własnej winy.
W takim przypadku strona powinna usprawiedliwić uchybienie terminu i przekonać Sąd, że dochowała należytej staranności w sprawie, a spóźnienie spowodowane było okolicznościami, na które nie mogła mieć wpływu (por. postanowienia NSA z: 6 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 343/19 i WSA w Krakowie z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1106/20, publ. w CBOSA).
Podnieść należy, nawiązując do wypracowanych i utrwalonych poglądów doktryny i judykatury na kanwie instytucji przywracania terminu, że "brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem" (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2005 r., str. 333, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; 29 października 1999 r., I CKN 556/98, LEX nr 50702; 12 stycznia 1999r., II UKN 667/98, OSNAP – 2000, nr 12, poz. 488, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r. FZ 13/04.).
Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar.
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1645/16).
W warunkach rozpoznawanej sprawy nie można stwierdzić wystąpienia okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez własnej winy. Skarżąca w skardze nie skomentowała w ogóle upływu terminu do wniesienia skargi. Nie podała żadnych argumentów, które wyjaśniałyby powody spóźnienia. Być może nie miała świadomości obowiązujących w takim przypadku terminów. W judykaturze utrwalony jest jednak pogląd, zgodnie z którym nieznajomość prawa nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności określonej prawem (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08 i z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt III OZ 1361/21, publ. w CBOSA). Od osoby (podmiotu) należycie dbającej o interes prawny należy oczekiwać, że bez zbędnej zwłoki zapozna się z obowiązującymi przepisami, ewentualnie skorzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, aby ustalić jakie środki prawne jej przysługują i jakie są warunki skutecznego z nich skorzystania. Błędna interpretacja przepisów także nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do wniesienia skargi.
Podkreślić trzeba, że art. 53 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczyna się od momentu dowiedzenia się o kwestionowanej czynności, a nie momentu uzyskania wiedzy, że mogła zostać podjęta z naruszeniem prawa, czy momentu rozeznania możliwości jej zaskarżenia. Z całą pewnością zaś skarżąca mogła dowiedzieć się co najmniej z wyroku tut. Sądu z 7 czerwca 2022 r. o podjęciu w jej sprawie czynności, a także o terminie i sposobie jej zaskarżenia. Pomimo tego, w stosownym terminie czynność ta nie została zaskarżona.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skargę należało odrzucić.