Uzasadnienie
Po wszczęciu postępowania w sprawie samowolnej budowy domku letniskowego na działce nr "[...]" w miejscowości B. gm. K., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia "[...]", znak "[...]" nałożył na inwestora – T. i I. Z. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czterech egzemplarzy projektu technicznego z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami oraz projektem zagospodarowania działki, a także uzupełnienia przedstawionej opinii technicznej zgodnie z wymogami Ustawy Prawo budowlane.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że budowę przedmiotowego obiektu zakończono w maju 1996 roku i jest on wykorzystywany jako domek letniskowy dla gości. Organ podniósł, że w przedłożonym przez inwestora protokole przeglądu oraz odbioru technicznego przedmiotowego domku letniskowego nie przedstawiono miejsca osadzenia stolarki okiennej i drzwiowej, usytuowania ścian oraz sposobu podparcia tarasu, a także nie ma protokołu badania instalacji elektrycznej. Ponadto inwestor nie przedstawił prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż brak jest zgody współwłaścicieli działki.
Decyzją z dnia "[...]", znak "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał T. i I. Z. rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, wymiarach 6 m x 5,20 m z tarasem o szerokości 1,2 m zlokalizowanego na działce nr "[...]" w miejscowości B. gm. K. W uzasadnieniu organ podniósł, że inwestorzy przedłożyli fałszywe oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż współwłaściciele działki, na której znajduje się sporny obiekt budowlany, nie wyrazili zgody na jego postawienie. Ponadto organ ustalił, że Gmina nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie jest możliwe spełnienie wymogu wynikającego z art. 48 ust. 3 pkt l Ustawy Prawo budowlane. Inwestorzy nie posiadali również ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Od powyższej decyzji I. Z. wniósł odwołanie podnosząc, że przedłożył wszystkie dokumenty, jakie zostały wskazane w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]". Natomiast organ nie wymagał od niego przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, że jego oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest fałszywe, gdyż współwłaściciele działki ustnie wyrazili zgodę na postawienie przedmiotowego obiektu.
Decyzją z dnia "[...]", znak "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż z powodu nie posiadania przez Gminę aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego i nie dysponowania przez inwestora w dniu wszczęcia postępowania ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, niemożliwe było przeprowadzenie procedury legalizacyjnej w stosunku do przedmiotowego obiektu. W tej sytuacji organ I instancji był zobowiązany do wydania decyzji nakazującej jego rozbiórkę.
Odnośnie poświadczenia nieprawdy przez inwestora w oświadczeniu o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ podkreślił, że postępowanie karne w tej sprawie nie zostało prawomocnie zakończone.
Na powyższą decyzję I. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że wybudowany przez niego obiekt na działce nr "[...]" w miejscowości B. gm. K. jest budynkiem gospodarczym, a nie domkiem letniskowym i nie jest on wynajmowany w okresie wakacyjnym. Przed postawieniem budynku zwrócił się do Urzędu Rejonowego i otrzymał informację, że może bez pozwolenia postawić obiekt do 35 m2.
Skarżący podniósł, że w celu zalegalizowania przedmiotowego budynku wykonał prawie wszystkie obowiązki nałożone postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]".
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że uznanie spornego obiektu za budynek gospodarczy nie zmienia faktu, że na jego postawienie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 Ustawy Prawo budowlane. Poza tym organ podniósł, że skarżący nie jest wstanie spełnić warunków określonych w art. 48 ust. 2 Ustawy Prawo budowlane i nie może wykazać prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż współwłaściciel działki, na której stoi sporny budynek, nie wyraża zgody na istnienie tego obiektu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Na podstawie art. l § 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, póz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zaskarżone decyzje pod względem ich legalności, czyli zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd rozpoznając skargę dokonuje oceny, czy przy wydaniu aktów nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub procesowego.
Zgodnie z art. 48 ust. l Ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.) w przypadku wystąpienia samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zasada ta nie ma zastosowania w przypadku samowoli budowlanej zgodnej z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, gdy inwestor przed popełnieniem samowoli budowlanej, w sytuacji braku obowiązującego miejscowego planu, dysponuje ostateczną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 48 ust. 2 pkt l lit. a, b cyt. ustawy).
Kolejnym warunkiem umożliwiającym odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu lub jego części jest dowiedzenie, że budowa nie narusza przepisów, w tym zwłaszcza techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 pkt 2 Ustawy Prawo budowlane).
Jeżeli zachodzą powyższe okoliczności, organ nadzoru budowlanego powinien, w drodze postanowienia, wstrzymać prowadzenie robót budowlanych na mocy art. 48 ust. 2 Ustawy Prawo budowlane. W postanowieniu tym, zgodnie z art. 48 ust. 3 pkt l i 2 cyt. ustawy, organ ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedłożenia, w wyznaczonym przez siebie terminie, zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu miejscowego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt l, 2 i 4 oraz ust. 3 Ustawy Prawo budowlane.
Niespełnienie przez inwestora przedstawionych powyżej obowiązków w wyznaczonym terminie oznacza dla organu nadzoru budowlanego obligatoryjne wydanie nakazu rozbiórki (art. 48 ust. 4 Ustawy Prawo budowlane). Natomiast przedłożenie w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów jest traktowane jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych (jeżeli budowa została zakończona, to tylko o zatwierdzenie projektu) i umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej (art. 48 ust. 5 cyt. ustawy).
W przedmiotowej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia "[...]", znak "[...]" nałożył na inwestorów – T. i I. Z. obowiązek przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czterech egzemplarzy projektu technicznego z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami oraz projektem zagospodarowania działki, a także uzupełnienia przedstawionej opinii technicznej. Zatem organ nie wezwał inwestorów do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Natomiast w decyzji z dnia "[...]" organ nakazał inwestorom rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr "[...]" w miejscowości B. gm. K. jako jeden z powodów podając nie dysponowanie przez inwestorów ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Składając odwołanie skarżący podnosił, że organ I instancji nie wymagał od niego przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jednakże organ odwoławczy, bez wzywania I. Z. do przedłożenia takiej decyzji, uznał, że inwestor jej nie posiada.
W tej sytuacji należy uznać, że organy obu instancji przed wydaniem decyzji nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy i tym samym naruszyły zasadę prawdy obiektywnej uregulowaną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Bowiem wyjaśnienie, czy inwestor posiadał ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przed popełnieniem samowoli budowlanej ma znaczący wpływ na legalizację takiej samowoli. Nie można wydawać niekorzystnej dla strony postępowania decyzji na podstawie okoliczności, których organ nawet nie próbował wyjaśnić, nakładając jednocześnie na skarżącego szereg obowiązków, które ten spełnił.
W czasie trwającego postępowania administracyjnego przedmiotowy obiekt budowlany określany był w różny sposób jako domek letniskowy, altana czy budynek gospodarczy, kwestię tę nakazywał wyjaśnić Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w swojej decyzji z dnia "[...]", jednak nie została ona wyjaśniona, natomiast gdyby przedmiotowy budynek uznać za budynek gospodarczy związany z produkcją rolną to jego właściciel nie byłby zobowiązany do uzyskania pozwolenia na budowę. Okoliczność ta jednak pozostaje obecnie niewiadomą i z pewnością wymaga wyjaśnienia organów prowadzących postępowanie administracyjne. I. Z. składając oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazał, iż stanowi ona współwłasność jego oraz W. i G. H. trudno więc wyprowadzić z tego wniosek aby skarżący złożył fałszywe oświadczenie natomiast nie można wykluczyć, że zgoda współwłaściciela zastąpiona została orzeczeniem sądu czego jednak organy administracji nie ustaliły.
Obecnie należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną okoliczność, okoliczność, która nie legła co prawda u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji. Otóż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w dniu 12 sierpnia 2005 roku w sprawie II SA/Op 175/04 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: czy przepisy art. 7ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy- Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, póz.718) i art.2 ust. l ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy -Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, póz. 888), w zakresie w jakim wyłączają stosowanie przepisu art. 49 ust. l ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku (Dz.U. z 2000r., Nr 106, póz. 1126 ze zm.) do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo, że termin pięcioletni od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 roku, są zgodne z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Organy administracji miały oczywiście obowiązek stosowania przepisów ustawy w brzmieniu obowiązującym po jej nowelizacji, przy ponownym rozstrzyganiu tej sprawy winny jednak zwrócić uwagę na to czy Trybunał Konstytucyjny nie wyda orzeczenia rozstrzygającego kwestię przedstawioną mu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, gdyż przedmiotowy obiekt budowlany został wzniesiony prawdopodobnie w 1996 roku.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § l pkt l lit c) Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji oraz na mocy art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Ponadto Sąd w oparciu o art. 200 powyższej ustawy zasądził od organu na rzecz strony skarżącej poniesione przez nią koszty postępowania sądowego.