Uzasadnienie
W dniu 15 lutego 2016r. B.B. (dalej zwana skarżącą) złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna J.B. oraz dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2016/2017 i dodatków na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły na rok szkolny 2015/2016 i 2016/2017.
Decyzją z dnia [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 5 ust. 1 i 4 w związku z art. 3 pkt 23 lit. c, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 114 ze zm.) zwanej dalej: u.ś.r., rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2015r. poz. 2284), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2015r. poz. 1238). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że miesięczny dochód przypadający na osobę w rodzinie w rozpoznawanej sprawie w 2014r. wyniósł 810,86 zł i przekroczył kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego.
Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie podnosząc, że w [...] 2015r. przestała pełnić funkcję sołtysa i w związku z tym przestała otrzymywać dietę sołecką. Od tego czasu utrzymuje się z synem z renty w wysokości 643,02 zł i alimentów od stycznia 2016r. w wysokości 550 zł. Obecny dochód skarżącej wynosi 1193,02 zł miesięcznie i nie przekracza kryterium dochodowego. Podniosła, że syn uczy się w szkole w W., koszty jego nauki i uprawiania przez niego sportu są bardzo wysokie.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że dochód w rodzinie skarżącej w roku 2014 ustalono na kwotę 810,00 zł, uwzględniając zarówno fakt utraty przez skarżącą dochodu, świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego i wyegzekwowane kwoty alimentów. Ustalając sytuację dochodową rodziny skarżącej w 2014r. organ I instancji prawidłowo uwzględnił następujące kwoty: 10.566,77 zł - opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 10.747,63 zł - dochód niepodlegający opodatkowaniu obejmujący: dietę z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich - 6048,00 zł, świadczenia z funduszu alimentacyjnego - 3600,00 zł, wyegzekwowane alimenty - 1099,63 zł oraz odliczył kwotę dochodu utraconego tj. 1853,65 zł. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego.
Na powyższą decyzję B.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podnosząc, że faktyczne dochody jakie posiada od 1 marca 2015r. upoważniają ją do otrzymania na syna zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Dietę sołecką otrzymywała do [...] 2015r. Była to inna praca zarobkowa, ale dochód ten został utracony. Obecnie jej dochód stanowi tylko 644,63 zł renty i 550 zł alimentów na syna.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W pismach procesowych z dnia 25 czerwca 2016r. i 12 sierpnia 2016r. skarżąca podniosła, że w 2014r. z uzyskanego przez nią dochodu były utrzymywane trzy osoby - skarżąca oraz syn i córka. Obecnie dochód skarżącej jest dzielony tylko na dwie osoby i dodatkowo część tego dochodu została utracona. Zdaniem skarżącej, diety z tytułu pełnienia funkcji społecznych są liczone jako inne dochody i powinny być odliczane od dochodu jako inna praca zarobkowa utracona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1066) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu
I instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na syna oraz dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2016/2017 i dodatków na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły na rok szkolny 2015/2016 i 2016/2017.
Stosownie do art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł, zaś w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł.
W myśl art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r. dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny, a za dochód członka rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Z kolei art. 5 ust. 4 u.ś.r. stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.
W rozpoznawanej sprawie przeciętny miesięczny dochód członków rodziny skarżącej uzyskany w roku 2014, obliczony zgodnie z art. 3 pkt 1 i 2 u.ś.r., wyniósł 810,00 zł a więc przekroczył kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo obliczyły dochód skarżącej dla celów świadczeń rodzinnych, uwzględniając następujące kwoty: 10.566,77 zł- opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 10.747,63 zł- dochód niepodlegający opodatkowaniu w skład którego weszła dieta z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich - 6048,00 zł, świadczenia z funduszu alimentacyjnego - 3600,00 zł, wyegzekwowane alimenty - 1099,63 zł) oraz odliczył od tak ustalonego dochodu kwotę dochodu utraconego z tytułu utraty zatrudnienia - 1853,65 zł.
Skarżąca zarówno w odwołaniu jak i w skardze wskazuje, że przyczyną przekroczenia kryterium dochodowego było nieuwzględnienie przez organy utraty przez nią dochodu w związku z tym, że w [...] 2015r. przestała pełnić funkcję sołtysa i od tego czasu nie otrzymuje diety.
W ocenie Sądu, niewątpliwie nastąpiło w rodzinie skarżącej zmniejszenie dochodu spowodowane zaprzestaniem pełnienia funkcji sołtysa i otrzymywania diety z tego tytułu ale, wbrew przekonaniu skarżącej, nie jest to dochód utracony w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. W treści art. 3 pkt 23 u.ś.r. wskazano, że utrata dochodu to utrata spowodowana:
- a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,
- b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
- c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,
- f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r. poz. 672, z późn. zm.)
- h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- i) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych;
- j) utratą świadczenia rodzicielskiego,
- k) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
- l) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym.
Należy podkreślić, że wyliczenie rodzajów dochodów, które mogą być odliczone od dochodu uzyskanego w roku bazowym posiada charakter zamknięty i organ administracji nie może tego katalogu rozwijać. W art. 3 pkt 23 u.ś.r. ustawodawca nie wskazał jako utratę dochodu kwot diet otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich.
Kwot diet sołtysa nie można również uznać, jak wskazuje skarżąca, za inną pracę zarobkową, o której mowa w art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r. Z przepisu art. 3 pkt 22 u.ś.r. wynika bowiem, że pod pojęciem "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć: wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Natomiast skarżąca, pełniąc funkcję sołtysa, otrzymywała diety w związku z wykonywaniem czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich.
Odnosząc się natomiast do przytoczonego przez skarżącą wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 5 maja 2011r. sygn. akt II SA/Bd 288/11 pozostaje wyjaśnić, że orzeczenie to dotyczyło tak odmiennej sytuacji faktycznej, jak również zapadło w innych stanie prawnym, bowiem przed zmianą ustawy o świadczeniach rodzinnych, w której ustawodawca doprecyzował pojęcie "utraty dochodu" zapisane w art. 3 pkt 23.
W świetle przedstawionej analizy organy prawidłowo uznały, że skarżąca nie spełnia wymogów do otrzymania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego na okres zasiłkowy 2015/2016 skoro wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego złożony został w trakcie tego okresu zasiłkowego. Natomiast stosownie do art. 3 pkt 10 u.ś.r. pojęcie okresu zasiłkowego oznacza okres od dnia 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Zatem merytorycznie organy mogły rozpoznawać złożony wniosek w zakresie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami tylko na okres zasiłkowy 2015/2016. Nie budzi wątpliwości Sądu także okoliczność, że w przypadku kolejnego okresu zasiłkowego tj. 2016/2017 okresem, z którego będzie ustalany dochód tej rodziny to rok 2015, jednak w tym celu skarżąca winna wystąpić z nowym wnioskiem po przedstawieniu dochodów rodziny z 2015r. Podnoszona przez skarżącą trudna sytuacja materialna rodziny nie może być uwzględniona, gdyż okoliczność ta wymyka się spod oceny prawnej.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.