Uzasadnienie
Decyzją z 15 czerwca 2022 r. Starosta Powiatu Iławskiego (dalej: "Starosta", "organ pierwszej instancji") cofnął P.Z. (dalej: "skarżący") uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, które potwierdza prawo jazdy [...].
W uzasadnieniu decyzji podał, że wyrokiem z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Iławie orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, na okres 3 lat. W tej sytuacji, stosownie do art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego i art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm.) oraz § 17 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 231, z późn. zm.), Starosta był zobowiązany cofnąć uprawnienia w orzeczonym zakresie, a jednocześnie nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Organ pierwszej instancji podkreślił, że zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, obowiązuje od 30 marca 2022 r. do 30 marca 2025 r. włącznie.
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji, że nie uwzględnił, iż cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w dużym stopniu utrudni skarżącemu codzienne funkcjonowanie i sposób poruszania się na długi czas, w tym uniemożliwi podjęcie zatrudnienia na stanowisku, które wymaga kierowania pojazdami mechanicznymi, co było jego zamiarem. Ponadto organ nie uwzględnił, że skarżący mieszka w małej wsi, w której znajduje się wyłącznie jeden mały sklep. Z uwagi na to, po większe zakupy lub w przypadku konieczności skorzystania z pomocy lekarskiej czy załatwienia spraw administracyjnych, skarżący musi jechać do [...], zaś najbliższy szpital znajduje się w odległości ok. 15 km.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej: "Kolegium") decyzją z 12 sierpnia 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i cofnęło skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii [...], na okres trzech lat, to jest od 30 marca 2022 r. do 30 marca 2025 r.
W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 182 § i 1 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego i art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Wyjaśniło, że z przepisów tych jednoznacznie wynika, że to sąd powszechny, a nie organ administracji orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie, jakiego rodzaju pojazdów zakaz ten dotyczy. Wyrok sądu powszechnego stanowi podstawę do cofnięcia przez właściwy organ uprawnień do prowadzenia pojazdów w orzeczonym zakresie. Decyzja wydawana przez organ w tym przedmiocie stanowi akt o charakterze związanym, gdyż organ, w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek, ma prawo i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści.
Kolegium stwierdziło, że z pisma Sądu Rejonowego w Iławie z 30 maja 2022 r. wynikało, że orzeczony wyrokiem z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt [...], zakaz należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku, to jest od 30 marca 2022 r. Skoro w rozpoznawanej sprawie sąd orzekł o zakazie prowadzenia przez odwołującego się pojazdów, dla których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii [...], na okres 3 lat licząc od uprawomocnienia się wyroku, to w wykonaniu tego wyroku organ winien właśnie w ten sposób sprawę rozstrzygnąć. Kolegium zaznaczyło, że nie jest uprawnione do weryfikowania czy modyfikowania wyroku sądu karnego.
W ocenie Kolegium, z naruszeniem art. 182 § 2 k.k.w. w decyzji organu pierwszej instancji nie oznaczono okresu, na jaki cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami. Wywiodło, że orzeczenie w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami powinno być umieszczone w rozstrzygnięciu decyzji, a nie w jej uzasadnieniu, które jest elementem decyzji innym niż jej osnowa. Wyjaśniło, że ustawodawca rozróżnił w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", poszczególne elementy decyzji, podkreślając jednocześnie ich odrębność i funkcję, którą każdy element wypełnia.
Z rozstrzygnięcia wynikać ma dokładne określenie uprawnień czy obowiązków nałożonych na stronę. Natomiast uzasadnienie ma na celu wyjaśnienie motywów określonego rozstrzygnięcia.
Kolegium podzieliło pogląd, według którego bez wpływu na powyższe stanowisko jest § 17 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r., gdyż przepis ten w sposób niedopuszczalny modyfikuje treść art. 107 k.p.a. w zw. z art. 182 § 2 k.k.w. Czym innym jest bowiem kwestia określenia terminu ważności decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, a czym innym, wynikający z art. 182 § 2 k.k.w. obowiązek oznaczenia w decyzji okresu, na jaki cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami. W konsekwencji, nałożony na organ obowiązek wydawania decyzji bez określenia terminu jej ważności, nie wyłącza obowiązku oznaczania w decyzji okresu, na jaki cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami. Mając na względzie powyższe Kolegium orzekło o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii [...] na okres 3 lat od 30 marca 2022 r. do 30 marca 2025 r.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że w tego rodzaju sprawach organy administracji nie są uprawnione do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie, o którym mowa jest w odwołaniu. O zakazie prowadzenia pojazdów, którego konsekwencją na gruncie administracyjnym jest cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, orzekł sąd rejonowy, którego rozstrzygnięciem organy administracji są bezwzględnie związane.
W złożonej skardze skarżący zarzucił, że Kolegium naruszyło:
- - art. 102 ust 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami przez przyjęcie, że ziściły się przesłanki do zatrzymania prawa jazdy skarżącemu, mimo że w toku prowadzonego postępowania przed poszczególnymi organami przedłożył on dokumenty i złożył wyjaśnienia odnośnie do swojej sytuacji osobistej i zdrowotnej, z których wynika, że brak jest uzasadnionych podstaw do zatrzymywania mu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii [...];
- - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania decyzji pozostającej w sprzeczności z interesem prawnym obywatela i podstawowymi zasadami współżycia społecznego, gdyż pozbawiło skarżącego prawa do poruszania się pojazdem, co jest mu niezbędne w celu normalnego codziennego funkcjonowania.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi stwierdził, że organy zupełnie pominęły, że wykazał, iż jest zdolny do kierowania pojazdami. W ocenie skarżącego, powyższe narusza także ww. przepisy postępowania, gdyż podjęto decyzję dalece sprzeczną ze słusznym interesem obywatela. Skarżący stwierdził, że do czasu kiedy posiadał prawo jazdy mógł poruszać się swoim samochodem i nie był uzależniony od pomocy osób trzecich. Stwierdził, że uprawnienia do kierowania pojazdami są mu niezbędne, co wynika z jego sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, a ponadto pozwalało mu na dojazdy do pracy. Pozbawienie go możliwości poruszania się pojazdami może w konsekwencji spowodować, że utraci on swoje dotychczasowe zatrudnienie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie bezsporne jest, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Iławie z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt [...] orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, na okres trzech lat. Wyrok ten uprawomocnił się 30 marca 2022 r.
Stosownie zaś do art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, z późn. zm.) organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.
Prawidłowo Kolegium w niniejszej sprawie przyjęło, że organy administracji wykonujące wyrok sądu zawierający zakaz prowadzenia pojazdów są związane jego treścią. Oznacza to, że organ musi działać w granicach związania i nie ma możliwości interpretacji wydanego wyroku sądu karnego. Nie może też dokonywać ani rozszerzenia, ani zawężenia orzeczonego przez sąd zakazu (por. wyrok NSA z 25.08.2020 r., I OSK 140/20 i powołane tam orzecznictwo http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zakres przedmiotowy wyroku sądu wydanego w omawianym przedmiocie obejmuje m.in. zakaz prowadzenia określonych w nim kategorii pojazdów oraz czas, na jaki orzeczono ten środek karny. Stąd też rozstrzygnięcie decyzji wydawanej w ramach realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, winno obejmować oba te elementy. Orzeczenie o istocie sprawy powinno zatem zostać zamieszczone w rozstrzygnięciu decyzji (osnowie decyzji), gdyż organ administracji nie może rozstrzygać o uprawnieniach lub obowiązkach strony w uzasadnieniu decyzji. To z osnowy decyzji jej adresat ma powziąć wiedzę na temat treści uprawnień lub obowiązków zindywidualizowanych wobec niego przez wydanie danej decyzji administracyjnej. Rolą uzasadnienia jest zaś wyjaśnienie adresatowi decyzji, z jakich powodów ta indywidualizacja uprawnień lub obowiązków nastąpiła.
Wprawdzie zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 231, z późn. zm.), w przypadku orzeczenia wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami na okres przekraczający rok organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami bez określenia terminu ważności tej decyzji, jednakże jak zasadnie podnosi się w orzecznictwie, czym innym jest kwestia określenia terminu ważności decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, a czym innym, wynikający z art. 182 § 2 k.k.w., obowiązek oznaczenia w decyzji okresu, na jaki cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami (zob. wyroki WSA w Gdańsku z 3.02.2022 r., III SA/Gd 514/21 i WSA w Białymstoku z 20.10.2022 r., II SA/Bk 351/22).
W konsekwencji nałożony na organ obowiązek wydawania decyzji bez określenia terminu jej ważności, nie wyłącza obowiązku oznaczenia w decyzji okresu, na jaki cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami.
Prawidłowo zatem Kolegium zaskarżoną decyzją uchyliło decyzję Starosty w całości i cofnęło skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii [...], na okres trzech lat, to jest od 30 marca 2022 r. do 30 marca 2025 r. Obowiązkiem organu administracyjnego jest cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie wynikającym z wyroku sądu karnego, w którym orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów, tj. w określonym przez sąd zakresie przedmiotowym i na ściśle wskazany okres wynikający z orzeczonego przez sąd powszechny zakazu.
Zarzuty skargi nie podważają zatem prawidłowości zaskarżonej decyzji i nie są zasadne.
Kolegium nie mogło naruszyć art. 102 ust 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, gdyż przepis ten, stanowiący, że starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2, nie miał w ogóle zastosowania w bezspornym stanie faktycznym niniejszej sprawy. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, na podstawie art. 103 ust.1pkt 4 ww. ustawy, a nie zatrzymanie prawa jazdy, o którym mowa w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy, na który powołuje się skarżący.
Orzekające w sprawie organy nie naruszyły ponadto art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż ustaliły wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne i dokonały ich prawidłowej oceny. Należy wyjaśnić skarżącemu, że o zakresie postępowania, w tym o zakresie ustaleń faktycznych, jakie muszą być wykonane przez organ administracji, decydują przepisy prawa materialnego. W niniejszej sprawie przepisem wyznaczającym działania organów w odniesieniu do ustalenia stanu faktycznego był art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Zatem, w postępowaniu, którego przedmiotem jest cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami z uwagi na orzeczenie przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów, nie bada się kwestii skutków, jakie wywoła u kierowcy utrata dotychczas posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż okoliczności te nie mają żadnego znaczenia w sprawie.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.
Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Kolegium - w odpowiedzi na skargę - złożyło wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a skarżący w piśmie z 21 listopada 2022 r. wyraził zgodę na rozpoznania w ww. trybie.