Uzasadnienie
Decyzją z "[...]" wydaną z upoważnienia Prezydenta O. (dalej jako: organ I instancji) przez Kierownika Działu Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., na podstawie art. 2, art. 3 ust. 1-3, art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 4-5, art. 6 ust. 1-4a, art. 7 ust. 1-1a ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 2133, dalej jako: u.d.m.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156 poz.1817 ze zm., dalej jako: rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych), odmówiono J. C. (dalej jako: wnioskodawca lub skarżący) przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawca posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, którego powierzchnia użytkowa wynosi 17,50 m² i jest mniejsza od powierzchni normatywnej (35m²). Ustalono, że mieszkanie posiada centralne ogrzewanie i gaz, natomiast nie jest wyposażone w instalację ciepłej wody.
Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wskazano, że za okres trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku jego średni miesięczny dochód wyniósł 906,45 zł, natomiast faktyczne wydatki za zajmowany lokal - 135,61 zł. Uwzględniono także równowartość za brak ciepłej wody w kwocie 13,36 zł (20 kWh x 1 os. x 0,6678 zł), przyjmując dla celów wyliczenia ryczałtów cenę 1 kWh (0,6678 zł) określoną według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych, która dotyczy odbiorców indywidualnych, zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie dodatków mieszkaniowych.
Tym samym wydatki normatywne na mieszkanie, uwzględniające ryczałty i stanowiące podstawę przyznania dodatku, wynoszą 148,97 zł. Natomiast 15% dochodu w gospodarstwie domowym stanowi 135,97 zł. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.m. wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkami na zajmowany lokal a wydatkami ponoszonymi na ten cel przez wnioskodawcę w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego. Jednocześnie w myśl art. 7 ust. 6 u.d.m. dodatku mieszkaniowego nie przyznaje się, jeżeli jego kwota byłaby niższa niż 2% kwoty najniższej emerytury w dniu wydania decyzji. W związku z tym, że należny dodatek wyniósłby 13,00 zł, a 2% najniższej emerytury wynosi 24 zł (tj. 1200zł x 2%) organ odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego.
Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że przepisy odnośnie do przyznawania dodatku mieszkaniowego są niejasne i nieprecyzyjne. Jego zdaniem przyjęte kryteria dochodowe i współczynniki znacznie odbiegają od stanu faktycznego. Jednocześnie wnioskodawca zaznaczył, że wcześniej otrzymywał pozytywne decyzje w sprawie dodatku mieszkaniowego. Wskazał również na błędne, jego zdaniem, przyjęcie do wyliczeń wysokości opłat za energię elektryczną. Podkreślił, że to jego bardzo trudna sytuacja powinna być kryterium dochodowym, a nie jego dochód brutto. Skoro zaś nie może otrzymać dodatku mieszkaniowego, powinna mu przysługiwać specjalna forma pomocy jako rekompensata za utracony dodatek mieszkaniowy.
Decyzją z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło przepisy regulujące sposób ustalania dodatku mieszkaniowego i podzieliło stanowisko organu I instancji, że dodatek mieszkaniowy ustala się w wysokości różnicy między wydatkami ponoszonymi za ten lokal, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą w wysokości 15 % dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym, co w przypadku wnioskodawcy wynosi 13,00 zł. Jednakże z uwagi na to, że kwota ta jest niższa niż 2% kwoty najniższej emerytury w dniu wydania decyzji, z mocy art. 7 ust. 6 u.d.m. dodatek mieszkaniowy nie przysługuje.
W skardze na powyższą decyzję skarżący ponowił zarzuty przedstawione w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji. Wskazał na posiadane orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym oraz wcześniejsze pozytywne decyzje w sprawie dodatku mieszkaniowego. Zakwestionował również wyliczenia organu odnośnie do ponoszonych wydatków. Podał, że całą kwotę zasiłku stałego netto 600 zł miesięcznie wydaje na podstawowe opłaty, w tym leki. Tym samym, brak dodatku mieszkaniowego uszczupla znacznie zasiłek stały. W związku z powyższym, skarżący wniósł o przyznanie dodatku mieszkaniowego przy uwzględnieniu zwiększonych kosztów energii oraz o rozważenie możliwości przyznania innej pomocy, rekompensującej utratę dodatku mieszkaniowego i przeprowadzenie kontroli dotyczącej przyznania dodatku mieszkaniowego w okresach wcześniejszych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 poz. 1842 ze zm.), wobec uznania rozpoznania sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwiania spraw i w związku z uznaniem, że istnieje duże zagrożenie dla życia i zdrowia stron związane z przeprowadzeniem rozprawy oraz wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, posiadającym tytuł prawny do lokalu, określony w art. 2 ust. 1 u.d.m., jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku (art. 3 ust. 1 u.d.m.). Przy czym za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, poza świadczeniami ściśle określonymi w art. 3 ust. 3 u.d.m. Ponadto dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego spełnia kryteria określone w art. 5 ust. 1 u.d.m.
W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący spełnia przesłanki do uzyskania dodatku mieszkaniowego, a jedynym powodem odmowy przyznania mu dodatku mieszkaniowego, stosownie do art. 7 ust. 6 u.d.m., jest okoliczność, że ustalona kwota dodatku mieszkaniowego jest niższa niż 2% najniższej emerytury w dniu wydania decyzji. Jednakże w ocenie Sądu zastrzeżenia budzą ustalenia organu co do wysokości dochodu skarżącego. Z akt sprawy wynika, że źródłem dochodu skarżącego jest zasiłek stały oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana za skarżącego przez ośrodek pomocy społecznej, stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 8 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1398 ze zm.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że są to dochody uzyskiwane miesięcznie. Zważyć należy, że w myśl powołanego wyżej art. 3 ust. 1 u.d.m. przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego uwzględnia się dochód osoby ubiegającej się o takie świadczenie z okresu 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku.
Z akt sprawy wynika, że ustalając dochód skarżącego uwzględniono kwotę zasiłków wypłaconych w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, czyli za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. i składek na ubezpieczenie zdrowotne opłaconych za te okresy. Jak jednak wynika z dopisku na karcie 12 akt administracyjnych doliczono także zasiłek stały przysługujący za luty 2020 r., ale wypłacony w maju 2020 r. Przy czym z akt sprawy nie wynika z jakich powodów świadczenie to zostało wypłacone z tak znacznym opóźnieniem. Należy zważyć, że rzeczywiście zarówno z przepisu art. 3 ust. 1 u.d.m., jak i z orzecznictwa sądowadministracyjnego wynika, że uwzględnia się wszelkie dochody uzyskane w okresie 3 miesięcy poprzedzające złożenie wniosku, w tym także wypłacone zaległości.
Należy jednak zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie sytuacja jest specyficzna, gdyż organem, który orzeka zarówno o przyznaniu zasiłku stałego, jak i o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, jest Prezydent O., czyli ten sam organ. O ile zatem opóźnienie w wypłacie zasiłku stałego za luty 2020 r. nastąpiło z winy organu, to w ocenie Sądu skarżący nie może ponosić ujemnych skutków takiej sytuacji. Należy bowiem podkreślić, że zarówno zasiłek stały, jak i dodatek mieszkaniowy są przyznawane na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ze środków publicznych.
W związku z tym o ile zwłoka w wypłacie zasiłku stałego leżała po stronie organu, a nie skarżącego, to organ nie może kwoty tej uwzględniać przy obliczaniu wysokości dochodu dla potrzeb ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego, gdyż w konsekwencji pozbawia skarżącego prawa do innego świadczenia, o którym też orzeka. Taki sposób działania organu narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa, określoną w art. 8 k.p.a. Ponadto brak staranności w terminowej wypłacie świadczeń, co skutkuje zawyżeniem kwoty dochodu przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego, stanowi także naruszenie zasady określonej w art. 7 k.p.a., a mianowicie załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony.
W związku z powyższym organ powinien ponownie rozpoznać wniosek strony mając na względzie powyższe wskazania Sądu.
Natomiast skarżącemu należy wyjaśnić, że sposób ustalania dochodu, wydatków mieszkaniowych oraz wyliczania kwoty dodatku mieszkaniowego jest ściśle określony w przepisach u.d.m. i nie ma możliwości ich modyfikacji. W związku z tym organ nie może uwzględnić innej kwoty wydatków mieszkaniowych niż te, które są obliczone stosownie do przepisów u.d.m. Ponadto przepisy u.d.m. nie przewidują żadnej rekompensaty w przypadku pobierania dodatku mieszkaniowego i jego utraty na kolejny okres.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.