Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt II SAB/Ol 60/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zobowiązał Wójta Gminy. (dalej też jako: organ) do rozpoznania wniosku W. P. z dnia 25 stycznia 2012 r. w terminie 14 dni od zwrotu akt administracyjnych; orzekł, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło zażalenie W. P. na niezałatwienie przez Wójta Gminy sprawy dotyczącej wniosku złożonego w Urzędzie Gminy dnia 30 stycznia 2012 r. (datowanego na 25 stycznia 2012 r.) wyznaczając organowi 14 dniowy termin do załatwienia sprawy.
Sąd stwierdził, że strona zwracała się wielokrotnie z żądaniem usunięcia stanu bezczynności, jednakże na dzień orzekania w sprawie bezczynność organu nie ustała. W ocenie Sądu, przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ naruszył wszelkie możliwe terminy przewidziane przepisami Kodeksu postepowania administracyjnego na załatwienie sprawy. Sąd wskazał, że w sprawie, której przedmiotem jest bezczynność organu, nie mógł się odnosić do kwestii mogących wpłynąć na treść przyszłego rozstrzygnięcia. Znaczne i nieusprawiedliwione naruszenie ustawowych terminów przewidzianych do załatwienia sprawy skutkować musiało wymierzeniem organowi grzywny.
Prawomocny wyrok wraz z aktami administracyjnymi sprawy został doręczony organowi 20 lutego 2014 r.
Dnia 10 czerwca2014 r. do organu wpłynęło pismo W. P., zatytułowane "Ponaglenie", w którym wezwał on organ do usunięcia naruszenia prawa i załatwienie sprawy, wynikającej z wniosku z dnia 25 stycznia 2012 r.
W dniu 12 sierpnia 2014 r. (data nadania pocztowego) W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, za pośrednictwem Wójta Gminy, skargę na niewykonanie wyroku tutejszego Sadu z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn.. akt II SAB/Ol 60/13, domagając się wymierzenia temu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że piśmie z dnia 25 stycznia 2012 r. W. P. nie sprecyzował zakresu żądania. W związku z tym organ niezwłocznie, pismem z dnia 28 lutego 2012 r. pouczył wnioskodawcę, że zakres żądania powinien wynikać ze złożonego wniosku. Jednocześnie zobowiązano wnioskodawcę do sprecyzowania żądania w terminie 7 dni. Mimo, że strona odebrała 1 marca 2012 r., do dnia sporządzania odpowiedzi na skargę (1 sierpnia 2014 r.) nie złożyła stosownego oświadczenia. Wobec tego, w następstwie zobowiązania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do wyjaśnienia, czego domaga się strona, 1 sierpnia 2014r. organ wezwał wnioskodawcę, w trybie art. 64 § 2 w zw. Z artr. 63 § 2 k.p.a. do uzupełnienia podania, poprzez sprecyzowanie żądania, w terminie 7 dni. Z tych względów skarga, w ocenie organu, jest bezzasadna.
W dniu 15 października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nadesłało Sądowi, poświadczoną za zgodność kserokopie decyzji Wójta Gminy z dnia "[...]" r., którą organ pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpoznania, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a
Na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu poparł skargę oraz wniósł o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając jednocześnie, że nie zostały nie opłacone ani w całości, ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Na wstępie rozważyć należy kwestię dopuszczalności przedmiotowej skargi, żądającej wymierzenia organowi grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2013 r.. sygn. akt II SAB/Ol 60/13. Tryb postępowania w tym zakresie uregulowany został w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z regulacji tej wynika, iż warunkiem formalnym merytorycznego rozpoznania skargi na niewykonanie wyroku (a więc i oceny, czy organ faktycznie wyrok ignoruje) jest to, aby skarga w przedmiocie niewykonania orzeczenia poprzedzona została wezwaniem organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy.
W aktach administracyjnych znajduje się pismo W. P. z dnia 10 czerwca 2014 r. potwierdzające, iż skarżący takie wezwanie do organu wystosował. Tym samym dochowany został warunek konieczny do złożenia skargi na niewykonanie wyroku Sądu. Ponadto wniesienie skargi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. nie jest ograniczone żadnym terminem.
W związku z powyższym, zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy Wójtowi Gminy można zarzucić niewykonanie wskazanego wyroku, którym zobowiązano organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 25 stycznia 2012 r. Niewykonanie wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ administracji publicznej zobowiązany prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, nie wykonuje nałożonego na niego przez sąd obowiązku polegającego na wydaniu w określonym terminie aktu lub dokonaniu określonych czynności, przy czym dotyczy to zarówno obowiązków objętych sentencją wyroku, jak też wskazań zawartych w jego uzasadnieniu. Niewykonanie wyroku stanowi także takie działanie organu, które następuje wprawdzie po zwrocie akt administracyjnych organowi przez ale po terminie wyznaczonym prze Sąd. Uwzględnić należy, że art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., stanowiąc materialnoprawną podstawę do wymierzenia organowi grzywny, ma na celu zapewnienie skuteczności wyroków sądów administracyjnych, przede wszystkim przez dyscyplinowanie organów administracji publicznej (których działalność, czy też bezczynność była przedmiotem kontroli) do podjęcia wymaganych działań, ale też ukaranie organu za nierespektowanie orzeczenia sądowego.
Skuteczność orzeczenia sądu administracyjnego, jak i jej zakres oraz konsekwencje nieprzestrzegania są ściśle powiązane z, wyrażoną w art. 153 p.p.s.a, zasadą związania organów administracyjnych oceną prawną, zawartą w orzeczeniu sądu administracyjnego. Przepis ten stanowi bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu, jeżeli organ ten nie zaskarżył wyroku nakładającego nań obowiązek, wskutek czego doszło do uprawomocnienia się orzeczenia, to jest on zobowiązany wyrok wykonać. W powołanym wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. WSA w Olsztynie jednoznacznie stwierdził, że organ pozostaje w bezczynności i zobowiązał organ do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, nie ingerując w kwestię sposobu załatwienia sprawy.
Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu zostały organowi zwrócone 20 lutego 2014 r. Termin załatwienia sprawy zakreślony przez Sąd upłynął z dniem 3 marca 2014 r. Mimo to organ zwlekał z wykonaniem wyroku Sądu aż do dnia 10 września 2014 r. a pierwsze czynności zmierzające do załatwienia sporawy podjął także już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie.
Uznając zatem, że zaistniały przesłanki do wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku skład orzekający przyjął, że wymierną karą finansową będzie grzywna w wysokości 500 zł. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Ustawodawca nie określił minimalnej kwoty grzywny pozostawiając sądowi miarkowanie wysokości nakładanej kary w zależności od stopnia winy organu oraz stanu sprawy w dacie rozpatrywania przez sąd skargi na niewykonanie wyroku. Zważywszy na wielomiesięczną zwłokę w wykonaniu wyroku i wyjście ze stanu bezczynności dopiero po wniesieniu skargi, Sąd stwierdził, że kara w kwocie 500 zł będzie adekwatna do wagi stwierdzonych naruszeń i zdyscyplinuje organ do podejmowania właściwych działań w przyszłości.
Na wysokość tej kary ma wpływ także i to, że już w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. tutejszy Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł. a mimo to organ, ignorując wyrok Sądu, nadal zwlekał z załatwieniem sprawy. Ponadto Sąd w wyroku zobowiązał organ nie tylko do rozpatrzenia wniosku ale dokonania tego w określonym terminie, który został przekroczony w sposób nadmierny i niczym nieusprawiedliwiony. Należy też wyjaśnić, że stosownie do art. 154 § 3 p.p.s.a., wykonanie wyroku po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Wobec tego, mimo iż wniosek skarżącego został formalnie załatwiony, to należało wymierzyć grzywnę, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w pkt I sentencji wyroku.
Z uwagi na to, że organ pozostawał w stanie bezczynności w wykonaniu wyroku przez kilka miesięcy a także fakt, iż wymierzenie grzywny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. nie zmobilizowało organu do załatwienia sprawy w terminie, Sąd na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. stwierdził, ze bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 i § 20 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz.461).