Uzasadnienie
A.W. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" (Nr SKO"[...]") w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za wydanie karty pojazdu. Podał, iż ze względu na swoją sytuację materialną nie jest w stanie uiścić żądanej opłaty. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trojgiem dorosłych dzieci. Do ich majątku należy dom jednorodzinny o powierzchni 350m², działka rekreacyjna oraz 5 ciągników siodłowych, 6 naczep, 2 samochody osobowe, a także oszczędności w wysokości 300.000 złotych i inne bliżej nieokreślone przedmioty. Ponadto skarżący wraz z rodziną uzyskuje miesięczny dochód w łącznej kwocie około 15.000 złotych.
Postanowieniem z dnia "[...]" Referendarz sądowy odmówił przyznania A.W. wnioskowanego prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, następuje jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy strona powinna zatem wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Podkreślono, iż co do zasady to strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, a prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i z tego też powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy.
W ocenie Referendarza sądowego sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że zachodzi przesłanka do zwolnienia go od kosztów sądowych. Wskazano, iż rodzina skarżącego dysponuje stałym miesięcznym dochodem w łącznej wysokości ok. 15.000 złotych, posiada znaczny majątek, w tym także oszczędności w łącznej kwocie 325.000 złotych. Stwierdzono, iż w tych warunkach trudno uznać skarżącego za osobę należącą do grona osób ubogich, które nie posiadają możliwości sfinansowania pełnych kosztów postępowania i dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W związku z tym poniesienie kosztów postępowania nie nastąpi z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny.
Od postanowienia tego sprzeciw złożył pełnomocnik skarżącego, Ł.W., żądając jego uchylenia i przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podniósł, iż uzasadnienie postanowienia o odmowie przyznania A.W. prawa pomocy w zakresie częściowym nie zasługuje na aprobatę, bowiem złożenie skargi w niniejszej sprawie wywołane jest wyłącznie nieuwzględnieniem wcześniejszych wniosków, mimo zaistniałych ku temu podstaw, przez organy administracji publicznej zarówno I, jak i II instancji. W tych okolicznościach zdaniem pełnomocnika skarżącego konieczność uiszczenia opłaty od skargi zawsze powodować będzie obiektywne pogorszenie sytuacji materialnej strony postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, iż to całkowicie na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły.
Analizując dane przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Sąd doszedł do przekonania, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Za taką oceną przemawia przede wszystkim fakt, iż skarżący posiada majątek nieruchomy o znacznej wartości, zaś dochód jego pięcioosobowej rodziny wynosi miesięcznie około 15.000 złotych. Należy również zauważyć, iż skarżący dysponuje oszczędnościami na kwotę 300.000 złotych. W tych okolicznościach nie sposób uznać, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazać przy tym należy, iż w myśl powołanych wyżej przepisów jedyną przesłanką warunkującą przyznanie prawa pomocy jest sytuacja materialna skarżącego. Natomiast nie ma żadnego znaczenia podnoszona przez stronę okoliczność, iż wyłączną przyczyną wniesienia skargi jest nieuwzględnienie wniosków skarżącego przez organy administracji. Sąd na tym etapie postępowania nie bada bowiem zasadności skargi, a jedynie ocenia czy zachodzą powołane wyżej przesłanki.
Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.