Uzasadnienie
Po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztu zakupu leków w kwocie 150 zł oraz odmowy przyznania zasiłku celowego na wskazany cel w kwocie 200 zł, D.P. złożył w dniu 14 lipca 2016r. na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, stwierdzając w uzasadnieniu, że jest on potrzebny, ponieważ zna reguły postępowania procesowego i posiada niezbędną wiedzę z aktualnego orzecznictwa sądowego i doktryny. Podał, że posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i otrzymuje z tego tytułu zasiłek stały w wysokości 604 zł miesięcznie, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje mieszkanie socjalne, nie posiada żadnych nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych, natomiast jego oszczędności wyczerpały się w 2010r. Wydatki ponoszone miesięcznie to: lekarstwa 350 zł, opłaty za mieszkanie 35 zł, pranie, środki czystości 27 zł, przejazdy, dojazdy 38 zł, komputer, drukowanie 30 zł.
Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 852/16 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił ustanowienia dla skarżącego adwokata. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w niniejszej sprawie skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Jedynymi kosztami postępowania, do poniesienia których będzie zobowiązany, są koszty związane z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. W warunkach niniejszej sprawy sytuacja procesowa, w jakiej znalazł się skarżący, nie powoduje konieczności ustanowienia dla niego zawodowego pełnomocnika.
Skarżący pomimo tego, że nie korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika, wniósł do sądu skargę w terminie i w sposób jasny wyraził w niej przyczyny niezadowolenia z zaskarżonego rozstrzygnięcia. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał natomiast przyczyn, dla których za konieczne uważa występowanie w sprawie adwokata. Ponadto zauważono, że wprawdzie podstawowym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek stały w kwocie 604 zł, lecz otrzymuje on również zasiłki celowe. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych kart świadczeń skarżącego za okresy: od 1.01.2015r. do 31.12.2015r. oraz od 1.01.2016r. do 31.03.2016r. wynika, że poza zasiłkiem stałym otrzymywał zasiłki celowe na: pokrycie części lub całości zakupu leków i leczenie, na zakup posiłku lub żywności, na zakup opału, na zakup odzieży, na zaspokojenie innych potrzeb, których łączna wysokość stanowiła 5.293 zł, co w przeliczeniu na miesiąc daje dodatkowo kwotę 352,86 zł. Mając to na uwadze, jak również wysokość wykazanych wydatków, w tym stosunkowe niskie opłaty mieszkaniowe, stwierdzono, że środki, którymi dysponuje skarżący umożliwiają mu, przy rozsądnym gospodarowaniu, poczynienie pewnych oszczędności.
Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, że członkowie SKO w jego sprawach źle prowadzą postępowania i źle orzekają. Podniósł, że żyje w ubóstwie, a sędziowie źle orzekają w jego sprawach. Stwierdził, że adwokat ma wiedzę w zakresie doktryn prawnych i orzeczeń sądów, których on nie zna. Nadto zarzucił, że stwierdzenie w postanowieniu, iż jego obawy, że bez udziału zawodowego pełnomocnika nie będzie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu na tym etapie postępowania nie ma żadnego uzasadnienia prawnego, gdyż są już wydane dwa (cztery) orzeczenia w postępowaniu o pomoc finansową na wykupienie leków, które są sformułowane przeciwko potrzebom skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W wyniku wniesienia sprzeciwu, w myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718, ze zm) dalej: ustawa ppsa., w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015r. - na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy ppsa., skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje jedynie kwestia ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 ustawy ppsa., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy.
Jeżeli chodzi o ustanowienie adwokata to zasadnie referendarz sądowy przyjął, że skarżący nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy ppsa. Pomimo oświadczania o braku środków finansowych i konieczności korzystania z pomocy społecznej, co sądowi wiadome jest z urzędu także z innych postępowań z jego udziałem, nie podejmuje on starań w podjęciu zatrudnienia, a nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy. Pozbawia się zatem, nie wykorzystując własnych możliwości, zdobycia środków finansowych na poprawę sytuacji materialnej i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym także pokrycie chociażby części koniecznych wydatków związanych z inicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Skoro w sprawach z zakresu pomocy społecznej strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych i dzięki temu ma zapewnione prawo do sądu i możliwość dochodzenia swoich praw, ponieważ skardze można nadać prawidłowy bieg, a mimo tego uznaje potrzebę reprezentowania swoich interesów przed sądem, który z urzędu bada legalność zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, przez adwokata, to powinna wykazać konieczność potraktowania takich wydatków za konieczne i niemożność ich wygospodarowania we własnym zakresie przy wykorzystaniu wszystkich jej możliwości, czego nie czyni.
Jest to tym bardzie istotne, że skarżący jest inicjatorem wielu postępowań przed tut. Sądem i jak dotychczas nie wykazał, aby podjął osobiste starania w celu poprawy swej sytuacji bytowej. Sam fakt braku dostatecznych środków nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniosku, jeżeli strona nie wykazuje, że w jakikolwiek sposób stara się poprawić tę sytuację, jeżeli ma potencjalnie taką możliwość.
Należy jednocześnie podkreślić, że o ile sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w tym postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego, licznych i merytorycznie tożsamych postępowań sądowych, jedynie dotyczących innych okresów, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy ppsa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 ustawy ppsa., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.