Uzasadnienie
W rozpoznawanej sprawie starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 12 lipca 2016 r. odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.
We wniesionym sprzeciwie skarżący wniósł o zmianę w/w postanowienia. Z załączonego do wniosku formularza PPF wynika, ze skarżący jest osoba bezrobotną, jego jedyny dochód stanowi zasiłek w wysokości 691 zł. Nie posiada on oszczędności, przedmiotów wartościowych, wierzytelności. Korzysta z pomocy rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Z kolei art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W zawisłej sprawie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. I tak w myśl art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy stanowi zatem instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Z powyższego wynika, że przyznanie prawa pomocy winno być udzielone stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, tj. uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku oraz wykazanie braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do stanu majątkowego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy.
Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy.
Dokonując analizy wniosku skarżącego, Sąd stwierdza, że zasadnym będzie przychylenie się do złożonego wniosku. Przede wszystkim należało uwzględnić takie okoliczności, jak pozostawanie przez skarżącego na zasiłku dla bezrobotnych i brak oszczędności. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że skarżący choć dysponuje stałym dochodem (691,20 zł), przeznacza go w całości na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Do tego doliczyć należy wydatki na opłaty mieszkaniowe oraz zaspokojenie innych niezbędnych potrzeb życiowych.
Ocena stanu majątkowego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowe, w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzą do wniosku, że skarżący wykazał dostatecznie, że spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia jego żądania. Sytuacja życiowa skarżącego w chwili obecnej nie pozwala na wygospodarowanie sumy pieniężnej na pokrycie kosztów postępowania sądowego oraz na opłacenie fachowego pełnomocnika, co w konsekwencji uniemożliwiłoby skarżącemu, jako osobie pozbawionej środków na ich pokrycie, skorzystanie z prawa dobrodziejstwa do sądu i obrony swoich praw.
Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., działając na podstawie art. 260 p.p.s.a.