Uzasadnienie
W dniu "[...]" Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał zalecenia pokontrolne, skierowane do J. S. i D. S., w związku z przeprowadzoną kontrolą w sprawie wykonania przebudowy okien w lokalu nr "[...]" w miejscowości "[...]" bez uzyskania stosownego uzgodnienia WKZ i pozwolenia na budowę. Organ zalecił przywrócić pierwotną artykulację parteru elewacji południowej przedmiotowego obiektu, tj. poprzez odtworzenie słupka dzielącego otwory okienne, rekonstrukcję parapetów oraz usunięcie wtórnych zamurowani i ubytków, przy użyciu cegły ceramicznej oraz zaprawy o parametrach i kolorystyce analogicznych do materiałów historycznych.
W przywróconych otworach okiennych należy wykonać stolarkę drewnianą, o stylistyce wynikającej z analizy źródeł ikonograficznych. W/w prace należy wykonać do dnia 30 kwietnia 2020 r.
W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na w/w zalecenia pokontrolne, J. S. i D. S. zawarli wniosek o wstrzymanie ich wykonania. Uzasadniając wniosek wskazali, że wykonanie obowiązku spowoduje znaczne szkody materialne po ich stronie. Okres, w jakim organ nakazał przeprowadzić czynności, jest okresem jesienno-zimowym, a w przedmiotowym budynku zamieszkuje ich córka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z zasadą wykonalności decyzji ostatecznych, wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji (art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Jedynie w wyjątkowych sytuacjach, na wyraźny wniosek skarżącego, sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji, która w wyniku późniejszego uwzględnienia skargi zostanie uchylona lub zostanie stwierdzona jej nieważność.
Przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie można utożsamiać jednak z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu/czynności jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd.
Z powyższego wynika, że sąd bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., przede wszystkim w odniesieniu do okoliczności wskazanych we wniosku. Sąd bada wykazanie, że istnieją pozytywne przesłanki, od których ustawa uzależnia wstrzymanie. Sąd wniosek taki może uwzględnić, jeżeli po analizie wskazanych w nim faktów i okoliczności je uprawdopodabniających oceni, iż skutki takie mogą faktycznie zaistnieć tj., że w razie wykonania decyzji, strona może ponieść znaczne szkody lub decyzja spowoduje nieodwracalne skutki.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie sąd rozstrzyga konflikt pomiędzy dwoma dobrami prawnie chronionymi, a mianowicie pomiędzy interesem skarżących, dla których wykonanie zaskarżonej czynności będzie wiązało się z poniesieniem kosztów związanych z wykonaniem określonych prac, a interesem społecznym, tj. ochroną zabytkowego obiektu. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie interes społeczny, czyli konieczność ochrony dóbr kultury, przeważa ponad interesem jednostki, tj. poniesieniem kosztów związanych z wykonaniem stosowych prac. W przedmiotowej sprawie brak jest, zdaniem sądu, podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności, albowiem niepodjęcie czynności zabezpieczających, do których skarżący zostali zobowiązani przez organ, może doprowadzić do pogorszenia stanu zabytku.
Odnosząc się do argumentu, że wykonanie zaleceń będzie rodziło określone koszty, związane z wykonaniem nakazanych tam prac, to jest to zwykły skutek tych zaleceń. Jak już wspomniano, aby wstrzymać wykonanie czynności należy wykazać, że wykonanie jej spowoduje nie tyle uszczerbek w majątku zobowiązanego, ale znacząco wpłynie, np. na jego sytuację majątkową zagrażając jego bytowi, zdrowiu bądź wywoła takie zmiany w rzeczywistości, które da się usunąć tylko po znacznym upływie czasu, zaangażowaniu dużych sił i środków. Sąd nie zna sytuacji skarżących, by stwierdzić, że wykonanie czynności może spowodować zagrożenia z art. 61 § 3 p.p.s.a. To obowiązkiem skarżących było przedstawienie we wniosku o wstrzymanie wykonania okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w tym przepisie. Nie było zatem podstaw do uznania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody.
Ponadto, Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie i doktrynie, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma zagrażać wnioskodawcy, a nie osobie trzeciej, w dodatku niebędącej nawet uczestnikiem postępowania (por. np. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2007 roku sygn. akt I OZ 682/08, a także: M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 379-380). Tymczasem, w przedmiotowej sprawie okoliczności powołane we wniosku, a odnoszące się do sytuacji córki skarżących, nie dotyczą wnioskodawców, lecz innego podmiotu, który nie jest stroną, ani nawet uczestnikiem postępowania.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.