Uzasadnienie
Wnioskiem z 9 grudnia 2015 r. D. P. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na żywność w grudniu 2015 r. Stwierdził, iż powinien otrzymać taki zasiłek w wysokości 250 zł przed Świętami Bożego Narodzenia i Nowego Roku, gdyż jest podopiecznym MOPS od 2009 r. Wymienił schorzenia, na jakie się leczy. Wskazał, iż prosi o żywność w naturze.
Decyzją z "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" odmówił wnioskodawcy zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności.
Wskazano, iż wnioskodawcy udzielone zostało wsparcie na zakup żywności, jako że decyzją z "[...]" przyznano mu zasiłek celowy na zakup żywności w ramach programu "pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020 w kwocie 456 zł, z naliczeniem na okres od 28 września 2015 r. do 29 lutego 2016 r., tj. po 3 zł dziennie na okres 152 dni, a wypłata nastąpiła 22 października 2015 r. Poza tym nie przyjął proponowanego wsparcia w formie posiłków, tłumacząc to częstymi wyjazdami. Organ
I instancji wyjaśnił, że wsparcie na zakup żywności zostało naliczone na wszystkie dni do końca lutego 2016 r. Niewielka kwota środków na żywność, jaka pozostała w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w "[...]" została rozdysponowana pomiędzy najbardziej potrzebujących, o najniższym dochodzie, z pierwszeństwem rodzin z małoletnimi dziećmi.
W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca wyraził przekonanie, że jeśliby środki z programu Pomoc Państwa w Dożywianiu zostały właściwie rozdysponowane powinien był otrzymać nie 3 a 4 zł dziennie. Przedmiotowym wnioskiem "wystąpił zatem o (...) formę wyrównującą".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Stwierdzono, iż to, w jaki sposób - zdaniem odwołującego się - środki z programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania w 2015 r." w MOPS w ‘[...]" powinny być rozdysponowane, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Wnioskowana pomoc na ww. cel została podopiecznemu wcześniej udzielona. Zasady rozdziału środków z programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania w 2015 r." zostały przedstawione w pismach organu pierwszej instancji, które do wiadomości otrzymał również wnioskodawca. Poza zakres sprawy wykraczają też argumenty na okoliczność tego, jaką pomoc otrzymał inny podopieczny MOPS w 2010 r.
Wskazano, iż wnioskodawca jest jednym z wielu podopiecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]". Posiada stały comiesięczny dochód w postaci zasiłku stałego w kwocie po 604 zł miesięcznie. Ponadto otrzymuje innego rodzaju wsparcie w formie zasiłków celowych, nie ma na utrzymaniu innych osób, ponosi niskie wydatki na mieszkanie (niespełna 40 zł miesięcznie). Jego sytuacja jest więc znacznie lepsza niż innych podopiecznych, którzy nie posiadają stałych dochodów (bądź osiągają dochody o wiele niższe w przeliczeniu na osobę w rodzinie), a mają na utrzymaniu inne osoby. Poza zasiłkiem stałym wnioskodawca co miesiąc korzysta z różnych form pomocy społecznej. Rozmiar udzielonego wsparcia ze środków pomocy społecznej jest znaczny. Pomoc udzielona w 2014 r. stanowiła łącznie kwotę 10587,71 zł, natomiast w ciągu 11 miesięcy 2015 r. - 10656,82 zł, co średnio miesięcznie daje wsparcie w wysokości 968,80 zł. W grudniu 2015 r. udzielona została pomoc w łącznej kwocie 1418,36 zł, która obejmowała: zasiłek stały, zasiłek celowy na zakup opału, zasiłek celowy na zakup leków oraz zasiłek celowy na zakup gazu.
Kolegium podzieliło również stanowisko, iż wnioskodawca, w związku z tym, że w "[...]" osiągnął wiek emerytalny, swoje działania powinien ukierunkować na uzyskanie świadczeń emerytalnych. Nie ma bowiem przeszkód, aby po ewentualnym uzupełnieniu dokumentów potwierdzających przebieg pracy zawodowej, jak i okresy składkowe, zainteresowany zwrócił się o ponowne przeliczenie wysokości emerytury. Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznawane są dopiero po wykorzystaniu własnych zasobów uprawnień i możliwości wnioskodawcy - jako ostatnie ogniwo systemu zabezpieczenia społecznego. Natomiast odmowa wykorzystania własnego uprawnienia stanowi samodzielną podstawę prawną odmowy przyznania świadczenia pomocy społecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, D. P. wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji "z powodu naruszenia prawa materialnego do uzyskania świadczenia pieniężnego z wieloletniego programu rządowego "Pomoc Państwa w dożywianiu na lata 2014-2020" z przeznaczeniem na zakup posiłków lub żywności."
Stwierdził, iż Kolegium celowo używa innego zwrotu, a mianowicie "odmowa przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. Uwaga ta jest istotna, ponieważ chodzi o prawidłowe rozdysponowanie pieniędzy z agendy rządowej. Pozostające środki nie zostały rozdysponowane według kryterium "po równo", nie została zastosowana zasada "równego traktowania", bowiem podopieczna A. P. uprawniona do zasiłku stałego, nie ponosząca - w przeciwieństwie do skarżącego - kosztów lekarstw, otrzymała w grudniu 2015 r. zasiłek na żywność w wysokości 250 zł.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Nawiązując do uwagi skarżącego, że "chodzi o prawidłowe rozdysponowanie pieniędzy z agendy rządowej", wyjaśniono, iż w każdym przypadku, bez względu na formę pomocy, o jaką ubiega się dany wnioskodawca oraz bez względu na źródło środków finansowych, z których pochodzić będzie wsparcie (środki gminy, czy środki z budżetu państwa), sprawa jest rozpatrywana indywidualnie w jej całokształcie. Argument, że pozostające środki nie zostały rozdysponowane "po równo" nie jest trafny w sytuacji, gdy unormowania co do podejmowanych rozstrzygnięć w przedmiocie zasiłków celowych tego rodzaju kryterium nie zawierają. Kwestia pomocy przyznanej A. P. wykracza z kolei poza zakres niniejszej sprawy. Łączna wysokość wsparcia udzielonego skarżącemu z pomocy świadczy zaś o bezpodstawności zarzutu dyskryminacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy [art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.)]. Zakres kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tym przypadku kontroli poddane zostało postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego "o zasiłek celowy na żywność w wys. 250,- zł wypłacany w miesiącu grudniu 2015 r." Nie ma ono związku z postępowaniem zakończonym decyzją z 12 października 2015 r. o przyznaniu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. Upatrywanie przez skarżącego w zasiłku, którego dotyczy skarga, "formy wyrównującej" wobec owego, jego zdaniem, zbyt niskiego świadczenia jest więc zupełnie nieuprawnione.
W kwestii wnioskowanego zasiłku celowego znaczenie mała zatem jedynie bieżąca sytuacja wnioskodawcy w świetle przesłanek z art. 39 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej: u.p.s.). Stanowi on, że zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).
Podkreślenia wymaga, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co wynika z zawartego w art. 39 ust. 1 u.p.s. sformułowania "może być przyznany". Orzekając w przedmiocie przyznania takiego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom mieszczącym się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku.
Wydanie decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego powinno być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, zaś motywy podjętego orzeczenia powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, że uznaniowy charakter decyzji nie pozwala organowi na dowolność w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z 26 września 2000 r., sygn. I SA 945/00, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie powyższe wymogi zostały zachowane. Sporządzony został wywiad środowiskowy, w toku którego ustalono, że D. P. sam prowadzi gospodarstwo domowe, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności i z tego tytułu pobiera zasiłek stały w kwocie 604 zł. Od października 2012 r., po eksmisji z lokalu przy "[...]", zajmuje mieszkanie jednoizbowe w starym budownictwie z piecem kaflowym, zimną wodą i wc na korytarzu. Lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego, gdyż ww. nie wyraził zgody na podpisanie umowy najmu z TBS. Brak umowy najmu uniemożliwia podpisanie umowy o dostawie energii elektrycznej. Opisano, w jakim stanie ww. lokal się znajduje. Bezspornym jest, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania pomocy.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy nie sposób zarzucić organom, iż wydając decyzję odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia naruszyły zasady dotyczące przyznawania świadczeń w oparciu o uznanie administracyjne. Prawidłowo dokonały oceny, iż sytuacja skarżącego jest mimo wszystko znacznie lepsza niż innych podopiecznych, którzy nie posiadają stałych dochodów (bądź osiągają dochody o wiele niższe w przeliczeniu na osobę w rodzinie), a mają na utrzymaniu inne osoby (właśnie pomiędzy takimi, najbardziej potrzebującymi osobami, rozdysponowano niewielką niewykorzystaną kwotę, jaka pozostała po rozliczeniu środków przyznanych na udzielanie wsparcia w zakresie dożywiania). Wsparcie udzielone skarżącemu przez 11 miesięcy 2015 r. wyniosło łącznie 10656,82 zł, a w grudniu 2015 r. 1418,36 zł. Słuszne również potraktowano zaniechanie ubiegania się przez niego o emeryturę (wiek emerytalny osiągnął w marcu 2015 r.) jako niewykorzystywanie własnych uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, z powodu którego można odmówić udzielenia pomocy ze środków publicznych na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.